Trong nửa đầu năm 2025, tổng giá trị các thương vụ toàn cầu đạt khoảng 3.200 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu từ Dealogic. Đây là mức chi cho hoạt động giao dịch cao nhất trong một giai đoạn nửa năm ít nhất một thập kỷ. Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi thị trường chứng khoán sôi động, những khoản đặt cược khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo và môi trường pháp lý cởi mở.
Làn sóng M&A quy mô lớn
Cơn sốt này đặc biệt nghiêng về các công ty lớn, với 44 thương vụ được công bố có giá trị trên 10 tỷ USD, bao gồm các vụ thâu tóm và huy động vốn quy mô lớn trên thị trường tư nhân. Những thương vụ bom tấn đã đẩy tổng giá trị giao dịch lên cao, dù tổng số giao dịch giảm khoảng 1% so với năm ngoái, khi các công ty có tiềm lực tài chính yếu hơn hoặc dễ bị tổn thương trước bất ổn địa chính trị vẫn đứng ngoài cuộc.
Matt McClure, đồng giám đốc toàn cầu mảng ngân hàng đầu tư tại Goldman Sachs, cho biết: “Nhiều công ty cảm nhận rằng họ đang có một khoảng thời gian thuận lợi để cố gắng thực hiện điều gì đó mang tính chuyển đổi, và bây giờ thực sự là thời điểm để thử làm điều đó.”
Khác biệt so với các đợt bùng nổ trước
Các chủ ngân hàng khẳng định làn sóng này khác với các đợt bùng nổ trước đây như thời kỳ lãi suất thấp trong đại dịch Covid-19, làn sóng mua lại bằng đòn bẩy năm 2007 hay bong bóng dot-com thập niên 1990. Các công ty thúc đẩy làn sóng giao dịch năm nay thuộc nhóm lớn nhất và có nguồn lực tài chính dồi dào nhất thế giới. Nhiều công ty đang tìm cách chuyển đổi hoạt động kinh doanh thông qua các vụ sáp nhập lớn, thay vì thực hiện những thương vụ mua lại nhỏ hơn.
Ben Wilson, đồng giám đốc mảng sáp nhập và mua lại Bắc Mỹ tại J.P. Morgan, nhận xét: “Định nghĩa về quy mô cứ liên tục dịch chuyển, vì vậy các công ty cần ngày càng lớn hơn, và các công ty lớn cần thực hiện các thương vụ ngày càng lớn hơn để tạo ra tác động.”
Các thương vụ tiêu biểu
Thương vụ 118 tỷ USD của NextEra mua Dominion Energy, được công bố vào tháng 5, nhằm tạo ra một gã khổng lồ tiện ích cung cấp điện cho trí tuệ nhân tạo. Tháng trước, SpaceX mua lại Cursor, một startup sản xuất phần mềm viết mã, với giá 60 tỷ USD, giúp công ty tên lửa của Elon Musk xây dựng các mô hình AI.
Bất chấp bất ổn địa chính trị
Thông thường, các công ty ngần ngại thực hiện những thương vụ lớn trong thời kỳ hỗn loạn. Tuy nhiên, những gián đoạn nguồn cung dầu do xung đột với Iran và thái độ thù địch của Nhà Trắng đối với các đối tác thương mại lớn nhất ở châu Âu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Jonathan Knee, giáo sư tại Trường Kinh doanh Columbia và cố vấn cấp cao tại Evercore, nhận định: “Điều khiến làn sóng hiện tại có phần đi ngược trực giác là nó diễn ra trong bối cảnh bất định và biến động ở mức cao nhất.”
Lợi ích cho ngân hàng
Hoạt động giao dịch mang lại lợi ích lớn cho các ngân hàng. Bank of America kỳ vọng doanh thu ngân hàng đầu tư trong quý gần nhất tăng 28% so với cùng kỳ, trong khi JPMorgan Chase dự kiến tăng 10%, theo một ghi chú nghiên cứu của Jefferies.
Thách thức cho private equity
Không phải công ty nào cũng tham gia vào bữa tiệc. Tổng cộng 21.727 thương vụ đã được công bố trong năm nay, giảm nhẹ so với 21.997 thương vụ cùng kỳ năm ngoái. Các công ty thuộc sở hữu của quỹ private equity chiếm 24% tổng giá trị giao dịch, giảm so với khoảng 34% trong giai đoạn 2024-2025. Nhiều quỹ đang vật lộn với mức định giá bất định của các công ty phần mềm mua lại trước khi AI trở thành mối đe dọa.
IPO và thị trường chứng khoán
Các đợt IPO trong nửa đầu năm bị thống trị bởi những công ty lớn trong cuộc đua AI và công nghệ quốc phòng. Madison Air Solutions huy động 2,23 tỷ USD, Cerebras huy động 5,55 tỷ USD, và SpaceX huy động hơn 75 tỷ USD trong đợt IPO lớn nhất lịch sử. Giá trị IPO tại Mỹ đạt 155 tỷ USD, mức cao nhất kể từ năm 2021.
SK Hynix dự kiến huy động 28 tỷ USD trong một đợt niêm yết tại Mỹ trong tuần này. Tuy nhiên, cổ phiếu SpaceX biến động, giảm xuống dưới 150 USD sau khi mở cửa ở mức 135 USD. Khoảng một phần ba số công ty lên sàn trong quý II hiện giao dịch dưới giá IPO, theo Renaissance Capital.
Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại Renaissance Capital, cho biết: “Có nhiều ví dụ về các đợt IPO tạo ra rất nhiều sự hào hứng ban đầu rồi sau đó xì hơi. Đồng thời, một số khoản đặt cược mang tính đầu cơ khác vẫn đang trụ vững.”
Triển vọng cuối năm
Các câu hỏi về việc liệu nhu cầu cuối cùng có biện minh cho những khoản chi khổng lồ vào AI hay không vẫn bao trùm thị trường. Cổ phiếu nhóm Magnificent Seven dẫn dắt S&P 500 có quý II tốt nhất trong 6 năm, dù giảm 9% trong tháng 6. Ông Kennedy nói: “Tôi nghĩ chủ đề AI sẽ tiếp tục thúc đẩy hoạt động giao dịch cho tới cuối năm.”
