Trong bối cảnh Bộ Tài chính đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế có nợ từ 1 triệu đồng và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh, nhiều chuyên gia cho rằng mức này quá thấp và kiến nghị nâng lên 50 triệu đồng.
Đề xuất gây tranh luận
Theo tài liệu thẩm định Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế do Bộ Tư pháp công bố, cơ quan soạn thảo vẫn giữ ngưỡng nợ thuế 50 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với doanh nghiệp (quá hạn 120 ngày) như quy định hiện hành. Tuy nhiên, riêng trường hợp người nộp thuế không còn ở địa chỉ đăng ký kinh doanh, đề xuất mới đưa ra ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng sau 30 ngày kể từ khi có thông báo của cơ quan thuế.
Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn nợ thuế, với tổng số tiền lên tới 32.130 tỷ đồng. Trong số đó, khoảng 496.200 người nợ dưới 1 triệu đồng, chiếm 51,5% tổng số nhưng chỉ chiếm chưa đến 0,21% tổng nợ. Ngược lại, nhóm nợ từ 1 triệu đồng trở lên chiếm hơn 99% tổng tiền nợ thực sự.
Thực tế áp dụng
Năm 2025, ngành thuế đã ban hành hơn 91.600 thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, đại diện pháp luật của doanh nghiệp nợ thuế chây ì. Qua đó, thu hồi được hơn 6.000 tỷ đồng từ hơn 10.000 người nộp thuế, trong đó có hơn 3.900 người đã bỏ địa chỉ kinh doanh. Theo Bộ Tài chính, biện pháp này đã buộc 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ nộp tiền và được gỡ bỏ lệnh hoãn.
Hiện có khoảng 13.500 người nộp thuế (11.800 doanh nghiệp và 1.700 hộ kinh doanh) có số nợ dưới 1 triệu đồng đang bị tạm hoãn xuất cảnh. Đề xuất mới sẽ loại nhóm này ra khỏi diện bị chặn, được xem là bước nới lỏng so với hiện trạng.
Ý kiến chuyên gia
Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, đánh giá việc đặt ngưỡng 1 triệu đồng là bước đi đúng hướng nhưng kiến nghị nâng lên 50 triệu đồng để tương thích với mức áp dụng cho nhóm cá nhân đang hoạt động. Ông nhấn mạnh: “Ngoài ngưỡng quy định, điểm đáng chú ý là cách thiết kế chính sách dựa trên quản lý rủi ro.”
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng cần xem xét điều chỉnh ngưỡng nợ và bổ sung tiêu chí đánh giá rủi ro, đồng thời xây dựng cơ chế linh hoạt như cho phép nộp thuế ngay tại chỗ, tự động gửi nhắc nhở qua tin nhắn và email.
Lo ngại từ thực tiễn
Chị Huyền Nguyễn, chủ gara sửa chữa ôtô tại Ngã Tư Sở, Hà Nội, bày tỏ lo ngại về những trường hợp chủ hộ đã chuyển địa điểm kinh doanh nhưng chưa kịp cập nhật thủ tục, vô tình rơi vào nhóm “bỏ địa chỉ”. Hơn 496.200 người nợ thuế chưa đến 1 triệu đồng, nhiều trường hợp xuất phát từ lỗi kỹ thuật, thủ tục đóng mã số thuế phức tạp hoặc không biết mình có nợ.
Bà Oanh Nguyễn, chuyên viên xử lý thuế cá nhân tại Hà Nội, cho rằng nhiều người không có thói quen tra cứu nợ thuế nên chỉ biết đến lệnh hoãn xuất cảnh khi ra sân bay, gây tổn thất chi phí. Bà đề xuất áp dụng quy trình cưỡng chế từng bước, thông báo nhiều lần và phải chứng minh người nợ thuế cố tình chây ì.
Dự thảo hiện đang được lấy ý kiến rộng rãi trước khi ban hành chính thức.
