Xung đột Iran đe dọa đẩy giá dầu, vàng và USD tăng cao
Sáng ngày 28/3, Quân đội Mỹ và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã phát động chiến dịch tập kích vào Iran, nhắm vào các cơ sở quốc phòng, tình báo, cùng nhà riêng của các quan chức cấp cao và tướng lĩnh. Tehran ngay lập tức đáp trả bằng việc phóng tên lửa về phía Israel, làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài có thể tác động sâu rộng đến thị trường toàn cầu.
Giá dầu có nguy cơ tăng vọt do gián đoạn nguồn cung
Iran là một trong những nhà sản xuất dầu lớn trên thế giới và nằm đối diện với bán đảo Ả Rập qua eo biển Hormuz – nơi chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Theo các chuyên gia, xung đột tại khu vực này có thể khiến lượng dầu đưa ra thị trường giảm mạnh, từ đó đẩy giá lên cao. Nguồn tin từ Reuters cho biết, một số tập đoàn dầu khí lớn và các công ty thương mại hàng đầu đã tạm ngừng vận chuyển dầu thô và nhiên liệu qua eo biển Hormuz để đề phòng rủi ro.
Kết thúc phiên giao dịch vào thứ Sáu (27/3), dầu Brent đạt khoảng 73 USD một thùng, tăng 20% so với đầu năm, trong khi dầu WTI giao dịch quanh mức 67 USD mỗi thùng. William Jackson, chuyên gia kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics, nhận định rằng ngay cả khi xung đột sớm được kiểm soát, giá dầu Brent vẫn có thể lên tới khoảng 80 USD mỗi thùng, tương đương mức đỉnh trong cuộc đụng độ 12 ngày ở Iran hồi tháng 6/2025.
Nếu tình trạng này kéo dài hơn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung, giá dầu có thể vọt lên khoảng 100 USD mỗi thùng. Khi đó, lạm phát toàn cầu có khả năng tăng thêm từ 0,6 đến 0,7 điểm phần trăm, gây thêm áp lực cho nền kinh tế thế giới.
Kịch bản xấu và tác động đến thị trường dầu
Ông Warren Patterson, Trưởng phân tích hàng hóa tại ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan), cảnh báo rằng các cuộc tấn công ngắn và có mục tiêu tương tự như năm ngoái có thể khiến giá dầu tăng lên khoảng 80 USD mỗi thùng. Tuy nhiên, nếu không có gián đoạn nguồn cung dầu, đợt tăng giá này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Kịch bản xấu hơn là các cuộc tập kích của Mỹ và Israel có quy mô lớn hơn, khiến Tehran trả đũa quyết liệt. Điều này không chỉ gây nguy hiểm cho nguồn cung dầu từ Iran mà còn ảnh hưởng đến dòng chảy dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư, vốn đi qua eo biển Hormuz. Trong trường hợp đó, khoảng 9 triệu thùng dầu thô và 6 triệu thùng sản phẩm từ dầu vận chuyển mỗi ngày tại đây sẽ đối mặt với rủi ro cao.
Ông Patterson cũng nhấn mạnh rằng thị trường dầu toàn cầu hiện không dồi dào như kỳ vọng. Gián đoạn nguồn cung từ Kazakhstan vào đầu năm đã khiến sản lượng thắt chặt hơn, cùng với việc một số bên ngại nhập dầu từ Nga cũng tạo thêm áp lực trên thị trường dầu không bị trừng phạt.
Vàng và thị trường tiền tệ cũng chịu ảnh hưởng
Không chỉ dầu, giá vàng dự báo sẽ tiếp tục đi lên khi các nhà đầu tư đổ xô mua vào như một kênh trú ẩn an toàn. Từ đầu năm đến nay, kim loại quý này đã tăng 22%. Một khảo sát của Kitco cho thấy, cả Phố Wall và các nhà đầu tư cá nhân đều đồng thuận rằng vàng sẽ tăng giá trong tuần tới.
Xung đột cũng có thể làm tăng nhu cầu với trái phiếu kho bạc Mỹ, nhưng Bitcoin lại không hưởng lợi. Theo Reuters, tiền số này đã không còn được coi là nơi trú ẩn an toàn, giảm 2% vào ngày 28/3 và mất hơn 25% giá trị trong hai tháng qua.
Biến động của USD và các đồng tiền khác
Thị trường tiền tệ cũng sẽ không tránh khỏi biến động. Diễn biến của USD phụ thuộc vào mức độ và thời gian kéo dài của cuộc xung đột. Commonwealth Bank of Australia (CBA) chỉ ra rằng chỉ số USD đã giảm khoảng 1% trong đợt tấn công hồi tháng 6/2025, nhưng mức giảm chỉ diễn ra ngắn và đảo chiều sau 3-4 ngày.
Trong bối cảnh hiện tại, CBA cho rằng nếu xung đột kéo dài và làm gián đoạn nguồn cung dầu, USD sẽ tăng giá so với hầu hết các đồng tiền khác, trừ yen Nhật và franc Thụy Sĩ. Lý do là Mỹ là nước xuất khẩu năng lượng ròng, nên sẽ hưởng lợi từ giá dầu và khí đốt tăng cao do nguồn cung bị gián đoạn.
Franc Thụy Sĩ, được xem là nơi trú ẩn an toàn trong thời kỳ hỗn loạn, dự kiến tiếp tục chịu áp lực tăng giá. Từ đầu năm đến nay, đồng tiền này đã tăng 3% so với USD. Trong khi đó, shekel của Israel có thể chứng kiến diễn biến ngược lại, từng giảm 5% vào đầu cuộc xung đột hồi tháng 6/2025, nhưng thường phục hồi nhanh sau các sự kiện ngắn hạn.
Tóm lại, xung đột tại Iran không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn có nguy cơ gây ra những cú sốc lớn cho thị trường tài chính toàn cầu, từ giá dầu, vàng đến tỷ giá hối đoái, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ các nhà đầu tư và chính phủ.
