VCCI cảnh báo quy định hóa đơn điện tử gây áp lực cho nền tảng vận tải và hộ kinh doanh
Trong góp ý gửi Bộ Tài chính về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã nêu lên một số kiến nghị quan trọng dựa trên phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp. Những đề xuất này nhằm giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến hóa đơn điện tử, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải hành khách và hoạt động của hộ kinh doanh.
Nền tảng vận tải đối mặt với hàng triệu hóa đơn lẻ
Theo VCCI, quy định hiện hành và dự thảo mới chưa liệt kê dịch vụ vận tải hành khách sử dụng phần mềm kết nối vào danh mục được lập hóa đơn theo kỳ. Điều này buộc các nền tảng như Grab, Be phải xuất hóa đơn cho từng chuyến đi riêng lẻ, dẫn đến việc phát hành hàng nghìn đến hàng triệu hóa đơn lẻ mỗi ngày. Thay vì một hóa đơn tổng hợp trong một kỳ, việc này làm gia tăng đáng kể chi phí vận hành và khối lượng dữ liệu liên quan đến hóa đơn, đồng thời gây quá tải cho hệ thống của cả doanh nghiệp khách hàng và cơ quan thuế.
Số lượng hóa đơn khổng lồ này không chỉ làm tăng gánh nặng quản lý mà còn kết nối trực tiếp với hệ thống của cơ quan thuế, tạo thêm áp lực về hạ tầng kỹ thuật. Trong khi đó, VCCI khẳng định rằng việc xuất hóa đơn tổng theo kỳ không làm thay đổi nghĩa vụ thuế, vì các nền tảng đã thực hiện kê khai, khấu trừ và nộp thuế đầy đủ theo quy định. Do đó, không có rủi ro thất thu thuế từ phương án này.
Đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hóa đơn theo kỳ
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp đề nghị bổ sung hoạt động dịch vụ vận tải hành khách, bao gồm taxi, xe hợp đồng và mô tô hai bánh có sử dụng phần mềm tính tiền hoặc hỗ trợ kết nối, vào diện được lập hóa đơn theo kỳ đối với khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp. Hiện tại, dự thảo chỉ cho phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày đối với vận tải hành khách công cộng và taxi cho khách hàng cá nhân không kinh doanh, nhưng chưa bao quát các loại hình xe hợp đồng và mô tô hai bánh.
VCCI nhấn mạnh rằng các loại hình này có đặc điểm tương đồng về quản lý hóa đơn và chứng từ, do đó cần mở rộng phạm vi áp dụng để đảm bảo sự thống nhất giữa các mô hình kinh doanh có bản chất tương tự.
Hộ kinh doanh lo ngại về gánh nặng thông tin người mua
Liên quan đến hóa đơn điện tử của hộ và cá nhân kinh doanh, quy định mới yêu cầu các đơn vị có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, trong đó hóa đơn phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua. Theo VCCI, điều này gây khó khăn đáng kể cho các lĩnh vực như bán lẻ, ăn uống và lưu trú, nơi có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và thời gian mua bán nhanh chóng.
Việc yêu cầu ghi nhận đầy đủ thông tin người mua trên từng hóa đơn không chỉ làm tăng chi phí nhân sự và chi phí in ấn hóa đơn mà còn tạo tâm lý không thoải mái cho người tiêu dùng. Đáng chú ý, trong khi các siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng xăng dầu có đặc thù tương tự lại được miễn trừ, hộ kinh doanh lại phải đối mặt với quy định khắt khe này.
VCCI đề xuất cho phép hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh không bắt buộc phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua nếu người mua là cá nhân không kinh doanh. Đồng thời, dự thảo hiện tại cho phép lập hóa đơn tổng theo chu kỳ với giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh, nhưng việc xác định đối tượng này rất khó khăn do người mua không cần cung cấp thông tin về đăng ký kinh doanh hoặc mã số thuế.
Rủi ro từ việc phân biệt khách hàng kinh doanh và không kinh doanh
Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp, việc xác định cá nhân nào là kinh doanh hay không kinh doanh là một thách thức lớn. Bởi lẽ, người mua không có nghĩa vụ cung cấp thông tin về việc đăng ký kinh doanh hoặc mã số thuế, dẫn đến doanh nghiệp không thể nhận diện và phân biệt chính xác. Hơn nữa, cá nhân kinh doanh vẫn có thể thực hiện các giao dịch không liên quan đến kinh doanh, như dịch vụ gửi tiết kiệm hoặc chuyển tiền cho mục đích cá nhân, nên việc loại các giao dịch này ra khỏi hóa đơn tổng được coi là chưa hợp lý.
Điều này tạo ra rủi ro lập thiếu hóa đơn, có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lớn. VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo nghị định bổ sung hướng dẫn theo hướng cá nhân được coi là không kinh doanh nếu họ không yêu cầu hóa đơn, nhằm giảm thiểu rủi ro và đơn giản hóa quy trình cho doanh nghiệp.
Những kiến nghị của VCCI hy vọng sẽ giúp hoàn thiện dự thảo nghị định, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp trong việc tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử, đồng thời đảm bảo hiệu quả quản lý thuế của Nhà nước.
