Đầu mối xăng dầu hạn chế bán hàng: Càng bán càng lỗ, nguồn cung chỉ nhỏ giọt
Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới liên tục tăng cao, các doanh nghiệp đầu mối tại Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng càng bán càng lỗ. Mặc dù nguồn dự trữ xăng dầu vẫn được bảo đảm đủ cung ứng đến hết tháng 3, nhưng việc cung cấp hàng cho các cửa hàng bán lẻ chỉ diễn ra ở mức nhỏ giọt, khiến nhiều điểm bán phải đóng cửa hoặc giới hạn lượng bán ra.
Doanh nghiệp bán lẻ khốn đốn vì thiếu hàng
Theo chia sẻ của một giám đốc kinh doanh xăng dầu ở Đồng Nai, công ty của ông có 8 cửa hàng bán lẻ với lượng bán trung bình từ 40-50 m³ mỗi ngày. Tuy nhiên, ngày 6/3, họ chỉ nhận được 11 m³ từ kho, tương đương 20-25% nhu cầu thực tế. Với lượng hàng ít ỏi này, công ty chỉ đủ bán cầm chừng trong ngày và sẽ không có hàng cho hai ngày cuối tuần.
"Đầu mối không cung cấp, mình lấy gì để bán?", vị giám đốc này bức xúc. Ông cho biết doanh nghiệp của mình sẵn sàng nhập hàng với mức lỗ, thậm chí chiết khấu 0 đồng, nhưng vẫn không có hàng. Trong khi đó, người tiêu dùng nhiều nơi đổ xô đi mua tích trữ, khiến lượng khách tại các cửa hàng còn xăng để bán tăng 30-40% so với ngày thường.
Để đối phó, nhiều cửa hàng đã treo bảng thông báo không bán xăng dầu vào can, thùng phi để tích trữ vì lý do an toàn phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên, áp lực từ phía người tiêu dùng vẫn rất lớn.
Tình trạng thiếu hàng lan rộng khắp cả nước
Tại Lâm Đồng, ông Nguyễn Xuân Thắng - Giám đốc Công ty Hải Âu Phát - cho biết thường nhập 5 xe bồn (95.000 lít) xăng dầu mỗi tuần. Tuần trước, đầu mối chỉ cấp 3,5 xe và sang tuần này giảm xuống còn 1 xe (19.000 lít). Dù đã đặt thêm hàng và chấp nhận lỗ với mức chiết khấu 20 đồng/lít, đến chiều 6/3 công ty vẫn chưa nhận được hàng.
"Các cửa hàng buộc phải giới hạn lượng bán ra. Ô tô chỉ được bán từ 300.000-500.000 đồng mỗi lượt, không đổ đầy bình như trước đây", ông Thắng chia sẻ.
Tình hình tương tự diễn ra ở nhiều địa phương:
- Cần Thơ: Ông Nguyễn Hùng Việt cho biết đã hỏi khắp các đầu mối nhưng đều không có hàng.
- Vĩnh Long: Một doanh nghiệp được thông báo sẽ có hàng về vào ngày 7/3.
- Khánh Hòa: Một cửa hàng ở Phan Rang phải ngưng bán từ ngày 4-5/3 và đến chiều 6/3 vẫn chưa được cấp hàng.
- Hà Nội: Nhiều cửa hàng treo biển hết hàng. Sở Công thương Hà Nội nhận được văn bản xin tạm dừng kinh doanh của Công ty CP đầu tư và phát triển Indel nếu nguồn cung không được cải thiện.
Nguyên nhân sâu xa: Giá thế giới tăng vọt, bán nhiều lỗ nhiều
Bộ Công thương khẳng định nguồn cung xăng dầu trong nước tháng 3 "cơ bản được bảo đảm" nhờ kết hợp dự trữ, sản xuất trong nước và nhập khẩu. Hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn vẫn hoạt động bình thường, đảm bảo cung cấp theo hợp đồng đã ký.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy các doanh nghiệp đầu mối đang hạn chế bán ra vì càng bán càng lỗ. Lý do là giá xăng dầu nhập khẩu đang cao hơn giá bán trong nước từ 3.000-12.000 đồng/lít tùy loại. Cụ thể:
- Giá xăng cao hơn 3.200-3.700 đồng/lít
- Giá dầu diesel cao hơn gần 7.000 đồng/lít
- Giá dầu hỏa cao hơn 12.000 đồng/lít
Một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu giải thích: "Giá xăng dầu vừa được điều chỉnh tăng từ 2.000-7.000 đồng/lít, nhưng giá thế giới đang tăng từng ngày. Hôm nay (6/3) giá dầu diesel đã cao hơn 7.000 đồng/lít so với hôm qua. Điều chỉnh xong giá thế giới tăng tiếp, đầu mối bán ra lại lỗ tiếp".
Chuyên gia đề xuất giải pháp cấp bách
PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, cho rằng cần rút ngắn kỳ điều chỉnh giá xăng dầu, không thể chờ hết tuần theo quy định. "Ưu tiên số 1 là ổn định giá xăng dầu. Muốn vậy, phải nhanh chóng sử dụng các công cụ giảm thuế phí bao gồm thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, nhập khẩu (nếu có)", ông Ngân nhấn mạnh.
Ông cũng chỉ ra rằng đây không phải lần đầu thị trường xăng dầu thế giới bất ổn. Năm 2008 và 2022 đã có những cú sốc giá dầu tương tự. "Chúng ta có nhiều kinh nghiệm để điều hành giá xăng dầu khi thị trường tăng đột biến, nay cần sử dụng các công cụ đó một cách chủ động, linh hoạt", PGS-TS Trần Hoàng Ngân nói.
Bộ Công thương đã yêu cầu các thương nhân đầu mối tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm để cung ứng cho thị trường, dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển có xu hướng tăng. Tuy nhiên, một chuyên gia năng lượng tại TP.HCM cảnh báo: "Điều hành giá xăng dầu lúc này phải khác, thu ngắn chu kỳ hơn. Càng kéo dài thời gian điều hành giá, nguồn cung nội địa càng dễ đứt gãy do nhà kinh doanh từ bán buôn đến lẻ đều càng bán càng lỗ".
Tình trạng này đang đặt ra thách thức lớn cho công tác điều hành giá xăng dầu, đòi hỏi những giải pháp kịp thời và linh hoạt để bảo đảm ổn định thị trường, tránh tình trạng thiếu hàng cục bộ ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống người dân.
