Ngày 30/6, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Điểm mới đáng chú ý nhất là lần đầu tiên quy định về kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động kiểm tra trên môi trường số. Quy định này kỳ vọng giảm tiếp xúc trực tiếp, tăng cường công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
Lợi ích thiết thực cho người nộp thuế
Theo Thông tư 89, người nộp thuế có thể cung cấp hồ sơ, tài liệu, giải trình và trao đổi thông tin với cơ quan thuế hoàn toàn qua môi trường điện tử. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí chuẩn bị hồ sơ và hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh. Người nộp thuế cũng có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ qua cổng giao tiếp điện tử, chủ động nắm bắt thông tin liên quan đến cuộc kiểm tra, từ đó nâng cao khả năng phối hợp và tính minh bạch.
Giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế tiêu cực
Việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức thuế và người nộp thuế góp phần hạn chế phiền hà, sách nhiễu và các biểu hiện tiêu cực, nâng cao tính khách quan trong hoạt động kiểm tra. Để thực hiện, người nộp thuế cần duy trì hiệu lực chứng thư số, chữ ký số của tổ chức và người đại diện pháp luật; đồng thời lưu trữ chứng từ, hóa đơn, sổ sách kế toán điện tử có hệ thống, bảo đảm tra cứu và cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu.
Toàn bộ quy trình trên môi trường số
Thông tư 89 quy định toàn bộ quy trình kiểm tra – từ trao đổi thông tin, giải trình, thu thập hồ sơ, lập biên bản, ban hành thông báo, kết luận đến quyết định xử lý – đều thực hiện bằng phương thức điện tử qua cổng giao tiếp điện tử. Các văn bản và dữ liệu điện tử phát sinh được ký số và lưu trữ trong hồ sơ điện tử. Sau khi kết thúc kiểm tra, cổng giao tiếp được đóng, mọi bước xử lý được ghi nhận minh bạch, có thể tra cứu, đối chiếu.
Trong trường hợp dữ liệu điện tử chưa đủ căn cứ kết luận hoặc cần xác minh thực tế, cơ quan thuế sẽ tiến hành kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế theo quy định. Như vậy, kiểm tra trực tiếp chỉ diễn ra khi thực sự cần thiết, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ vừa tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.
Nâng cao hiệu quả quản lý và chuyển đổi số
Số hóa quy trình kiểm tra không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng cường giám sát hoạt động của đoàn kiểm tra, bảo đảm minh bạch, trách nhiệm. Khi dữ liệu điện tử được chuẩn hóa và lưu trữ tập trung, ngành Thuế có điều kiện đẩy mạnh quản lý rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong lựa chọn đối tượng kiểm tra, cảnh báo sớm vi phạm. Nhờ đó, nguồn lực được tập trung vào các trường hợp rủi ro cao.
Theo Minh Ngọc, bài viết trên antt.nguoiduatin.vn, việc đưa kiểm tra thuế điện tử vào thực tiễn thể hiện quyết tâm của ngành Thuế lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản lý thuế.
