Biến động địa chính trị tại Trung Đông sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran đã đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, buộc các "ông lớn" xăng dầu Việt Nam phải tăng tốc tích trữ hàng hóa, đưa lượng tồn kho lên mức kỷ lục chưa từng có. Điều này kéo theo quy mô tài sản của các doanh nghiệp phình to thêm hàng chục nghìn tỷ đồng chỉ trong một quý.
Tồn kho xăng dầu lập kỷ lục
Ở thượng nguồn, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) - đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất - ghi nhận giá trị hàng tồn kho hơn 21.500 tỷ đồng tại thời điểm 31/3, tăng gần 9.000 tỷ so với đầu năm và là mức cao nhất từ trước đến nay. Diễn biến này là nguyên nhân chính khiến tổng tài sản của doanh nghiệp vượt 106.000 tỷ đồng, tăng hơn 21.000 tỷ chỉ sau 3 tháng đầu năm. BSR cho biết việc duy trì tồn kho ở mức cao, bao gồm cả dầu thô và sản phẩm, giúp chủ động nguồn cung nguyên liệu trong bối cảnh địa chính trị thế giới còn nhiều biến động, tiềm ẩn nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng dầu thô. Đồng thời, lượng tồn kho sản phẩm lớn cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp sẵn sàng điều tiết thị trường, đáp ứng kịp thời nhu cầu xăng dầu trong nước khi tăng đột biến hoặc khi nguồn nhập khẩu gặp gián đoạn.
Tương tự, tồn kho của hai doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu lớn nhất cả nước là Petrolimex và PV OIL cũng tăng mạnh. Tính đến cuối quý I, tổng tài sản của Petrolimex đạt hơn 106.000 tỷ đồng, tăng hơn 23% so với đầu năm và lần đầu tiên vượt mốc 100.000 tỷ. Giá trị hàng tồn kho của doanh nghiệp này đã tăng vọt lên gần 29.800 tỷ đồng, tăng khoảng 16.000 tỷ so với đầu năm, bao gồm khoản trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho hơn 6.500 tỷ đồng. Tổng giám đốc Petrolimex Lưu Văn Tuyển cho biết tập đoàn phải duy trì tồn kho ở mức cao và liên tục nhập hàng ngay cả khi giá đang ở đỉnh để đảm bảo nguồn dự trữ, an ninh năng lượng quốc gia, điều này lý giải việc phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho lên đến 6.500 tỷ đồng.
PV OIL ghi nhận giá trị hàng tồn kho cuối tháng 3 khoảng 11.000 tỷ đồng, cao gấp 4 lần đầu năm. Một điểm chung đáng chú ý là sự gia tăng đột biến của khoản mục hàng mua đang đi đường. Tại BSR, giá trị khoản mục này tăng từ gần 3.800 tỷ đầu năm lên hơn 9.100 tỷ đồng vào cuối quý I, chiếm hơn 40% tổng hàng tồn kho. Con số tương ứng tại Petrolimex tăng từ gần 1.500 tỷ lên hơn 10.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 28% tổng giá trị tồn kho. Với PV OIL, hàng mua đang đi đường tăng gấp 8 lần đầu năm, lên hơn 4.100 tỷ chỉ sau 3 tháng, chiếm gần 37% tổng tồn kho.
Kết quả kinh doanh phân hóa mạnh
Bất chấp việc cùng chịu tác động từ mặt bằng giá dầu nguyên liệu tăng cao, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp xăng dầu lại cho thấy sự phân hóa rõ rệt. BSR là cái tên gây bất ngờ nhất khi ghi nhận doanh thu thuần hơn 45.900 tỷ đồng trong quý I, tăng 44% so với cùng kỳ năm 2025. Nhờ giá vốn được cải thiện mạnh, biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp mở rộng từ 1,1% lên 20,7%. Nhờ đó, BSR báo lãi sau thuế 8.265 tỷ đồng, gấp 21 lần cùng kỳ, bất chấp chi phí hoạt động đồng loạt gia tăng. Doanh nghiệp cho biết quý I phản ánh rõ tác động của diễn biến thị trường năng lượng toàn cầu khi giá dầu thô và các sản phẩm lọc hóa dầu duy trì ở mặt bằng cao, cùng với chênh lệch giữa giá sản phẩm và giá dầu thô cao hơn đáng kể so với cùng kỳ. BSR đã chủ động xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp, tối ưu công suất, tận dụng chênh lệch giá để cải thiện biên lợi nhuận, đồng thời linh hoạt trong chiến lược mua nguyên liệu, dự trữ tồn kho và điều tiết bán hàng.
Tương tự, PV OIL cũng ghi nhận kết quả tích cực với doanh thu thuần 44.863 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 571 tỷ đồng, gấp 22 lần quý I/2025.
Trái ngược với hai doanh nghiệp trên, Petrolimex dù ghi nhận doanh thu thuần gần 98.700 tỷ đồng trong quý đầu năm, tăng hơn 45% và là mức doanh thu theo quý cao nhất trong 13 năm qua, lại không thể chuyển hóa tăng trưởng doanh thu thành lợi nhuận. Do giá vốn hàng bán tăng cao, lợi nhuận gộp gần như đi ngang, chỉ đạt khoảng 3.700 tỷ đồng. Sau khi khấu trừ toàn bộ chi phí, Petrolimex báo lỗ hơn 662 tỷ đồng, đảo chiều mạnh so với khoản lãi gần 211 tỷ cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức lợi nhuận thấp nhất của doanh nghiệp kể từ quý I/2020, đồng thời đánh dấu quý thua lỗ đầu tiên sau 6 năm.
Tổng giám đốc Petrolimex Lưu Văn Tuyển đã cảnh báo tập đoàn có thể lỗ khoảng 1.000 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh xăng dầu trong quý I tại phiên họp ĐHĐCĐ thường niên. Ông Tuyển cho biết: "Biến động giá dầu trong biến động tại Trung Đông là điều chúng tôi không thể kiểm soát được. Diễn biến giá dầu một ngày tăng giảm tới 50 USD là chưa từng có trong lịch sử. Có thời điểm mua một thùng dầu giá lên đến 292 USD, cộng phụ phí và cước vận tải tăng nữa là lên đến 300-340 USD/thùng. Chúng tôi nhập một lô dầu 40.000 tấn trước đây chỉ khoảng 25-26 triệu USD, bây giờ nhập về lên đến 85-87 triệu USD".
