Bộ Tài chính đề xuất khôi phục cơ chế hóa đơn tổng để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp
Bộ Tài chính hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi cho dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ, vốn đã được điều chỉnh bởi Nghị định số 70/2025 của Chính phủ. Một điểm đáng chú ý trong dự thảo này là đề xuất khôi phục lại cơ chế lập hóa đơn tổng đối với các loại hình dịch vụ có tần suất giao dịch cao nhưng giá trị mỗi lần giao dịch lại thấp.
Chi tiết về đề xuất lập hóa đơn tổng
Theo đó, các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại từ đơn vị phân phối điện, dịch vụ giữ xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch sẽ được phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng. Bên cạnh đó, lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền cũng được đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày dành cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh.
"Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác, đồng thời cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu", Bộ Tài chính nhấn mạnh trong dự thảo.
Nguyên nhân và mục tiêu của đề xuất
Đề xuất này được đưa ra xuất phát từ thực tế là Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước đây, dẫn đến nhiều khó khăn phát sinh cho các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ. Theo phản ánh từ Cục Thuế, số lượng hóa đơn điện tử trong hệ thống đã tăng nhanh chóng, vượt xa năng lực thiết kế ban đầu, gây áp lực lớn lên hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ liệu.
Nhiều hiệp hội và doanh nghiệp cũng phản ánh rằng việc yêu cầu lập hóa đơn cho từng giao dịch với người mua tiêu dùng (cá nhân không kinh doanh, không sử dụng hóa đơn để kê khai cho mục đích tính thuế) gây ra nhiều bất cập, đặc biệt là đối với các ngành có tần suất giao dịch lớn. Mục tiêu của đề xuất này, theo Bộ Tài chính, là tháo gỡ các rào cản trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, giảm áp lực lên hạ tầng công nghệ thông tin của cả doanh nghiệp và cơ quan thuế, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống hóa đơn điện tử.
Phản ứng tích cực từ chuyên gia và doanh nghiệp
Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận định rằng đề xuất của Bộ Tài chính sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các hộ kinh doanh, "trút được gánh nặng" sau một thời gian dài lo lắng. Bà Huyền cho rằng quy định bán hàng lúc nào thì xuất hóa đơn lúc đó đã trở thành "hòn đá tảng" đè nặng lên vai người kinh doanh.
"Đặc biệt với kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, đơn hàng phát sinh bất kể ngày đêm, thậm chí lúc 1 - 2 giờ sáng nên yêu cầu 'xuất hóa đơn ngay thời điểm bán hàng' là bất khả thi về mặt nhân sự", bà Huyền chia sẻ.
Nhiều hộ kinh doanh cũng phản ánh rằng việc xuất hóa đơn cho từng đơn hàng nhỏ lẻ trong ngày đã đẩy chi phí tuân thủ tăng mạnh chỉ sau một thời gian ngắn Nghị định 70 có hiệu lực. Theo bà Huyền, không ít hộ kinh doanh phải đầu tư bộ máy kế toán chỉ để ngồi bấm xuất hóa đơn cả ngày, gây lãng phí lớn và tạo tâm lý e ngại mở rộng kinh doanh.
Kiến nghị mở rộng đối tượng áp dụng hóa đơn tổng
Trong thực tế, kiến nghị cho phép thực hiện "hóa đơn tổng" vào cuối ngày đã từng được nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đưa ra trước đó. Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này khẳng định rằng yêu cầu các cây xăng phải xuất hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng gây lãng phí và ách tắc, vì đa số khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.
Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát, cho biết: "Từ hơn 2 năm trước, cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đã nhiều lần kiến nghị cho xuất hóa đơn tổng để tiện quản lý, vận hành. Hơn nữa, với lượng hóa đơn điện tử bán lẻ khổng lồ như vậy, chắc chắn hạ tầng công nghệ của ngành thuế khó đáp ứng và rất phức tạp".
Tuy nhiên, trong dự thảo hiện tại, bán lẻ xăng dầu vẫn chưa được đưa vào quy định cho phép xuất hóa đơn tổng. Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền kiến nghị nên mở rộng đối tượng kinh doanh có thể áp dụng hóa đơn tổng vào cuối ngày, bao gồm các cửa hàng bán lẻ xăng dầu, tiệm tạp hóa, văn phòng phẩm…
Bà Huyền nhấn mạnh: "Đề xuất mới của Bộ Tài chính chứng tỏ ngành có sự lắng nghe và rất coi trọng tinh thần cải cách trong quản lý thuế theo hướng hiện đại, đơn giản nhưng hiệu quả. Cơ chế này nếu được mở rộng và thông qua sẽ là bước cởi trói thực sự, chuyển tư duy quản lý từ kiểm soát hành vi từng lần sang quản lý dòng dữ liệu tổng thể".
Bà cũng cho rằng việc quản lý theo dữ liệu, với hệ thống chuyên nghiệp và dữ liệu minh bạch, sẽ cho phép cơ quan thuế kiểm soát tổng doanh thu dựa trên dữ liệu điện tử thay vì đếm từng tờ hóa đơn, giảm tải cho cả hệ thống thuế lẫn người nộp thuế.
