Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất quan trọng trong dự thảo tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 123 liên quan đến hóa đơn và chứng từ. Theo đó, cơ quan này kiến nghị mở lại cơ chế hóa đơn tổng theo ngày hoặc tháng, một động thái nhằm giảm bớt áp lực đáng kể lên hạ tầng công nghệ của cả cơ quan thuế lẫn doanh nghiệp. Đặc biệt, đề xuất này hướng đến việc giảm thiểu chi phí tuân thủ cho các doanh nghiệp và hộ kinh doanh, vốn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong bối cảnh hiện tại.
Áp lực từ số lượng hóa đơn điện tử tăng vọt
Bộ Tài chính chỉ ra rằng, số lượng hóa đơn điện tử mà cơ quan thuế đang tiếp nhận hiện nay đã tăng gấp ba lần so với thiết kế ban đầu của hệ thống. Với tình hình này, ước tính từ cơ quan thuế cho thấy số hóa đơn điện tử có thể đạt mức 60 tỉ hóa đơn trong một năm – con số này gấp mười lần công suất thiết kế của hệ thống. Điều này vượt xa khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ của hệ thống hóa đơn điện tử, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động lập hóa đơn trên toàn ngành kinh tế.
Thực trạng khó khăn từ các doanh nghiệp
Trên thực tế, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện vẫn chưa thể thực hiện việc xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh, nguyên nhân chính là do hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu. Bộ Tài chính cũng đã nhận được công văn từ Tập đoàn Vingroup, cùng một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải và Hiệp hội Vận tải, kiến nghị cho phép lập hóa đơn tổng đối với cá nhân không kinh doanh trong các dịch vụ như trông giữ xe và vận tải hành khách (bao gồm xe buýt và taxi). Điều này xuất phát từ hệ thống quản lý giao dịch đến từng cá nhân, giúp giảm đáng kể số lượng hóa đơn phát sinh.
Ý kiến từ các doanh nghiệp khác
Văn phòng Chính phủ cũng đã chuyển tiếp một số văn bản từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực chiếu phim, như Công ty CP Phim Thiên Ngân, và các doanh nghiệp thương mại điện tử như Grab, Shopee, SPX Express, Foody. Các doanh nghiệp này kiến nghị được lập hóa đơn tổng cho cá nhân không hoạt động kinh doanh trong các hoạt động chiếu phim, bán lẻ sản phẩm đi kèm (ví dụ: bắp, nước, bánh), cũng như dịch vụ thương mại điện tử bao gồm bưu chính và vận chuyển trực tiếp cho sàn thương mại điện tử.
Hậu quả từ việc bỏ quy định hóa đơn tổng
Nghị định số 70/2025 trước đây đã bỏ quy định lập hóa đơn tổng, yêu cầu các doanh nghiệp phải lập hóa đơn lẻ cho hàng triệu giao dịch nhỏ. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải tăng mạnh chi phí, nhân lực và áp lực lưu trữ dữ liệu. Do đó, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ cụ thể, bao gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, và kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt hoặc taxi.
Số liệu thực tế sau 7 tháng
Sau 7 tháng thực hiện từ ngày 1/6 đến 31/12/2025, Bộ Tài chính cho biết tổng số hóa đơn điện tử đã tiếp nhận là 3.714.945.596 hóa đơn, cùng với 2.764.810.456 hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Con số này tương đương với trung bình 925.679.436 hóa đơn mỗi tháng, trong khi số hóa đơn điện tử trong năm 2024 chỉ ở mức 459.563.435 hóa đơn mỗi tháng. Như vậy, kể từ khi áp dụng quy định lập hóa đơn bán lẻ cho mọi giao dịch mua bán, lượng hóa đơn bình quân hàng tháng đã tăng gấp đôi, trong khi hệ thống công nghệ thông tin vẫn chưa thể đáp ứng kịp thời.
Hiện tại, Bộ Tài chính đang trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi cho đề xuất mở lại cơ chế hóa đơn tổng theo ngày hoặc tháng, với mục tiêu chính là giảm áp lực lên hệ thống công nghệ thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn.
