Theo phân tích mới đây từ tập đoàn tài chính lớn nhất thế giới JPMorgan Chase & Co., vàng hiện không còn đơn thuần là tài sản trú ẩn an toàn mà đã trở thành một phần trong chiến lược phân bổ tài sản mang tính cấu trúc của các nhà đầu tư và ngân hàng trung ương.
Ngân hàng trung ương trụ cột giữ giá vàng
Tính từ năm 2021, giá vàng đã tăng hơn 170%, vượt trội so với nhiều nhóm tài sản truyền thống. Sang năm 2026, thị trường vàng ghi nhận biến động mạnh khi từng tăng vọt lên gần 5.400 USD/ounce vào đầu năm, sau đó điều chỉnh và phục hồi trở lại trên ngưỡng 5.000 USD/ounce. Những phiên gần đây, giá vàng dao động quanh vùng 4.700 USD/ounce. Diễn biến tăng - giảm - hồi phục liên tục cho thấy thị trường vàng đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, khi cả yếu tố đầu cơ ngắn hạn lẫn nhu cầu dài hạn đều tác động.
Theo JPMorgan, động lực lớn nhất đằng sau đà tăng của vàng là sự gia tăng bất ổn địa chính trị, cùng với lo ngại về lạm phát, suy yếu tiền tệ và rủi ro tài khóa tại nhiều quốc gia. Trong bối cảnh đó, vàng tiếp tục được xem như kênh phòng thủ trước các cú sốc hệ thống.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất hỗ trợ giá vàng là hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương. Các nền kinh tế lớn và mới nổi đều đang gia tăng dự trữ vàng nhằm giảm phụ thuộc vào USD. Nhóm quốc gia như Mỹ, Đức, Italy, Pháp hay Nga vẫn nắm giữ lượng vàng lớn nhất, nhưng xu hướng mới đến từ các thị trường mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Lan và Brazil. Riêng Trung Quốc được đánh giá là một trong những động lực quan trọng nhất của nhu cầu vàng toàn cầu.
Theo khảo sát của Hội đồng Vàng thế giới (WGC), khoảng 95% ngân hàng trung ương được hỏi trong năm 2025 dự báo lượng vàng nắm giữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng, không có tổ chức nào kỳ vọng giảm. Điều này cho thấy vàng đang được củng cố vai trò như một tài sản dự trữ chiến lược dài hạn.
Nếu ngân hàng trung ương đảo chiều?
Dù xu hướng hiện tại nghiêng về tích lũy, JPMorgan cũng chỉ ra rủi ro mang tính lịch sử: nếu các ngân hàng trung ương giảm tốc độ mua hoặc chuyển sang bán ròng, thị trường vàng có thể chịu áp lực lớn. Thực tế từng xảy ra trong giai đoạn 1999-2002, khi một số quốc gia châu Âu như Anh bán bớt vàng để đa dạng hóa dự trữ, khiến giá vàng giảm đáng kể.
Tuy nhiên, kịch bản này được đánh giá khó xảy ra trong ngắn hạn, vì vàng đang trở lại vai trò chiến lược trong dự trữ quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn tài chính và địa chính trị kéo dài. Bên cạnh khối ngân hàng trung ương, nhà đầu tư cá nhân cũng đang gia tăng hiện diện trên thị trường vàng, chủ yếu thông qua các quỹ ETF và công cụ tài chính. Các quỹ ETF vàng hiện nắm giữ khoảng 100 triệu ounce, tương đương 8% lượng vàng do ngân hàng trung ương nắm giữ, thấp hơn mức đỉnh năm 2020. Dù dòng tiền cá nhân chưa đủ lớn để chi phối xu hướng dài hạn, nhưng nhóm này có ảnh hưởng đáng kể đến biến động ngắn hạn do giao dịch theo tâm lý.
Theo JPMorgan, điểm quan trọng nhất của vàng không nằm ở việc dự đoán giá ngắn hạn, mà ở vai trò trong danh mục đầu tư dài hạn. Vàng thường tăng giá trong các giai đoạn thị trường suy giảm, có mối tương quan thấp với cổ phiếu và trái phiếu, giúp giảm biến động tổng thể. Vàng không chỉ là tài sản phòng thủ trước rủi ro địa chính trị, mà còn là công cụ đa dạng hóa chiến lược dài hạn.
Dù thị trường có thể xuất hiện những nhịp điều chỉnh mạnh trong ngắn hạn, các phân tích đều cho thấy vàng vẫn đang trong chu kỳ tăng mang tính cấu trúc, được hỗ trợ bởi ngân hàng trung ương, rủi ro địa chính trị và áp lực tài chính toàn cầu. Thay vì cố gắng dự đoán đỉnh hay đáy, giới phân tích cho rằng điều quan trọng hơn là xác định vai trò của vàng trong danh mục đầu tư.
