Ông Vũ Duy Khánh phân tích ba kịch bản giá dầu và tác động tới thị trường đầu tư
Trong chương trình Podcast Tài chính cá nhân trên VnExpress, ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Trung tâm Phân tích của Smart Invest, đã đưa ra những nhận định sâu sắc về tác động của giá dầu đến các kênh đầu tư khác nhau. Theo ông, xung đột Trung Đông hiện nay đang làm gián đoạn khoảng 12,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, con số này cao hơn nhiều so với 5,9 triệu thùng trong thời kỳ Cách mạng Iran năm 1979 và khoảng 2 triệu thùng từ xung đột Nga – Ukraine. Nghiên cứu cho thấy, nếu giá dầu vượt qua mức 138 USD/thùng trong khoảng thời gian từ 5 đến 55 tuần, suy thoái kinh tế gần như chắc chắn xảy ra, kéo theo tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, tài sản giảm giá, chứng khoán đi xuống và thị trường bất động sản trầm lắng.
Ảnh hưởng của giá dầu tới các kênh đầu tư
Giá dầu có ảnh hưởng mạnh mẽ tới thị trường đầu tư. Chứng khoán đã giảm khoảng 17%, thuộc nhóm giảm mạnh trên toàn cầu. Trong khi đó, vàng lại diễn biến ngược với kỳ vọng: khi căng thẳng gia tăng, vàng giảm; khi hạ nhiệt, vàng tăng. Nguyên nhân là do lạm phát cao đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ và lãi suất kỳ vọng tăng, hút dòng tiền về các tài sản bằng USD; đồng thời, một số ngân hàng trung ương bán vàng để ổn định nội tệ. Trong ngắn hạn, ông Khánh cho biết sẽ hình thành một quy luật: căng thẳng tăng thì dầu tăng, vàng và chứng khoán giảm; căng thẳng giảm thì dầu giảm, vàng và chứng khoán tăng.
Ba kịch bản về giá dầu
Vị chuyên gia đưa ra ba kịch bản về giá dầu và tác động đến thị trường đầu tư:
- Kịch bản tích cực: Nếu xung đột sớm hạ nhiệt, giá dầu có thể ổn định quanh mức 80 USD/thùng, khó quay về mức 65 USD/thùng do nguồn cung đã thay đổi. Khi đó, chứng khoán thường phục hồi sớm nhất, sau đó dòng tiền có thể lan sang bất động sản, tương tự như giai đoạn Covid-19 khi chứng khoán hồi phục trước, rồi bất động sản theo sau.
- Kịch bản tiêu cực: Xung đột leo thang mạnh, thậm chí eo biển chiến lược bị phong tỏa. Khi đó, giá dầu có thể lên 150–160 USD/thùng, kéo kinh tế toàn cầu vào suy thoái. Hầu hết các kênh tài sản sẽ giảm giá, tiền mặt trở thành lựa chọn ưu tiên (cash is king), nhà đầu tư gần như chỉ còn kênh gửi tiết kiệm để bảo toàn vốn. Tuy nhiên, đây là kịch bản ít được kỳ vọng.
- Kịch bản trung tính: Xung đột duy trì ở mức vừa phải, các tuyến vận tải vẫn hoạt động (dù chi phí tăng), không có tấn công lớn vào hạ tầng dầu khí. Khi đó, lưu lượng qua eo biển có thể phục hồi khoảng 70–80%, giá dầu dao động quanh 90 USD/thùng. Trong bối cảnh này, vàng có xu hướng giảm, bất động sản vẫn gặp khó, còn chứng khoán phân hóa và không dễ đầu tư. Chiến lược phù hợp là ưu tiên nhóm phòng thủ như phân bón, hàng tiêu dùng thiết yếu (lương thực – thực phẩm), thay vì các ngành mang tính chu kỳ cao.
Độ trễ tác động lên các kênh đầu tư
Về độ trễ, theo chuyên gia tại Smart Invest, chứng khoán phản ứng gần như ngay lập tức với biến động giá dầu và tin chiến sự, thậm chí có thể quá đà ở giai đoạn đầu (biến động mạnh tới 70–100 điểm), trước khi dần ổn định. Ngược lại, bất động sản có độ trễ lớn: dù lãi suất đã lên 14–15%, thị trường vẫn phản ứng chậm và thường cần vài năm để thể hiện rõ xu hướng. Vì vậy, tác động từ giá dầu lên bất động sản đến muộn hơn đáng kể so với chứng khoán.
Khuyến nghị chiến lược đầu tư
Để nhận diện sớm kịch bản thị trường, theo chuyên gia, giá dầu là chỉ báo then chốt. Các yếu tố khác cuối cùng cũng phản ánh vào giá dầu. Ông khuyến nghị nhà đầu tư cần theo dõi sát giá dầu giao ngay (spot) và biên độ chênh lệch giá, có thời điểm lên tới 30–40 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức thông thường khoảng 80 USD.
Về chiến lược đầu tư trong bối cảnh rủi ro gia tăng, ông Khánh khuyến nghị nhà đầu tư nên giảm tỷ trọng đầu tư (ví dụ từ 1 tỷ đồng xuống còn 700–800 triệu đồng), giữ lại 20–30% tiền mặt hoặc tài sản an toàn để dự phòng, đồng thời ưu tiên quản trị rủi ro thay vì tìm kiếm lợi nhuận cao. Tổng thể, trong giai đoạn bất định, việc giữ thanh khoản và chọn lọc ngành nghề mang tính phòng thủ quan trọng hơn mở rộng đầu tư.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư nên ưu tiên các kênh có tính thanh khoản cao để có thể nhanh chóng chuyển đổi sang tiền mặt khi cần. Một số nguyên tắc quan trọng gồm: ưu tiên thanh khoản; hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính; nhận diện thị trường đang ở trạng thái biến động mạnh để phân bổ vốn hợp lý.
Một công thức phân bổ có thể tham khảo là 50% vào tài sản phòng thủ, 30% vào nhóm rủi ro trung bình có khả năng hưởng lợi, và 20% vào tài sản tăng trưởng/nhạy cảm cao. Cách phân bổ này giúp kiểm soát rủi ro, ngay cả khi phần 20% thua lỗ, tổng danh mục vẫn được bảo vệ tương đối tốt. Trong bối cảnh biến động nhanh, vị chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần nghiên cứu các cú sốc dầu mỏ trong lịch sử để hiểu chu kỳ tác động, theo dõi chính sách của các ngân hàng trung ương, đồng thời phân tích hiệu suất các loại tài sản theo từng mốc thời gian (2–3 tháng, 6 tháng, 9 tháng…). Từ đó xác định khung thời gian đầu tư, nguồn lực tài chính và kỳ vọng lợi nhuận hợp lý. Ngoài ra, có thể cân nhắc các phương án an toàn như gửi tiết kiệm ngắn hạn (3 tháng) hoặc cố định lãi suất nếu muốn giữ tiền dài hơn.
