Xung đột Trung Đông đẩy giá phân bón tăng, Cục Trồng trọt họp khẩn tìm giải pháp bình ổn
Xung đột tại Trung Đông bùng phát từ ngày 28/02/2026 đã và đang tác động mạnh mẽ đến chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo hàng loạt hệ lụy như giá dịch vụ vận tải tăng vọt, chi phí nguyên liệu sản xuất leo thang và đặc biệt là giá phân bón biến động phức tạp. Trước tình hình này, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tổ chức một hội nghị khẩn cấp nhằm bàn thảo các giải pháp bình ổn giá và đảm bảo nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất trồng trọt.
Doanh nghiệp nỗ lực duy trì sản xuất nhưng đối mặt áp lực lớn
Tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp sản xuất phân bón cho biết họ đang cố gắng duy trì ổn định hoạt động sản xuất, cam kết đảm bảo nguồn cung cho thị trường nội địa, nhất là trong giai đoạn cao điểm từ quý I đến hết quý II năm 2026. Nhiều đơn vị đã chủ động tăng công suất nhà máy, tối ưu hóa chi phí vận hành để giữ mức giá bán ở ngưỡng hợp lý, chia sẻ khó khăn cùng bà con nông dân.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng thẳng thắn phản ánh những áp lực khổng lồ đến từ việc chi phí nguyên liệu đầu vào tăng mạnh do tác động của tình hình địa chính trị thế giới. Các nguyên liệu chính yếu như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguồn nhập khẩu, trong khi đó chi phí logistics và bao bì đóng gói đồng loạt tăng cao, khiến giá thành sản xuất phân bón không ngừng gia tăng.
Thách thức từ nguồn nguyên liệu và các kiến nghị thiết thực
Trước thực tế này, không ít doanh nghiệp đã phải vận hành nhà máy ở mức công suất gần hoặc thậm chí vượt ngưỡng thiết kế để đáp ứng nhu cầu thị trường. Sản lượng phân bón trong quý I/2026 đã tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, cơ bản đáp ứng được nhu cầu sản xuất nông nghiệp theo đúng lịch trình mùa vụ.
Bên cạnh những nỗ lực đáng ghi nhận, một số khó khăn về nguồn nguyên liệu trong nước cũng được chỉ ra một cách rõ ràng. Nguồn cung quặng apatit nội địa hiện vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất, buộc các doanh nghiệp phải tăng cường nhập khẩu, tiềm ẩn nhiều rủi ro về mặt chi phí và đảm bảo nguồn cung ổn định.
Tại hội nghị, các doanh nghiệp đã đưa ra hàng loạt kiến nghị thiết thực đối với cơ quan quản lý:
- Xem xét nâng cao hạn mức khai thác quặng apatit trong nước để chủ động hơn về nguồn nguyên liệu.
- Tăng cường công tác kiểm soát thị trường, ngăn chặn kịp thời các hành vi đầu cơ, găm hàng và đẩy giá bất hợp lý.
- Duy trì mức thuế suất xuất nhập khẩu phân bón ở mức 0% để tăng khả năng cạnh tranh, trong bối cảnh nguồn cung trong nước dồi dào nhưng nhu cầu tiêu thụ lại mang tính thời vụ rõ rệt.
Định hướng chiến lược và giải pháp đồng bộ từ Cục Trồng trọt
Hội nghị quan trọng này do ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, trực tiếp chủ trì với sự tham gia của đại diện các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp sản xuất và cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Ông Đạt đánh giá cao sự chủ động, linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp trong việc ứng phó với các biến động thị trường, đồng thời chia sẻ những khó khăn chung với người sản xuất nông nghiệp.
Ông Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh: "Cục đang tập trung triển khai một loạt các đề án mang tính chiến lược nhằm chuyển đổi nền nông nghiệp theo hướng bền vững, bao gồm:"
- Đề án nâng cao sức khỏe đất: Tập trung vào việc cải tạo và bảo vệ độ phì nhiêu của đất trồng.
- Đề án tăng cường sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ: Giảm dần sự phụ thuộc vào phân bón hóa học.
- Đề án tăng cường sản xuất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học: Hướng tới nông sản sạch và an toàn.
- Đề án giảm phát thải và nâng cao chất lượng nông sản: Đặc biệt là trong canh tác lúa gạo (đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp)."
Một trong những điểm then chốt được ông Huỳnh Tấn Đạt nhắc đến là việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật đồng bộ để giảm thiểu chi phí đầu vào. Đại diện Cục cho biết, qua tính toán kỹ lưỡng, các giải pháp này có thể giúp nông dân giảm chi phí sản xuất lúa từ 200 đến 300 đồng trên mỗi kilogram. Đây là một con số có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc nâng cao thu nhập cho bà con, nhất là trong bối cảnh giá lúa đang biến động không ngừng.
Yếu tố tiên quyết vẫn là phải xây dựng được các chuỗi liên kết chặt chẽ và giảm thiểu tối đa chi phí trung gian. Cần hình thành các mối liên kết bền vững giữa doanh nghiệp sản xuất phân bón với các hợp tác xã và nông dân. Giảm bớt các khâu trung gian trong quá trình phân phối để đưa vật tư nông nghiệp đến tay người sử dụng với mức giá thành hợp lý nhất, giúp giá lúa bán ra tiệm cận gần hơn với giá tiêu dùng thực tế trên thị trường.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển chế biến sâu, đặc biệt là triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, cũng được xác định là hướng đi tất yếu. Cần tập trung nhiều hơn vào khâu chế biến sâu và bảo quản sau thu hoạch để giảm thiểu thất thoát và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động khó lường, việc phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp được xác định là yếu tố then chốt nhằm ổn định thị trường phân bón, đảm bảo nguồn cung phục vụ sản xuất nông nghiệp, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu của toàn ngành.
