Xung đột Trung Đông đẩy giá phân bón toàn cầu tăng vọt, đe dọa khủng hoảng
Thị trường phân bón toàn cầu đang chao đảo trước những diễn biến căng thẳng từ cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Tình hình này đã làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến vận chuyển qua Eo biển Hormuz - cửa ngõ chiến lược của khu vực Vịnh Ba Tư, khiến giá urê, loại phân đạm phổ biến nhất, tăng mạnh và dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng phân bón trên quy mô toàn cầu.
Kịch bản tồi tệ nhất cho ngành phân bón
Theo ông Josh Linville, chuyên gia hàng hóa của StoneX, khoảng một phần ba lượng urê xuất khẩu toàn cầu có nguồn gốc từ khu vực Vùng Vịnh. Đáng chú ý, ba trong số mười quốc gia xuất khẩu urê lớn nhất thế giới bao gồm Qatar, Saudi Arabia và Iran hiện đang bị "mắc kẹt" phía sau Eo biển Hormuz. Ông Linville nhận định đây có thể là "kịch bản tồi tệ nhất" đối với thị trường phân bón toàn cầu, với mức độ nghiêm trọng thậm chí còn vượt qua thời điểm Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Dữ liệu từ Argus cho thấy giá urê giao dịch tại New Orleans, một trong những thị trường tham chiếu lớn nhất, đã tăng thêm từ 50 đến 80 USD mỗi tấn, đưa mức giá lên khoảng 520-550 USD. Ông Linville giải thích: "Phải là một biến cố toàn cầu rất lớn, một nỗi sợ có tác động sâu rộng, mới khiến giá biến động như vậy". Ông nhấn mạnh rằng phản ứng của thị trường là hoàn toàn "có cơ sở", đặc biệt trong bối cảnh thời điểm hiện tại cực kỳ nhạy cảm khi Bắc bán cầu đang bước vào cao điểm mùa bón phân vụ xuân.
Tác động kép đến chi phí và nguồn cung
Không chỉ urê, khu vực Vùng Vịnh còn là nhà cung cấp chính của khí đốt và amoniac - những nguyên liệu đầu vào quan trọng không thể thiếu cho quá trình sản xuất phân bón. Ông Dennis Voznesenski, chuyên gia kinh tế nông nghiệp tại Ngân hàng Commonwealth, phân tích: "Điều này cũng làm tăng chi phí phân bón từ góc độ thứ hai, tạo ra tác động kép lên toàn ngành".
Ông Voznesenski còn cho rằng tác động lần này đối với nông dân có thể còn nặng nề hơn so với năm 2022. Trong khi đó, giá ngũ cốc có khả năng sẽ đi ngang thay vì tăng, dẫn đến hệ quả là "biên lợi nhuận bị siết chặt vì doanh thu không tăng nhưng chi phí lại tăng". Tình hình này đặt ra những thách thức lớn về kinh tế cho người sản xuất nông nghiệp trên toàn thế giới.
Australia và những quốc gia phụ thuộc nhập khẩu
Tại Australia, nơi phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu urê từ các nước Vùng Vịnh, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung càng trở nên rõ rệt. Ông Stephen Annells, Giám đốc điều hành Fertilizer Australia, bày tỏ lo ngại: "Australia ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu. Chúng tôi lo ngại trước những tình huống như thế này - Australia dễ tổn thương trong chuỗi cung ứng phụ thuộc vào thị trường quốc tế".
Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nông dân có thể buộc phải chuyển đổi sang các loại cây trồng ít sử dụng đạm hơn hoặc buộc phải chấp nhận năng suất suy giảm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sinh kế của hàng triệu nông dân mà còn làm gia tăng áp lực lên an ninh lương thực toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các thách thức kinh tế hiện nay.
Thị trường phân bón toàn cầu đang đứng trước một thời điểm then chốt với những diễn biến phức tạp từ Trung Đông. Sự bất ổn trong khu vực không chỉ ảnh hưởng đến giá cả mà còn đe dọa đến chuỗi cung ứng toàn cầu, đòi hỏi các quốc gia cần có những biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực.
