Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung nguồn lực vào nghiên cứu khoa học và công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi, thích ứng với biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học địa phương đã làm chủ nhiều công nghệ tiên tiến, ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Nghiên cứu giống cây trồng và công nghệ sinh học
Công tác chọn lọc, lưu giữ và bảo tồn các gen liên quan đến giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản có chất lượng cao được tỉnh đặc biệt chú trọng. Nhiều giống cây trồng đã được phục tráng và lai tạo thành công, như giống đậu vồ với tỷ lệ nảy mầm 95% và năng suất đạt 6 tấn/ha. Công nghệ nuôi cấy phôi và nuôi cấy mô dừa sáp cũng được ứng dụng hiệu quả.
Đại học Trà Vinh đã làm chủ công nghệ sản xuất nấm đông trùng hạ thảo, tiến hành sản xuất thương mại dưới dạng tươi và sấy khô. Nhờ đó, nông dân trong tỉnh đã sử dụng giống cấp xác nhận và giống chất lượng cao từ công nghệ gen trên 80% diện tích sản xuất lúa. Người dân cũng bước đầu hình thành thói quen sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học.
Thành tựu trong nhân giống dừa sáp
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa, Giám đốc Đại học Trà Vinh, cho biết lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long đã thống nhất chủ trương chỉ đạo trường tiếp tục nghiên cứu khoa học, tuyển chọn các giống dừa cho năng suất, chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu. Nhà trường đã thực hiện thành công nhân giống dừa sáp bằng kỹ thuật nuôi cấy phôi, cung ứng ra thị trường khoảng 5.000 cây giống/năm. Giống dừa sáp cấy phôi cho tỷ lệ trái sáp đạt 85% trở lên, vượt trội so với giống dừa sáp tự nhiên chỉ đạt 25-30%.
Trường cũng phối hợp với Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nuôi cấy mô tế bào thực vật và Viện Di truyền nông nghiệp thực hiện đề tài nghiên cứu nhân giống dừa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào. Sau nhiều năm khảo nghiệm, cây dừa sáp nuôi cấy mô sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu Vĩnh Long, cho trái sáp cơm dày, chất lượng tốt. Tỉnh đang hỗ trợ trường hoàn thiện quy trình nhân giống giai đoạn 2, kết hợp tuyển chọn giống dừa cao sản.
Với hơn 120.000 ha dừa, chiếm khoảng 50% diện tích dừa cả nước, Vĩnh Long có điều kiện thuận lợi phát triển vùng nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu. Dừa là một trong sáu cây công nghiệp chủ lực của Việt Nam, giá trị xuất khẩu hằng năm hơn 1 tỷ USD. Các nghiên cứu khoa học về dừa góp phần cải thiện sinh kế người dân và phát triển ngành dừa bền vững.
Nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp
Thực hiện Đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chọn Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo (xã Hưng Mỹ) và Hợp tác xã nông nghiệp Phát Tài (xã Châu Thành) triển khai mô hình thí điểm 100 ha. Trung tâm Khuyến nông quốc gia đánh giá các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường rõ rệt.
Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, ông Trương Hòa Thuận, cho biết mô hình trồng lúa phát thải thấp được triển khai trên diện tích 50 ha với 46 thành viên, sử dụng giống lúa ST24, thời gian sinh trưởng 105 ngày. Các thành viên áp dụng phương thức sạ hàng theo cụm, lượng giống chỉ 70 kg/ha, giúp giảm lượng giống, cây lúa phát triển thông thoáng, ít sâu bệnh. Hợp tác xã đầu tư hệ thống thiết bị như lò sấy lúa, máy gặt đập liên hợp, máy bay phun thuốc, máy xay xát gạo, máy sạ hàng, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí lao động, hỗ trợ kỹ thuật canh tác tiên tiến và tưới ngập khô xen kẽ.
Ông Nguyễn Văn Phúc, thành viên hợp tác xã tại ấp Hòa Hảo, xã Hưng Mỹ, chia sẻ gia đình ông canh tác 2,5 ha lúa phát thải thấp nhiều năm qua, năng suất đạt 7-7,5 tấn/ha, lợi nhuận tăng thêm 6-7 triệu đồng/ha so với ruộng ngoài mô hình. Ông được doanh nghiệp hỗ trợ giống, phân bón; hợp tác xã ký hợp đồng tiêu thụ với giá cao hơn thị trường 500-1.200 đồng/kg. Đến nay, Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo thu hút 330 thành viên, diện tích trồng lúa phát thải thấp gần 600 ha. 100% thành viên sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; sản phẩm “Gạo quê hương” đạt OCOP 3 sao.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long, đồng chí Châu Văn Hòa, nhấn mạnh tỉnh hướng đến nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, thích ứng biến đổi khí hậu. Ngành nông nghiệp khuyến khích nhân rộng mô hình trồng lúa phát thải thấp. Khoa học, công nghệ, kinh tế số và chuyển đổi xanh là động lực phát triển bền vững. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy nhanh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, chế biến sâu, cải thiện sinh kế người dân.
