Nằm tiếp giáp với xứ lạnh hai xã Măng Đen, Kon Plông, vùng núi cao xã Sơn Tây Thượng sở hữu khí hậu mát mẻ quanh năm, thích hợp cho các vườn cây ăn trái như chuối, bưởi, ổi, sầu riêng... Tận dụng lợi thế này, địa phương đã xác định vùng trồng chủ lực và cùng nông dân mở rộng sản xuất.
Mở rộng vùng trồng
Gần hai năm qua, nhiều hộ nông dân đã liên kết với hợp tác xã để bắt đầu sản xuất và chế biến nông sản. Sau ba vụ thu hoạch chuối sứ, gia đình anh Đinh Như Trai ở xã Sơn Tây Thượng có thêm nguồn thu nhập đáng kể. Với hơn 100 gốc chuối sứ, mỗi năm gia đình anh thu về từ 20 đến 30 triệu đồng.
Trước đây, chuối sứ ở vùng cao chủ yếu được trồng để phục vụ nhu cầu trong gia đình. Nhưng khoảng hai năm trở lại đây, loại cây này đã trở thành cây hàng hóa tại các xã vùng cao Sơn Tây, Sơn Tây Thượng. Chuối sứ được các hợp tác xã thu mua và chế biến đa dạng sản phẩm, từng bước tạo đầu ra ổn định. Nhờ đó, gia đình anh Trai cùng nhiều hộ đồng bào Ca Dong có thêm nguồn thu nhập từ vườn cây gia đình.
“Trước đây mình muốn trồng cái gì cũng sợ không có đầu ra, nay thì dễ hơn rồi vì có đơn vị thu mua. Chuối mốc là loại cây dễ trồng, ít tốn công chăm sóc, sau khi trồng chín tháng đến một năm sẽ cho thu hoạch. Khi có hợp tác xã thu mua ổn định, tôi cùng nhiều hộ gia đình mạnh dạn mở rộng diện tích, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế từ loại cây trồng này”, anh Trai chia sẻ.
Ở các xã vùng cao tỉnh Quảng Ngãi, cấp ủy và chính quyền đã vận động người dân mở rộng vùng sản xuất các cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu. Nhờ các chủ trương, chính sách của địa phương, các làng, thôn miền núi đã mạnh dạn tham gia các mô hình cây trồng mới, nhiều triển vọng.
Tại xã Sơn Tây Thượng, 12 hộ đồng bào Ca Dong cùng tham gia mô hình liên kết trồng 15 ha cà-phê, sầu riêng, chanh leo. Các hộ dân được doanh nghiệp hỗ trợ về giống, phân bón, kỹ thuật và bảo đảm đầu ra nông sản sau khi thu hoạch.
Theo chị Đinh Thị Hiền, những năm trước, nông sản thu hoạch không có nơi thu mua nên vườn và rừng trồng keo, sắn không hiệu quả. Hiện nay, chính quyền địa phương vận động trồng cây ăn quả, hợp tác xã và doanh nghiệp bao tiêu đầu ra nông sản, vì thế gia đình chị cùng nhiều hộ dân mở rộng thêm diện tích trồng ổi hơn 4 ha.
Nhà nông đồng hành cùng doanh nghiệp
Miền núi tỉnh Quảng Ngãi có lợi thế về đất đai và thổ nhưỡng, thuận lợi để phát triển vùng nguyên liệu ổn định và mở rộng quy mô sản xuất. Sau thời gian thí điểm, chính quyền địa phương đã vận động người dân tham gia các mô hình liên kết trồng cây công nghiệp, cây ăn trái.
Hiện các xã vùng cao tỉnh Quảng Ngãi gồm Sơn Tây, Sơn Tây Thượng, Sơn Hà, Ba Vì... đã hình thành gần 40 mô hình liên kết, phát triển các vùng nguyên liệu chanh leo, dứa, dược liệu, cà-phê xứ lạnh và nhiều loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao.
Với mục tiêu hình thành vùng sản xuất cây công nghiệp tập trung hơn 50 ha, xã Sơn Tây Thượng đã triển khai vườn ươm 100.000 cây cà-phê và gần 1.000 cây sầu riêng trồng mới trên các diện tích đã quy hoạch.
Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nông nghiệp xanh Tony Farm Đà Lạt, ông Trần Hùng, cho biết công ty liên kết với các hộ dân phát triển vùng nguyên liệu. Từ quy hoạch vùng trồng có sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và hợp tác xã, người dân sản xuất theo quy trình của công ty. Việc tuân thủ quy trình sản xuất do doanh nghiệp đưa ra giúp nông dân từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm, khắc phục tình trạng sản xuất theo tập quán ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng cây trồng.
“Chúng tôi đưa ra giải pháp lấy ngắn nuôi dài, hướng dẫn trồng xen ba cây: cây chanh leo giúp che mát cho cây cà-phê và cây sầu riêng phát triển. Sau 5 tháng, người dân có thu nhập từ cây chanh leo và tiếp tục chăm sóc các cây dài ngày. Chúng tôi đầu tư hệ thống tưới nước, cử cán bộ kỹ thuật hướng dẫn từng hộ cách tưới nước, chăm sóc, bón phân...”, ông Hùng chia sẻ.
Sự đồng hành và hỗ trợ của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã bước đầu đã tạo được niềm tin, giúp người dân mạnh dạn tham gia và gắn bó với sản xuất. Khi bảo đảm đầu ra sản phẩm, người dân yên tâm sản xuất, từng bước mở rộng quy mô và chuyển đổi sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sơn Tây Thượng, ông Phạm Hồng Khuyến, cho hay xã đã quy hoạch vùng trồng và vùng sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và vùng dân cư. “Chúng tôi sẽ phân chia từng phân khúc sản xuất theo vùng nông nghiệp có giá trị cao và vùng có giá trị mang tính phổ thông. Các vùng sản xuất có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, chất lượng đất và thổ nhưỡng kém, xã quy hoạch vùng trồng mang tính đại trà. Những vùng đất tốt hơn, có cơ sở hạ tầng bảo đảm, chúng tôi ưu tiên cho phân khúc sản xuất hàng có chất lượng và giá trị kinh tế cao hơn”, ông Khuyến nhấn mạnh.
Tỉnh Quảng Ngãi xác định nông nghiệp là ngành kinh tế trọng tâm nhằm nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân vùng cao. Trong bối cảnh mới, các xã vùng cao đã chủ động mở rộng liên kết sản xuất, hình thành vùng hàng hóa tập trung hướng đến phát triển ổn định và bền vững hơn.
Bài và ảnh: ĐÔNG HUYỀN
