Việt Nam góp mặt trong đợt gửi hạt giống lớn đến 'hầm tận thế' Na Uy
Trong đợt bổ sung thứ 67 của Kho Lưu trữ Hạt giống Toàn cầu Svalbard, thường được biết đến với tên gọi "hầm tận thế", Việt Nam đã chính thức trở thành một trong những quốc gia đóng góp quan trọng với 1.000 giống lúa đặc trưng từ Đồng bằng sông Cửu Long.
Đa dạng hạt giống từ khắp thế giới
Theo thông tin từ Crop Trust, vào tháng 6/2025, đã có 14 ngân hàng gen trên toàn cầu gửi tổng cộng hơn 11.200 mẫu hạt giống đến kho lưu trữ đặc biệt này. Các mẫu hạt giống không chỉ bao gồm những loại cây trồng quan trọng về mặt dinh dưỡng và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, mà còn mang đậm giá trị văn hóa truyền thống của từng quốc gia.
Trong số những giống cây mới được bổ sung lần này có:
- Tía tô và đậu đỏ từ Hàn Quốc
- Các giống bắp cải và rau bina truyền thống của Hà Lan
- Ngũ cốc cổ fonio và dưa lưới từ Benin
Việt Nam với 1.000 giống lúa đặc trưng
Đại học Cần Thơ, đại diện cho Việt Nam trong lần đầu tiên tham gia chương trình này, đã lựa chọn kỹ lưỡng 1.000 giống lúa phản ánh đầy đủ hoạt động canh tác tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Bộ sưu tập này bao gồm cả những giống lúa cải tiến hiện đại và các giống địa phương truyền thống có giá trị di truyền cao.
Ông Stefan Schmitz, Giám đốc điều hành Crop Trust, nhấn mạnh: "Những bổ sung này mang đến một cái nhìn tổng quan khác về sự đa dạng phong phú hiện đang được lưu giữ trong Kho Lưu trữ Hạt giống. Chúng phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa di sản văn hóa và sự tồn tại của các giống cây trồng thường bị bỏ qua nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai ngành lương thực."
Tổng hợp đóng góp từ 14 quốc gia
Tổng cộng 31 thùng hạt giống đã được vận chuyển an toàn đến Svalbard từ các ngân hàng gen của 14 quốc gia: Áo, Benin, Kenya, Lebanon, Hà Lan, Philippines, Ba Lan, Slovakia, Hàn Quốc, Thụy Điển, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Việt Nam và Zambia.
Bà Hanne-Berit Brekken, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Na Uy, đánh giá cao giá trị của những đóng góp này: "Giá trị của những hạt giống này là vô cùng to lớn. Chúng sẽ hỗ trợ các nhà khoa học, nhà lai tạo giống và nông dân trong việc chuẩn bị hệ thống lương thực của chúng ta để đối phó với cả những thách thức tự nhiên và do con người gây ra."
Kho lưu trữ hạt giống lớn nhất thế giới
Thiết kế và công nghệ bảo quản tiên tiến
Được thành lập vào năm 2008, Kho Lưu trữ Hạt giống Toàn cầu Svalbard nằm sâu trong lớp băng vĩnh cửu tại quần đảo Svalbard của Na Uy, cách Bắc Cực khoảng 1.300 km. Cơ sở này được thiết kế như một "chính sách bảo hiểm" toàn cầu cho nông nghiệp, với khả năng lưu trữ lên đến 4,5 triệu giống cây trồng khác nhau.
Kho lưu trữ được khoét sâu vào đá nguyên khối, với khu vực lưu trữ chính nằm sâu hơn 100 mét bên trong núi, được bảo vệ bởi lớp đá dày từ 40 đến 60 mét. Nhiệt độ tự nhiên của khu vực này dao động từ -3 đến -4°C, và được bổ sung hệ thống làm lạnh duy trì nhiệt độ bảo quản ổn định ở mức -18°C.
Cấu trúc và sức chứa ấn tượng
Công trình bao gồm ba buồng lưu trữ độc lập, mỗi buồng có diện tích đáy khoảng 9,5 x 27 mét và có thể chứa khoảng 1,5 triệu mẫu hạt giống. Hiện tại, mới chỉ một buồng đang được sử dụng, được trang bị đầy đủ hệ thống kệ chứa hộp hạt giống và thiết bị làm lạnh chuyên dụng.
Lối vào kho lưu trữ là một công trình bê tông đơn giản nhưng đã trở thành biểu tượng toàn cầu nhờ tác phẩm nghệ thuật sợi quang phát sáng "Vĩnh cửu" do nghệ sĩ Na Uy Dyveke Sanne sáng tạo. Tác phẩm này không chỉ tạo điểm nhấn thẩm mỹ mà còn thu hút nhiều du khách đến tham quan và chụp ảnh lưu niệm.
Ý nghĩa chiến lược toàn cầu
Kho lưu trữ Svalbard được xây dựng với mục tiêu bảo vệ sự đa dạng di truyền của các loại cây lương thực trước các mối đe dọa như chiến tranh, biến đổi khí hậu và thiên tai. Ý tưởng về một cơ sở lưu trữ an ninh toàn cầu như vậy đã được thảo luận từ những năm 1980, và đến năm 2008 mới chính thức được hiện thực hóa.
Hiện nay, kho lưu trữ này đang bảo vệ hơn 1,3 triệu mẫu hạt giống từ khắp nơi trên thế giới, tạo thành một ngân hàng gen khổng lồ có ý nghĩa sống còn đối với an ninh lương thực toàn cầu trong tương lai.
