Việt Nam góp mặt trong đợt gửi giống toàn cầu đến 'hầm tận thế' Svalbard
Theo thông tin từ Crop Trust, vào tháng 6/2025, 14 ngân hàng gen trên khắp thế giới đã tiến hành gửi hơn 11.200 mẫu hạt giống đến Kho Lưu trữ Hạt giống Toàn cầu Svalbard, thường được biết đến với biệt danh "hầm tận thế". Đây là đợt gửi giống thứ 67 kể từ khi cơ sở này được thành lập, với sự tham gia của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Đa dạng cây trồng và bản sắc văn hóa được bảo tồn
Kho lưu trữ nằm sâu trong lớp băng vĩnh cửu tại quần đảo Svalbard của Na Uy, được xem là cơ sở sao lưu an toàn lớn nhất thế giới dành cho sự đa dạng của các loại cây trồng. Hiện tại, nơi đây đang bảo vệ hơn 1,3 triệu mẫu hạt giống từ khắp nơi trên toàn cầu. Các mẫu hạt giống trong đợt gửi lần này không chỉ bao gồm các loại rau và cây trồng truyền thống quan trọng cho dinh dưỡng và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, mà còn góp phần duy trì bản sắc văn hóa của từng khu vực.
Trong số các giống mới được gửi đến có tía tô và đậu đỏ của Hàn Quốc; các giống bắp cải và rau bina truyền thống của Hà Lan; cùng với ngũ cốc cổ fonio và dưa lưới của Benin. Điều này cho thấy sự phong phú và đa dạng của nguồn gen toàn cầu.
Việt Nam lần đầu tham gia với 1.000 giống lúa
Là một trong những đơn vị gửi mẫu lần đầu tiên, Đại học Cần Thơ của Việt Nam đã gửi 1.000 giống lúa được lựa chọn kỹ lưỡng, phản ánh hoạt động canh tác đặc trưng tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các mẫu này bao gồm cả giống cải tiến và giống địa phương truyền thống, thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc bảo tồn di sản nông nghiệp.
Ông Stefan Schmitz, Giám đốc điều hành Crop Trust, nhấn mạnh: "Những bổ sung này mang đến một cái nhìn tổng quan khác về sự đa dạng phong phú hiện đang được lưu giữ trong Kho Lưu trữ Hạt giống. Chúng phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa di sản văn hóa và sự tồn tại của các giống cây trồng, thường bị bỏ qua nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai ngành lương thực."
Tổng cộng, 31 thùng hạt giống đã được gửi đến từ các ngân hàng gen của Áo, Benin, Kenya, Lebanon, Hà Lan, Philippines, Ba Lan, Slovakia, Hàn Quốc, Thụy Điển, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, Việt Nam và Zambia.
Giá trị to lớn cho tương lai ngành lương thực
Bà Hanne-Berit Brekken, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Na Uy, chia sẻ: "Giá trị của những hạt giống này là vô cùng to lớn. Chúng sẽ hỗ trợ các nhà khoa học, nhà lai tạo giống và nông dân trong việc chuẩn bị hệ thống lương thực của chúng ta để đối phó với cả những thách thức tự nhiên và do con người gây ra."
'Hầm tận thế' - bảo hiểm toàn cầu cho nông nghiệp
Được thành lập vào năm 2008, Kho Lưu trữ Hạt giống Toàn cầu Svalbard có mục tiêu bảo vệ sự đa dạng di truyền của các loại cây lương thực trước các mối đe dọa như chiến tranh, biến đổi khí hậu và thiên tai. Với khả năng lưu trữ lên đến 4,5 triệu giống cây trồng khác nhau, cơ sở này đóng vai trò như một "chính sách bảo hiểm" toàn cầu cho nông nghiệp, lưu giữ các bản sao từ các ngân hàng gen trên thế giới, cũng như những giống mới chưa được thu thập.
Ý tưởng xây dựng một cơ sở lưu trữ an ninh toàn cầu tại Svalbard để bảo quản bản sao hạt giống từ các ngân hàng gen đã được thảo luận từ những năm 1980. Kho lưu trữ được khoét sâu vào đá nguyên khối và chính thức khánh thành vào ngày 26/2/2008. Khu vực lưu trữ nằm sâu hơn 100 mét bên trong núi, dưới lớp đá dày từ 40 đến 60 mét.
Lối vào là một công trình bê tông đơn giản nhưng đã trở thành biểu tượng toàn cầu, một phần nhờ tác phẩm nghệ thuật sợi quang phát sáng "Vĩnh cửu" do nghệ sĩ Na Uy Dyveke Sanne sáng tạo và trang trí tại đây. Nhiều du khách đến Svalbard thường ghé cổng vào để chụp ảnh và ghi dấu chuyến thăm.
Ngọn núi có tầng đất đóng băng vĩnh cửu với nhiệt độ ổn định từ -3 đến -4°C. Bên trong, khu vực lưu trữ được trang bị hệ thống làm mát bổ sung, duy trì nhiệt độ bảo quản ở mức -18°C. Điện được cung cấp từ nhà máy điện công cộng tại Longyearbyen, đồng thời có máy phát điện dự phòng trong trường hợp mất điện.
Kho gồm ba buồng lưu trữ, mỗi buồng có diện tích đáy khoảng 9,5 x 27 mét và có thể chứa khoảng 1,5 triệu mẫu hạt giống, nâng tổng sức chứa lên 4,5 triệu mẫu. Hiện tại, chỉ có một buồng đang được sử dụng, được làm lạnh đến -18°C và lắp đặt kệ chứa hộp hạt giống. Khi buồng này đạt công suất tối đa, buồng thứ hai sẽ được chuẩn bị và làm lạnh để đưa vào sử dụng.
