Ghi nhận tại các vùng trồng vải trọng điểm của miền Bắc như xã Phúc Hòa, phường Chũ (tỉnh Bắc Ninh) và xã Thanh Hà (TP Hải Phòng), nhiều nhà vườn xác nhận bị mất mùa, sản lượng dự báo sụt giảm mạnh so với năm 2025.
Nguyên nhân vải mất mùa
Ông Ngô Văn Liên, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Thanh Hải (tổ dân phố Cầu Đền, phường Chũ, tỉnh Bắc Ninh), cho biết nếu mùa vụ năm 2025 năng suất toàn hợp tác xã đạt khoảng 400 tấn thì năm nay chỉ mong giữ được 30-40%. Hiện tại, vải thiều chỉ to bằng đầu đũa và đang trong thời kỳ rụng sinh lý, chưa thể ước đoán chính xác năng suất.
Không chỉ Hợp tác xã nông nghiệp Thanh Hải, hàng trăm nhà vườn, hợp tác xã ở thủ phủ vải thiều Lục Ngạn có sản lượng chỉ đạt từ 10-20% so với năm 2025, cá biệt có vườn mất trắng. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết: từ tháng 11 đến tháng 12 năm 2025 có rất ít đợt rét đậm, rét dài trong khi cây vải cần lạnh để ủ hoa. Mùa đông ấm khiến cây vải ít hoa, bật lộc sớm.
Chị Nguyễn Thị Hường, chủ vườn vải tại thôn Lại Xá (xã Thanh Hà, TP Hải Phòng), xác nhận tỷ lệ đậu hoa của trà vải chín sớm chỉ đạt 60-70%, còn vải thiều chỉ đạt 20%. Đến thời điểm này, chị Hường dự báo sản lượng đạt khoảng 3 tấn, chỉ bằng một nửa so với năm ngoái. Dự kiến khoảng 3 tuần nữa, chị sẽ bắt đầu thu hoạch các giống vải u hồng, u trứng - những giống chín sớm trong vườn nhà.
Bà Vũ Thị Hảo, Phó chủ tịch UBND xã Thanh Hà, cho biết ngoài mùa đông ấm bất thường, sau Tết Nguyên đán, mùa xuân cũng ít mưa, trời nóng nên cây vải bật lộc nhanh, không có hoa. Nhiều nhà vườn đã chủ động bẻ lộc để cây ra hoa nhưng diện tích quá lớn, không xử lý kịp. Theo bà Hảo, toàn xã Thanh Hà sau sáp nhập có 938 ha trồng vải, trong đó tỷ lệ ra hoa vải chín sớm chỉ đạt 50-60%, vải thiều muộn chỉ đạt khoảng 30-40%.
Giá vải cao kỷ lục
Hiện nay, vải chín sớm đang cho thu hoạch và được thương lái thu mua với giá rất cao. Ông Nguyễn Văn Ba, chủ vườn vải xóm 5, thôn Lại Xá 1, nằm trong số ít những hộ may mắn trúng mùa vải chín sớm. Ông Ba xác nhận thương lái đang săn hàng và sẵn sàng trả giá cao. Trong ngày 17 tháng 4, vải bán tại vườn được thương lái mua buôn với giá 120.000 đồng/kg, mức giá chưa từng có. Hiện tại, giá vải chín sớm vẫn ổn định ở mức 80.000 đồng/kg; vải chín đến đâu, thương lái giục thu hoạch và chuyển khoản đặt cọc để giao hàng sớm.
Ông Ba chia sẻ: Chưa khi nào chúng tôi bán vải chín sớm thuận lợi như năm nay, giá đỉnh duy trì ổn định. Nếu những năm trước, vải đầu mùa bán buôn cao nhất vào ngày rằm, mùng 1 đầu tháng cũng chỉ 100.000 đồng/kg, sau đó giảm nhanh về 60.000-70.000 đồng/kg khi sản lượng tăng. Còn năm nay, đầu vụ giá 100.000-120.000 đồng và liên tục giữ mức 80.000-90.000 đồng/kg trong nhiều ngày qua, dự báo sẽ tăng trở lại vào thời điểm trước ngày rằm tháng ba.
Giá cao bù đắp thiệt hại mất mùa?
Trong vùng trọng điểm sản xuất vải chín sớm cung cấp nguyên liệu cho những lô hàng xuất khẩu đầu tiên của mùa vụ năm nay, ông Ngô Văn Cường, phụ trách Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ vải sớm Phúc Hòa, cho biết quả vải đã bước vào giai đoạn bao cùi. Vườn nhà của gia đình ông Cường năm nay mất khoảng 30% so với năm 2025, trong khi vùng lân cận có nhiều vườn mất đến 60% sản lượng.
Ông Cường thông tin, nhiều vườn không đến nỗi mất trắng, nhưng quả vải thưa nên việc chăm sóc khó khăn, trong khi giá nhiều loại vật tư như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật năm nay đều tăng. Ông nói: Mỗi cây vải dù nhiều hay ít quả thì công chăm sóc, phân bón đều như nhau. Chúng tôi động viên bà con tập trung đầu tư chăm sóc kỹ nhất để quả vải đạt chất lượng cao nhất.
Ông Nguyễn Biên Thùy, Phó chủ tịch UBND xã Phúc Hòa, khẳng định địa phương có lợi thế là vùng vải thu hoạch sớm, mở hàng mùa vụ trong toàn tỉnh. Ước tính đến thời điểm này, sản lượng chỉ đạt 40-50% so với năm ngoái. Ông Thùy cho biết: Vải mất mùa nên câu chuyện giá bán đang được quan tâm nhiều nhất và dự báo giá chắc chắn sẽ cao. Ngay trong tuần tới, lãnh đạo UBND xã Phúc Hòa chủ trì cuộc họp với đại diện các hợp tác xã, doanh nghiệp đang thu mua để thống nhất kế hoạch tiêu thụ vải.
Ông Nguyễn Văn Toản, Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Bảo vệ thực vật và Trồng trọt, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, cho biết dự báo sản lượng vải năm nay khoảng 95.000 tấn, chỉ bằng gần 50% so với năm 2025. Dự kiến từ ngày 20 tháng 5, Bắc Ninh bắt đầu thu hoạch vải chín sớm. Hiện một số doanh nghiệp đã về khảo sát để thu mua. Dự báo giá vải xuất khẩu năm nay dao động 60.000-62.000 đồng/kg, tăng gấp 2 lần so với năm 2025; vải sớm đạt từ 40.000-45.000 đồng/kg. Dự kiến khoảng ngày 25 tháng 5, Bắc Ninh sẽ có lô hàng xuất khẩu đầu tiên, vải được tuyển chọn tại vùng nguyên liệu Phúc Hòa.
Bà Vũ Thị Hảo, Phó chủ tịch UBND xã Thanh Hà (TP Hải Phòng), cho rằng giá vải cao kỷ lục từ đầu vụ cùng với tiêu thụ thuận lợi sẽ là tín hiệu lạc quan trong vụ năm nay. Giá vải cao sẽ bù đắp thiệt hại do mất sản lượng. Bà Hảo thông tin: Dự báo còn hơn 20 ngày nữa, Thanh Hà mới chính thức bước vào vụ vải năm nay, nhưng địa phương sẽ sớm tổ chức hội nghị xúc tiến tiêu thụ vải, đồng thời tiếp tục quảng bá đặc sản trên các nền tảng mạng xã hội để thu hút khách du lịch.
