Chuyên gia kiến nghị ưu tiên tín dụng và công nghệ để thúc đẩy nông nghiệp tăng trưởng
Tại hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế 2 con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do Báo Nông thôn ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 31.3 tại Hà Nội, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp đã chia sẻ những phân tích sâu sắc về thực trạng và giải pháp cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Nút thắt tiếp cận vốn và đề xuất ưu tiên tín dụng
Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, chỉ ra rằng đầu tư vào nông nghiệp hiện chiếm tỷ lệ thấp, mặc dù đây là ngành có thế mạnh xuất khẩu rõ rệt. Ông đặt câu hỏi: "Nếu đi vào siêu thị hay trung tâm thương mại lớn, nông sản bày bán khắp nơi, vậy tại sao không đầu tư mạnh vào nông nghiệp để đẩy mạnh xuất khẩu?".
Theo ông Hùng, nút thắt lớn nhất là nông dân và doanh nghiệp thiếu tài sản đảm bảo, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do quy định về tài sản thế chấp truyền thống. Hệ quả là dư nợ tín dụng nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 11%, chưa bằng một nửa so với tín dụng vào bất động sản (khoảng 25%).
Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, ông nhấn mạnh nguồn lực tài chính là yếu tố quyết định, cần ưu tiên tín dụng nông nghiệp cho các lĩnh vực chế biến sâu và tiêu chuẩn xanh. "Trọng tâm dòng vốn cần được rót thẳng vào khâu chế biến sâu nhằm nâng tầm giá trị nông sản", ông Hùng nói và kiến nghị các chính sách ưu đãi cần cụ thể và thực chất hơn, thay vì tập trung vào phát triển bất động sản ngắn hạn.
Tiềm năng xuất khẩu và yêu cầu nâng cao sức cạnh tranh
Chuyên gia kinh tế TS Võ Trí Thành dẫn chứng: tổng tiêu thụ nông sản và thực phẩm toàn cầu hàng năm đạt khoảng 30.000 tỉ USD, trong khi xuất khẩu của Việt Nam chỉ hơn 70 tỉ USD. Ông nhận định ngành nông nghiệp cần nâng cao sức cạnh tranh, bởi dư địa tăng trưởng còn rất lớn nếu cải thiện công nghệ chế biến, hàng thô và chuỗi cung ứng.
TS Thành cũng gợi ý đầu tư nâng cao tiêu chuẩn chất lượng để tiếp cận thị trường Halal - một phân khúc tiềm năng với "những người có tiền", mở ra cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam.
Ứng dụng công nghệ để giải quyết điểm nghẽn
TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính (Đại học Đại Nam), chia sẻ trăn trở về việc làm thế nào giúp nông dân nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ, tiếp cận tài chính và quản trị rủi ro. Ông chỉ ra rằng, mặc dù tín dụng trực tuyến được ngân hàng giải ngân nhanh, nhưng rào cản lớn nhất là tâm lý e ngại của nông dân đối với giải pháp công nghệ tài chính.
TS Đức cho rằng cần coi đầu tư nâng cao nền tảng công nghệ cho khu vực nông thôn là mục tiêu trọng tâm, giúp tối ưu hóa tiếp cận vốn và giải quyết bài toán xuất khẩu. "Hiện nay, để đưa một nông sản ra thế giới, chúng ta mất 5-8 năm do chưa ứng dụng công nghệ để minh bạch quy trình sản xuất. Nếu đầu tư hạ tầng công nghệ, có thể rút ngắn thời gian này", ông nói.
Ông kiến nghị Hội Nông dân Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đưa giải pháp công nghệ vào nông nghiệp, đồng thời sẵn sàng phối hợp triển khai các chương trình phổ cập kiến thức số, đặc biệt là tài chính số, để trang bị kỹ năng cho nông dân.
Mục tiêu tăng trưởng và vai trò của khoa học cơ bản
TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, cho rằng để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, khu vực nông nghiệp - hiện có năng suất lao động thấp nhất - cần tăng trưởng lên khoảng 4,5-5%, thay vì 3,5-4% như hiện nay.
Ông nhấn mạnh không chỉ ứng dụng công nghệ tức thời, mà ngành nông nghiệp cần coi khoa học cơ bản là gốc rễ để tạo sức bật dài hạn. "Từ hàng nghìn năm nay, kinh nghiệm canh tác được đúc kết qua câu 'nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống'. Nhưng trong bối cảnh toàn cầu hóa và kỷ nguyên số, nền nông nghiệp Việt Nam buộc phải bổ sung yếu tố sống còn là công nghệ", TS Lực kết luận.
