Thái Nguyên: Lợi Thế Và Thách Thức Trong Hành Trình Xây Dựng Nông Thôn Mới
Những con đường liên xóm như Đồng Tiến-Trại Tre và Phú Hòa-Phương chạy qua các đồi chè xanh mướt tại xã Phú Lạc là minh chứng sống động cho quá trình chung sức xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thái Nguyên. Trong những năm qua, hơn 2.380 hộ dân tại đây đã tự nguyện hiến tặng hơn 118.900 mét vuông đất, cùng nhiều công trình, cây cối và vật kiến trúc khác, với tổng giá trị ước tính vượt quá 29 tỷ đồng. Những đóng góp này đã tạo nên sự chuyển biến rõ rệt trong diện mạo nông thôn, đặc biệt là việc mở rộng đường liên xóm theo tiêu chí "đường xóm 6 mét".
Những Nỗ Lực Cụ Thể Và Kết Quả Ban Đầu
Riêng trong năm 2025, toàn xã Phú Lạc đã tổ chức 10 đợt ra quân với sự tham gia của hơn 2.460 lượt người dân. Họ đã góp sức chỉnh trang hơn 27 km đường nông thôn và mở rộng thêm 12 km đường xóm. Theo đại diện Đảng ủy xã Phú Lạc, việc xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thay đổi bộ mặt nông thôn. Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, đồng thời nêu cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong việc hiến đất và góp sức, lấy sự gương mẫu làm động lực lan tỏa trong cộng đồng.
Theo báo cáo từ Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên, sau quá trình sáp nhập, toàn tỉnh hiện có 42 trên tổng số 77 xã cơ bản đạt tiêu chí nông thôn mới. Giá trị sản xuất trồng trọt tăng trưởng bình quân từ 1% đến 1,2% mỗi năm, trong khi lâm nghiệp đạt mức 6,5% và thủy sản là 8,5%. Tỉnh cũng ghi nhận sự hiện diện của 1.619 trang trại chăn nuôi, 120.000 hộ chăn nuôi, cùng hơn 43.900 doanh nghiệp, cơ sở và hộ gia đình hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo việc làm cho hơn 61.340 lao động nông thôn. Ngoài ra, có gần 1.000 hợp tác xã nông nghiệp và 790 trang trại đang hoạt động hiệu quả.
Lợi Thế Du Lịch Và Những Khó Khăn Còn Tồn Tại
Nông thôn Thái Nguyên sở hữu nhiều lợi thế về du lịch cộng đồng, nông nghiệp và sinh thái, đã "định danh" được nhiều điểm đến hấp dẫn như vùng chè Tân Cương, làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, làng văn hóa du lịch Bản Quyên. Cùng với đó, một số mô hình du lịch cộng đồng đang dần hình thành tại các địa phương như La Bằng, Vô Tranh và Phú Đình. Tuy nhiên, không phải mọi vùng nông thôn ở Thái Nguyên đều có đủ lợi thế và nguồn lực để phát triển nhanh chóng.
Điển hình là xã Bằng Thành, được hình thành từ việc sáp nhập các xã Bộc Bố, Bằng Thành, Giáo Hiệu và Nhạn Môn. Trước khi hợp nhất tỉnh, đây vốn là địa bàn xa nhất của tỉnh Bắc Kạn cũ, và hiện nay vẫn là khu vực xa trung tâm nhất của Thái Nguyên, đối mặt với hàng loạt khó khăn. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bằng Thành Cà Văn Thưởng, toàn xã có 38 thôn thì có tới 35 thôn đặc biệt khó khăn, nằm ở vùng sâu, vùng xa với giao thông cách trở và thiếu đất sản xuất. Tỷ lệ hộ nghèo tại đây hiện vẫn còn ở mức hơn 29%. Cả 4 xã trước khi sáp nhập đều chưa đạt chuẩn nông thôn mới, và tình trạng tương tự cũng xảy ra ở 33 xã đặc biệt khó khăn khác, với tổng cộng 536 thôn, bản đặc biệt khó khăn trên toàn tỉnh.
Giải Pháp Toàn Diện Và Tầm Nhìn Đến Năm 2030
Phát triển toàn diện nông thôn đã sớm được Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên xác định là nhiệm vụ quan trọng trong nhiệm kỳ 2025-2030. Tỉnh lựa chọn hướng đi "nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh". Một trong những giải pháp được chú trọng là phát triển dịch vụ sản xuất gắn với chế biến và liên kết sản xuất, đang dần hiện hữu tại các xã vùng cao. Ví dụ, trong vụ đông năm nay, cây củ cải Nhật lần đầu tiên được đưa vào trồng tại các thôn Bản Lanh và Đon Mạ, xã Yên Phong, theo chủ trương của Đảng ủy và Ủy ban nhân dân xã.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Phong Chu Văn Triều, xã đã chủ động kết nối với Công ty TNHH Việt Nam Misaki để sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Một hecta củ cải Nhật có thể cho năng suất từ 40 đến 60 tấn, với giá thu mua là 2.000 đồng/kg, mang lại thu nhập hơn 100 triệu đồng. Qua công tác tuyên truyền, người dân đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ đất lúa một vụ sang trồng củ cải Nhật với hướng từ 2 đến 3 vụ mỗi năm.
Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa cũng được chú trọng, như việc Đảng ủy và Ủy ban nhân dân xã Xuân Dương chuẩn bị tổ chức Chợ tình Xuân Dương vào ngày 25/3 âm lịch, với điểm nhấn là hát Sli của người Nùng - một di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Bí thư Đảng ủy xã Xuân Dương Lương Thanh Lộc chia sẻ: "Xuân Dương đặc biệt chú trọng tới bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thông qua việc bảo tồn trang phục dân tộc, nhà sàn truyền thống, cùng các làn điệu dân ca như hát lượn nàng ới, lượn phong thư, lượn cọi, hát páo dung, múa bát và múa nón."
Những cách làm này chính là bước hiện thực hóa chủ trương của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển toàn diện và đồng bộ các lĩnh vực văn hóa, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tỉnh ủy đã ban hành đề án phát triển kết cấu hạ tầng cho các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn với tổng kinh phí đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng, cùng đề án phát triển toàn diện khu vực nông thôn với tổng kinh phí hơn 22.000 tỷ đồng.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, đề án phát triển toàn diện khu vực nông thôn được kỳ vọng sẽ thúc đẩy giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4% mỗi năm, đưa tổng giá trị sản phẩm từ cây chè đạt hơn 25.000 tỷ đồng. Mục tiêu là tạo bước chuyển biến lớn trong sản xuất nông nghiệp, với giá trị sản phẩm thu hoạch đất trồng đạt 150 triệu đồng/ha/năm trở lên, hình thành các ngành hàng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao và nâng cao thu nhập bình quân của khu vực nông thôn.
Để đạt được các mục tiêu này, Thái Nguyên đang tích cực triển khai 7 nhóm giải pháp, bao gồm: tuyên truyền; quy hoạch và quản lý quy hoạch; cơ chế, chính sách; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; nguồn nhân lực; hợp tác quốc tế và liên kết vùng, xúc tiến đầu tư, thương mại, mở rộng thị trường; huy động nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng công nghiệp và dịch vụ nông thôn đạt bình quân hơn 10% mỗi năm, có 675 sản phẩm được chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên (trong đó ít nhất 15 sản phẩm đạt hạng 5 sao), 95% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, và thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp từ 1,8 lần trở lên so với năm 2025.
