Giấc mơ đưa khoa học về ruộng đồng của chàng thạc sĩ trẻ
Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ Công nghệ sinh học, anh Trần Tài (sinh năm 1991) đứng trước nhiều cơ hội việc làm ổn định tại thành phố. Thế nhưng, thay vì chọn lối đi an toàn, anh quyết định trở về quê hương để khởi nghiệp. Quyết định táo bạo này xuất phát từ một trăn trở giản dị nhưng dai dẳng: vì sao kiến thức trong phòng thí nghiệm lại khó áp dụng vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp? Từ câu hỏi đó, hành trình gắn bó với loại nấm đắt đỏ - đông trùng hạ thảo - của anh chính thức bắt đầu.
Hành trình từ ruộng đồng đến phòng thí nghiệm
Chia sẻ với phóng viên, anh Tài cho biết mình lớn lên trong gia đình thuần nông, sớm quen với cảnh mùa vụ bấp bênh, nơi công sức bỏ ra không phải lúc nào cũng tương xứng với thu nhập. Những trải nghiệm này thôi thúc anh nuôi dưỡng mong muốn bền bỉ: đưa khoa học công nghệ đến gần hơn với ruộng đồng, giúp người nông dân làm nông theo cách hoàn toàn mới.
Những ngày đầu, lựa chọn của anh không nhận được nhiều ủng hộ. Nhiều người hoài nghi khi một thanh niên có bằng cấp cao lại quay về "làm nông". Ngay cả gia đình cũng từng phản đối. Nhưng với anh, nếu kiên trì và làm bằng tri thức, con đường dù chậm vẫn có thể đi xa.
Chinh phục loại nấm "khó tính" bằng công nghệ
Anh chọn nấm bởi đây là lĩnh vực hội tụ ba yếu tố quan trọng: giá trị khoa học, giá trị kinh tế và giá trị sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, đông trùng hạ thảo là dược liệu quý, phụ thuộc nhập khẩu, giá thành cao và khó tiếp cận với đa số người tiêu dùng trong nước.
"Tôi muốn chứng minh Việt Nam hoàn toàn có thể sản xuất được loại dược liệu này, với chất lượng tốt nhưng giá thành hợp lý hơn", anh khẳng định.
Tuy nhiên, đông trùng hạ thảo là một trong những đối tượng nuôi trồng "khó tính" nhất. Khí hậu nhiệt đới với nhiệt độ, độ ẩm biến động mạnh là rào cản lớn, trong khi loại nấm này đòi hỏi môi trường ổn định gần như tuyệt đối. Chỉ cần sai lệch nhỏ về nhiệt độ, ánh sáng, CO₂ hay vi sinh, toàn bộ quá trình nuôi cấy có thể thất bại hoàn toàn.
Không phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, anh Tài chọn hướng đi khó hơn: thiết kế "khí hậu nhân tạo", mô phỏng chính xác môi trường sinh trưởng tối ưu của đông trùng hạ thảo trong phòng nuôi khép kín.
Mô hình nông nghiệp công nghệ cao đạt hiệu quả ấn tượng
"Điểm cốt lõi tạo nên sự khác biệt của mô hình là ứng dụng công nghệ sinh học và tự động hóa, kết hợp với tư duy nông nghiệp tuần hoàn", anh Trần Tài giải thích.
Hiện nay, hệ thống sản xuất được vận hành trên diện tích khoảng 1.250 m², bao gồm nhiều phòng nuôi chuyên biệt được thiết kế khép kín theo quy trình một chiều. Mức độ tự động hóa đạt trên 80%, cho phép kiểm soát đồng bộ các yếu tố môi trường, từ đó duy trì chất lượng sản phẩm ổn định.
Theo anh Tài, điều quan trọng không nằm ở diện tích lớn hay nhỏ, mà ở khả năng kiểm soát và mở rộng linh hoạt. Khi quy trình đã được chuẩn hóa, việc tăng công suất không đồng nghĩa với việc đánh đổi chất lượng.
Cụ thể, hệ thống nuôi cấy vi sinh và kiểm soát môi trường giúp sản phẩm đạt độ đồng đều cao, ổn định về hoạt chất. Toàn bộ quy trình từ giống - nuôi trồng - chế biến - đóng gói được khép kín, đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, các nguyên liệu sẵn có như gạo lứt, đậu nành, trứng gà hay phụ phẩm sau thu hoạch được tận dụng làm giá thể, hướng tới mô hình sản xuất xanh và hạn chế chất thải.
Nhờ áp dụng công nghệ tiên tiến, tỷ lệ thành công trong nuôi trồng hiện đạt trên 97% - một con số ấn tượng và không dễ đạt được trong lĩnh vực này.
Lan tỏa tinh thần khởi nghiệp cho thanh niên nông thôn
Sau gần một thập kỷ, mô hình của anh Trần Tài không chỉ dừng lại ở việc sản xuất. Cơ sở hiện cung cấp ra thị trường hàng trăm kg đông trùng hạ thảo mỗi năm, đồng thời phát triển 8 dòng sản phẩm chế biến. Trong đó, có sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao và nhiều sản phẩm đạt OCOP 3 sao.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở khả năng lan tỏa của mô hình. Nơi đây đã trở thành điểm đến học hỏi của nhiều thanh niên nông thôn. Không chỉ cung cấp giống, anh trực tiếp chuyển giao quy trình, đào tạo kỹ thuật, giúp hơn 50 lao động trong và ngoài địa phương có thể tự vận hành mô hình trồng nấm.
Với quy trình được chuẩn hóa, ngay cả những người chưa có nền tảng chuyên môn cũng có thể tiếp cận sau thời gian đào tạo ngắn. Từ đó, nhiều mô hình mới đã được hình thành tại các địa phương khác.
Song song đó, anh còn hợp tác phát triển các mô hình nấm dược liệu ở nhiều tỉnh, từng bước mở rộng hệ sinh thái sản xuất thay vì chỉ dừng lại ở một cơ sở riêng lẻ.
Ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực không ngừng
Trong năm 2025, anh Trần Tài đã đạt được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm:
- Giải nhì cuộc thi dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2025
- Giải thưởng Lương Định Của
- Vinh dự là Công dân trẻ tiêu biểu Thành phố Hồ Chí Minh
- Gương "Thanh niên nông thôn làm kinh tế giỏi Thành phố Hồ Chí Minh"
- Giải nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông do Hội Nông dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức
Hành trình của anh Trần Tài không chỉ là câu chuyện về một doanh nhân khởi nghiệp thành công, mà còn là minh chứng sống động cho tiềm năng của nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam. Anh đã chứng minh rằng, với tri thức, sự kiên trì và ứng dụng công nghệ phù hợp, người trẻ hoàn toàn có thể tạo ra những giá trị bền vững từ chính mảnh đất quê hương.
