Nắm bắt cơ hội từ phát triển nông nghiệp sạch, nhiều thanh niên vùng cao tỉnh Quảng Ngãi đã mạnh dạn đầu tư sản xuất và khởi nghiệp với cây dược liệu có giá trị kinh tế cao. Trong đó, sâm Ngọc Linh được xem là cây trồng chủ lực, vừa tạo sinh kế vừa góp phần bảo tồn tài nguyên rừng.
Làm quen với cây trồng giá trị
Phát triển cây dược liệu, mở rộng diện tích sâm Ngọc Linh được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Măng Ri nhiệm kỳ 2025-2030. Là địa phương trọng điểm về phát triển sâm, xã Măng Ri triển khai nhiều giải pháp nhằm mở rộng diện tích trồng, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng nguồn thu cho địa phương.
Từ chủ trương này, nhiều thanh niên đồng bào Xơ Đăng bắt đầu khởi nghiệp với mô hình trồng sâm và dược liệu dưới tán rừng. Sau gần 5 năm, anh A Lêm, ở thôn Long Láy 2, xã Măng Ri đã sở hữu vườn sâm Ngọc Linh gồm hơn 400 cây. Những ngày đầu khởi nghiệp, anh chịu khó học hỏi từ những người lớn tuổi trong thôn về cách chăm sóc, nuôi dưỡng sâm dưới tán rừng. Tham khảo các vườn sâm của doanh nghiệp, A Lêm tiếp tục tìm tòi kỹ thuật, phương pháp trồng và chăm sóc cây phù hợp. Nhờ đó, vườn sâm của anh phát triển đồng đều, nhiều cây đã cho thu hoạch.
Khi địa phương vận động mở rộng vùng trồng, A Lêm tìm thêm nguồn vốn để đầu tư và hỗ trợ một số bạn trẻ cùng tham gia khởi nghiệp. “Đối với cây sâm Ngọc Linh, người trẻ như tôi phải chịu khó học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước và cập nhật thêm kiến thức, kỹ thuật mới để nâng cao hiệu quả. Cây sâm mang lại thu nhập tốt, tôi tiếp tục vay vốn để mở rộng diện tích”, anh A Lêm chia sẻ.
Nhìn thấy tiềm năng từ cây dược liệu, nhiều thanh niên tại các xã Măng Ri, Tu Mơ Rông bắt đầu lựa chọn hướng phát triển kinh tế dưới tán rừng. Bên cạnh sâm Ngọc Linh, nhiều người còn trồng thêm đẳng sâm, thất diệp nhất chi hoa, cà-phê và một số cây bản địa có giá trị kinh tế cao.
Nhiều năm qua, chị Y Ngọc Lan ở xã Tu Mơ Rông đã mong muốn tham gia trồng sâm và cây dược liệu. Với các giống cây bản địa quý, có giá trị kinh tế cao, nguồn cây giống ban đầu là sự hỗ trợ rất quan trọng đối với người trẻ khởi nghiệp. Chi phí đầu tư cây giống rất lớn, riêng hạt giống sâm có giá khoảng 100 nghìn đồng/hạt. Vì vậy, chị Y Ngọc Lan cho biết: “Được hỗ trợ cây giống làm vốn khởi đầu là điều rất quý. Tôi sẽ cố gắng chăm sóc, phát triển vườn sâm và góp phần bảo tồn giống cây bản địa”.
Cơ hội cho người trẻ khởi nghiệp
Nằm ở vùng Đông Trường Sơn, các xã phía tây tỉnh Quảng Ngãi có khí hậu mát mẻ quanh năm và khu vực núi Ngọc Linh rất phù hợp để nhiều loại dược liệu quý sinh trưởng, nhất là sâm Ngọc Linh. Theo thống kê, khu vực miền núi phía tây Quảng Ngãi có khoảng 853 loài cây thuốc và nấm dược liệu, nổi bật như: Sâm Ngọc Linh, đẳng sâm, đương quy, lan kim tuyến... Đây là lợi thế để tỉnh định hướng phát triển vùng dược liệu trọng điểm quốc gia, tập trung tại các xã Măng Ri, Tu Mơ Rông, Ngọc Linh, Măng Đen, Kon Plông...
Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, địa phương còn định hướng kết hợp trồng dược liệu dưới tán rừng với du lịch sinh thái. Phát huy nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội cùng các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều thanh niên đã có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất. Một số mô hình bước đầu mang lại hiệu quả, giúp người trẻ tăng thu nhập, ổn định cuộc sống.
Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và doanh nghiệp cũng tạo thêm động lực để thanh niên mạnh dạn thử nghiệm, đầu tư sản xuất. Cùng với cây giống, các đơn vị còn đồng hành chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn chăm sóc và ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất, góp phần hình thành lực lượng thanh niên dám nghĩ, dám làm từ lợi thế dược liệu bản địa.
Tại xã Tu Mơ Rông, chính quyền địa phương phối hợp doanh nghiệp trao cây giống tặng đoàn viên, thanh niên. Đến nay, địa phương đã vận động được hơn 100.000 cây cà-phê giống và hơn 800 kg hạt giống để hỗ trợ người dân mở rộng vùng trồng dược liệu. Theo Bí thư Đảng ủy xã Tu Mơ Rông Võ Trung Mạnh, cán bộ kỹ thuật của xã thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn người dân chăm sóc và bảo quản cây sâm Ngọc Linh nhằm gìn giữ nguồn sâm gốc. Các tổ, nhóm cũng được phân công bám địa bàn để hỗ trợ thanh niên phát triển cây trồng dưới tán rừng.
Nhiều doanh nghiệp trồng sâm phối hợp các nhà khoa học hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, bảo vệ cây nhằm nâng cao hiệu quả canh tác. Giám đốc Thương mại Công ty cổ phần VinGin Nguyễn An cho biết: “Doanh nghiệp hỗ trợ thanh niên tiếp cận khoa học-công nghệ, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Chúng tôi cung cấp cây giống và đồng hành cùng các bạn trẻ chăm sóc, bảo vệ cây trồng. Đơn vị sẽ cập nhật kiến thức mới, sáng kiến và giải pháp kỹ thuật để thanh niên hiểu rõ hơn về quá trình phát triển cây dược liệu”.
Cây dược liệu dưới tán rừng đang mở ra hướng đi mới cho nhiều vùng sâu, vùng xa của tỉnh Quảng Ngãi. Qua đó, các địa phương từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị kinh tế. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Măng Ri Phạm Xuân Quang khẳng định: “Việc mở rộng diện tích trồng sẽ tạo nguồn nguyên liệu ổn định để thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất, chế biến, nâng cao giá trị thương hiệu sâm Ngọc Linh. Muốn cây sâm phát triển bền vững, phải gắn với trồng rừng, bảo vệ và phục hồi diện tích rừng, đồng thời cần tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức quản lý, chăm sóc rừng gắn với phát triển sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu khác”.
