Sau khi sáp nhập, thành phố Cần Thơ hiện có hơn 100.300 ha cây ăn trái, trong đó sầu riêng đứng thứ hai về diện tích với gần 14.500 ha, chỉ sau mít. Những ngày này, không khí thu hoạch sầu riêng diễn ra sôi động, nhưng giá giảm sâu khiến lợi nhuận của nhà vườn bị thu hẹp đáng kể.
Giá giảm sâu, thương lái mua theo kiểu "cào lùa"
Tại xã Trường Long, thành phố Cần Thơ, năng suất sầu riêng năm nay khá cao, bình quân đạt từ 17 đến 18 tấn mỗi ha. Sản lượng dồi dào nhưng giá mua lại rất thấp, chỉ từ 32.000 đến 35.000 đồng mỗi kg, thậm chí có nơi giảm còn 28.000 đến 32.000 đồng mỗi kg. Gia đình chị Nguyễn Thị Nga, 38 tuổi, ngụ ấp Trường Khương A, xã Trường Long, có 200 gốc sầu riêng Ri6 cho trái ổn định suốt 5 năm nay. Trong đợt thu hoạch đầu vụ, thương lái mua khoảng 18 tấn với hình thức mua xô, giá chỉ 32.000 đồng mỗi kg. Để cải thiện thu nhập, chị tận dụng những trái rụng hoặc bị loại để bán lẻ với giá khoảng 25.000 đồng mỗi kg.
Cách đó không xa, vườn sầu riêng 110 gốc của anh Trần Thông Lanh, 35 tuổi, dự kiến 15 ngày nữa mới thu hoạch, nhưng thương lái đã ngã giá ở mức rất thấp, chỉ khoảng 28.000 đến 32.000 đồng mỗi kg. Theo anh Lanh, với mặt bằng giá hiện nay, lợi nhuận gần như không đáng kể, chủ yếu chỉ bù lại chi phí và công chăm sóc. Đối với những hộ phải thuê nhân công, nguy cơ thua lỗ là rất lớn.
Một trong những nguyên nhân khiến thu nhập của nông dân trồng sầu riêng bị thu hẹp là phương thức thu mua "cào lùa" của thương lái. Cụ thể, trên thị trường có phân loại chất lượng rõ ràng: loại A có thể đạt khoảng 50.000 đồng mỗi kg, loại B dao động 28.000 đến 33.000 đồng mỗi kg. Tuy nhiên, khi mua tại vườn, phần lớn sản phẩm bị xếp chung loại B, làm giảm đáng kể giá bán.
"Phao cứu sinh" cho người trồng sầu riêng
Trong bối cảnh đó, những hộ tham gia hợp tác xã hoặc có liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ lại có lợi thế rõ rệt. Ông Trần Văn Chiến, Giám đốc Hợp tác xã vườn cây ăn trái Trường Khương A, xã Trường Long, cho biết hợp tác xã hiện có hơn 20 hộ liên kết với doanh nghiệp, tổng sản lượng trên 200 tấn. Nhờ ký hợp đồng bao tiêu từ trước, giá bán duy trì ổn định trong khoảng 35.000 đến 43.000 đồng mỗi kg, giúp nông dân tránh bị ép giá.
Không chỉ đảm bảo đầu ra, thành viên hợp tác xã còn được hướng dẫn quy trình sản xuất bài bản nhằm nâng cao chất lượng và giảm chi phí. Trước thu hoạch khoảng 15 ngày, hợp tác xã tiến hành kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng như Cadimi để đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. Đồng thời, các chuyên gia từ Đại học Cần Thơ cũng hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn kiểm soát vật tư đầu vào và áp dụng các biện pháp canh tác bền vững.
Nhờ quản lý tốt quy trình, giá thành sản xuất của thành viên hợp tác xã dao động từ 17.000 đến 20.000 đồng mỗi kg, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Điều này giúp nhà vườn duy trì được lợi nhuận trong bối cảnh giá bán giảm sâu.
Theo ông Chiến, hợp tác xã đang tiếp tục nghiên cứu các giải pháp điều tiết thời vụ, đặc biệt là xử lý cho sầu riêng ra trái nghịch vụ nhằm tránh tình trạng dồn sản lượng vào cùng thời điểm với các vùng khác, qua đó giảm áp lực về giá.
