Nông nghiệp Việt Nam khởi đầu năm 2026 với nhiều tín hiệu tích cực
Theo thông tin từ ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động sản xuất nông nghiệp trên cả nước đã diễn ra sôi nổi ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026. Mặc dù diện tích gieo cấy lúa vụ đông xuân đạt khoảng 1,94 triệu hecta, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng sản lượng lúa dự kiến vẫn tăng nhờ vào xu hướng tổ chức sản xuất linh hoạt, thích ứng tốt với các điều kiện thời tiết biến đổi.
Chăn nuôi và thủy sản ghi nhận đà tăng trưởng ổn định
Trong lĩnh vực chăn nuôi, sự phục hồi thể hiện rõ rệt hơn khi tổng đàn lợn tăng 2,8% và đàn gia cầm tăng 5,2% so với cùng kỳ. Kết quả này có được nhờ công tác kiểm soát dịch bệnh được cải thiện đáng kể, cùng với việc mở rộng các mô hình nuôi trồng an toàn sinh học trên diện rộng. Đối với ngành thủy sản, nhịp độ tăng trưởng khá đồng đều với tổng sản lượng ước đạt hơn 613.000 tấn trong tháng 1, tăng 3,6% so với cùng kỳ. Đặc biệt, sản lượng tôm tăng hơn 6%, vượt trội so với mặt bằng chung, phản ánh hiệu quả tích cực từ các mô hình nuôi thâm canh và những cải tiến vượt bậc trong công tác chọn lọc, cải thiện giống.
Chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất chất lượng cao
Các chỉ số sản xuất trong tháng đầu năm cho thấy một xu hướng dịch chuyển rõ rệt: thay vì mở rộng diện tích đồng loạt, ngành nông nghiệp đang tập trung vào nâng cao sản lượng và giá trị trên cùng một quy mô sản xuất. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng điều hành nông nghiệp đã được đề ra cho năm 2026. Cụ thể, trong ngành lúa gạo, nhiều vùng trọng điểm không còn ưu tiên mở rộng diện tích đại trà, mà thay vào đó là tập trung phát triển các nhóm giống chất lượng cao, có giá trị thương mại lớn.
Theo báo cáo từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong vụ đông xuân 2025-2026, diện tích gieo trồng các giống lúa ST đã đạt gần 200.000 hecta, tăng hơn 60% so với cùng kỳ. Với tổng diện tích gieo sạ toàn vùng ước tính khoảng 1,26 triệu hecta, riêng nhóm giống ST đã chiếm gần 16%, minh chứng rõ nét cho sự dịch chuyển cơ cấu giống theo hướng ưu tiên chất lượng và giá trị gia tăng.
Đáng chú ý, hơn 70% sản lượng gạo ST25 hiện nay được tiêu thụ tại các thị trường khó tính và chất lượng cao như châu Âu, Mỹ, Australia. Điều này không chỉ góp phần quan trọng trong việc định vị giá trị sản phẩm, mà còn từng bước xây dựng và khẳng định thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế.
Đẩy mạnh số hóa chuỗi giá trị nông sản
Song song với việc chuyển đổi sang các giống cây trồng chất lượng cao, quá trình số hóa chuỗi giá trị đang được đẩy mạnh và áp dụng sâu rộng vào từng ngành hàng cụ thể. Tại Đắk Lắk, một trong những vùng trồng sầu riêng trọng điểm của cả nước, hệ thống truy xuất nguồn gốc đang được thí điểm và tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức tổ chức sản xuất cũng như tiêu thụ sản phẩm.
Ông Bùi Tin, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Krông Pắk (tỉnh Đắk Lắk) chia sẻ, việc số hóa truy xuất nguồn gốc không chỉ đáp ứng các yêu cầu kiểm soát khắt khe từ thị trường nhập khẩu, mà còn tác động trực tiếp đến giá trị gia tăng của sản phẩm. Những lô hàng được trang bị dữ liệu đầy đủ và có vùng trồng được xác thực rõ ràng sẽ dễ dàng hơn khi thâm nhập vào các kênh phân phối chính ngạch và các phân khúc giá cao.
Mặt khác, khi các dữ liệu trong chuỗi như nhật ký sản xuất, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được kết nối một cách hệ thống, mối liên kết giữa các hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua cũng trở nên bền chặt hơn. Điều này giúp giảm thiểu đáng kể áp lực và rủi ro từ tình trạng "dội hàng" theo mùa vụ, đảm bảo sự ổn định cho thị trường.
Thách thức và mục tiêu phát triển trong năm 2026
Tuy nhiên, năm 2026 cũng được dự báo là thời điểm ngành nông nghiệp phải đối mặt với nhiều sức ép đan xen, bao gồm các hiện tượng thời tiết cực đoan, dịch bệnh phức tạp, cùng với những tiêu chuẩn thị trường ngày càng được nâng cao. Trước những yêu cầu mới đặt ra cho công tác tăng trưởng và tái cơ cấu ngành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh: Năm 2026, toàn ngành phấn đấu đạt mức tăng trưởng từ 3,7% đến 4%, với kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt khoảng 74 tỷ USD.
Mục tiêu xuyên suốt là phát triển một nền nông nghiệp sinh thái bền vững, xây dựng nông thôn hiện đại và nâng cao đời sống văn minh cho nông dân; đồng thời đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành một chương trình hành động cụ thể với các nhóm giải pháp trọng tâm, yêu cầu các đơn vị liên quan triển khai ngay từ những ngày đầu năm mới.
Bộ cũng yêu cầu công tác điều hành cần tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, tinh gọn các đầu mối để tạo thêm không gian huy động nguồn lực cho phát triển; thúc đẩy ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đưa quá trình chuyển đổi số đi vào thực chất, bám sát từng lĩnh vực, ngành hàng và sản phẩm cụ thể.
Cùng với đó, việc cơ cấu lại sản xuất sẽ được đẩy mạnh theo hướng phát triển chuỗi giá trị và xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung; mở rộng phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn nhằm giảm phát thải; đồng thời tích cực mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt chú trọng đến các thị trường giàu tiềm năng như thị trường Halal.
Ngoài ra, ngành nông nghiệp cùng các địa phương sẽ tập trung nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng logistics cho nông sản, siết chặt công tác quản lý tài nguyên, tăng cường bảo vệ môi trường và chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với biến đổi khí hậu. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo nền sản xuất nông nghiệp vận hành ổn định, hiệu quả và bền vững trong dài hạn.
