Nông nghiệp Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng giữa bối cảnh địa chính trị phức tạp
Theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho giai đoạn 2026-2030, ngành nông nghiệp nước ta đang hướng đến phát triển bền vững theo mô hình xanh và sinh thái. Mục tiêu trọng tâm là giảm phát thải khí nhà kính, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia đồng thời nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân cư nông thôn. Tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành dự kiến đạt mức 3,6-4% mỗi năm, trong khi kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông, lâm, thủy sản được kỳ vọng tăng trưởng 8-12% hàng năm.
Mục tiêu cụ thể cho năm 2026 và những tín hiệu tích cực ban đầu
Riêng trong năm 2026, ngành nông nghiệp phấn đấu đạt mức tăng trưởng từ 3,7-4%, với tổng kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt khoảng 73-74 tỷ USD. Những tháng đầu năm đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực từ hoạt động sản xuất và xuất khẩu, tạo nền tảng vững chắc để hoàn thành các chỉ tiêu đã đề ra.
Tác động từ xung đột Trung Đông và những thách thức hiện hữu
Tuy nhiên, tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông được đánh giá sẽ tác động đa chiều đến ngành nông nghiệp Việt Nam. Tác động trực tiếp nhất là sự gia tăng chi phí đầu vào do giá năng lượng leo thang, kéo theo sự tăng giá của vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi và chi phí vận chuyển. Ước tính ban đầu cho thấy chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng thêm từ 3-5%.
Bên cạnh đó, chi phí logistics cũng chịu áp lực tăng mạnh với mức cước vận tải biển tăng từ 25-35%, thời gian vận chuyển kéo dài đáng kể. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng tươi sống như thủy sản và rau quả. Một số ngành hàng có tỷ trọng xuất khẩu lớn vào thị trường Trung Đông như điều và hồ tiêu đứng trước nguy cơ bị gián đoạn thương mại.
Ngoài những tác động trực tiếp, xung đột còn có thể ảnh hưởng gián tiếp thông qua việc suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu, từ đó làm giảm nhu cầu nhập khẩu nông sản trên thị trường quốc tế.
Đánh giá mức độ ảnh hưởng và các biện pháp ứng phó kịp thời
Dù vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định tác động trực tiếp từ thị trường Trung Đông là không quá lớn, bởi khu vực này chỉ chiếm khoảng 2-2,2% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Tuy nhiên, những rủi ro gián tiếp từ việc đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí vận tải tăng cao vẫn cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ.
Trên cơ sở phân tích tình hình, Bộ đã chủ động xây dựng ba kịch bản ứng phó tương ứng với các kịch bản xung đột kéo dài 1 tháng, 3 tháng và 1 năm. Đồng thời, một loạt giải pháp cấp bách và dài hạn đã được đề ra để giảm thiểu rủi ro và duy trì hoạt động xuất khẩu.
Trong ngắn hạn, ngành tập trung vào các biện pháp:
- Ổn định nguồn cung và giá cả vật tư đầu vào
- Theo dõi sát sao diễn biến thị trường trong và ngoài nước
- Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm về rủi ro logistics
- Hỗ trợ doanh nghiệp giãn nợ, lưu kho và bảo quản hàng hóa
- Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại và tìm kiếm thị trường thay thế
Cùng với đó, các chính sách về tín dụng và thuế đang được rà soát theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, giảm chi phí sản xuất và duy trì dòng tiền ổn định trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
Về dài hạn, ngành nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh:
- Cơ cấu lại sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng
- Phát triển nông nghiệp xanh và thân thiện với môi trường
- Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất
- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
- Tăng cường khả năng tự chủ về nguyên liệu đầu vào
Kiến nghị chính sách và tầm nhìn phát triển bền vững
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã kiến nghị Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ về tín dụng, thương mại và bảo hiểm nông nghiệp. Đồng thời tăng cường công tác xúc tiến thị trường, tháo gỡ kịp thời những khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất.
Theo đánh giá của Bộ, trong bối cảnh nhiều biến động và thách thức, việc chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó sẽ giúp ngành nông nghiệp nâng cao khả năng chống chịu, tận dụng cơ hội để tái cấu trúc. Từ đó, duy trì đà tăng trưởng bền vững không chỉ trong năm 2026 mà còn trong các giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành.
