Ngày nay, dọc theo vùng rốn lũ Đồng Tháp Mười hay xuôi về các huyện Lấp Vò, Cao Lãnh, cho đến vùng ngọt hóa Gò Công, người ta dễ dàng nghe thấy tiếng vo ve của những chiếc drone (thiết bị bay không người lái) hoạt động trên những cánh đồng. Anh Ngô Vĩnh Khang, ngụ tại xã Tân Phước 2, chia sẻ rằng có đến 80% nông dân trong vùng đã từ bỏ thói quen đeo bình xịt thuốc trên vai. Với chi phí thuê chỉ từ 15.000 đến 40.000 đồng cho mỗi công đất, những chiếc máy bay mini này có thể thực hiện nhanh chóng các công việc như gieo sạ, bón phân và phun thuốc.
Drone thay đổi diện mạo đồng ruộng
Trên những cánh đồng lúa ở Đồng Tháp, hình ảnh drone phun thuốc đã trở nên quen thuộc. Ông Trương Văn Trung, ở xã Đồng Sơn, thoải mái cầm điện thoại điều khiển máy bay xịt thuốc cho 9 công lúa và 1 ha bắp. Ông cười vui vẻ và nói: “Trước đây làm ruộng là bán mặt cho đất, giờ chỉ cần bấm nút”. Công nghệ này giúp lúa ít đổ ngã hơn, thuốc thấm đều hơn, và quan trọng nhất là người nông dân không còn phải trực tiếp hít phải hóa chất độc hại. Đây là một sự giải phóng sức lao động thực sự, đánh dấu bước chuyển từ nông nghiệp thủ công sang nông nghiệp chính xác dựa trên dữ liệu.
Phòng lab giữa lòng làng hoa
Tuy nhiên, cốt lõi của cuộc cách mạng này không chỉ nằm ở những chiếc máy bay trên trời, mà còn ẩn sâu trong các phòng thí nghiệm sạch sẽ mọc lên ngay giữa làng hoa Sa Đéc và các vùng chuyên canh cây ăn trái. Từ lâu, vấn đề giống cây trồng là một thách thức lớn đối với nông nghiệp miền Tây. Nông dân thường phải phụ thuộc vào giống ngoại nhập, rồi đau đầu vì dịch bệnh và thoái hóa giống. Nhưng giờ đây, những phòng thí nghiệm lai tạo giống cây trồng không còn hiếm gặp ở Đồng Tháp.
Câu chuyện về những nông dân tự tay tạo giống cây không còn xa lạ. Tại Sa Đéc, ai cũng biết anh Lê Thanh Tuyến, chủ cơ sở cây giống Út Hiệp, là người tiên phong dám đổi mới bằng khoa học. Anh đã tự mày mò biến xưởng sản xuất thành một trung tâm công nghệ sinh học thu nhỏ, nhân giống sạch bệnh và lai tạo thành công hơn 16 màu hoa cúc mâm xôi. Tương tự, bà Bùi Thị Kim Thanh, Chủ tịch kiêm Giám đốc HTX nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát, đã đầu tư hàng tỷ đồng vào hệ thống tủ cấy vi sinh, nồi hấp và máy chưng cất nước để nhân giống bằng công nghệ nuôi cấy mô. Mỗi tháng, HTX Kim Phát xuất xưởng hơn 1 triệu cây giống, từ khóm MD2 đến các loại hoa lan, chuối cấy mô.
Công nghệ tế bào cho phép giữ nguyên đặc tính ưu tú của cây mẹ, đồng thời đảm bảo sự vô trùng tuyệt đối. Khi cầm trên tay một mầm cây giống sạch bệnh từ phòng thí nghiệm, người nông dân đã nắm chắc phần thắng trước khi xuống ruộng. Đây là cách mà Đồng Tháp đang làm chủ chuỗi giá trị ngay từ khâu đầu vào, thay vì phải trông chờ vào sự may rủi.
Định hình phát triển nông nghiệp rõ ràng
Việc sáp nhập địa giới đã mở ra một không gian kinh tế rộng lớn hơn, giúp Đồng Tháp giải quyết bài toán đứt gãy vùng nguyên liệu. Trước đây, xoài Cao Lãnh, khóm Tân Phước và bưởi Mỹ Tho từng là những thực thể riêng biệt, nhưng nay tất cả đã hòa làm một mạch máu giao thương thống nhất. Khu vực Đồng Tháp cũ tập trung vùng nguyên liệu chất lượng cao, trong khi khu vực Tiền Giang cũ trở thành cửa ngõ chế biến sâu và logistics.
Dọc hành lang sông Tiền, các cụm công nghiệp nông sản không còn cảnh khói bụi mịt mù. Thay vào đó là mô hình kinh tế tuần hoàn: vỏ xoài, vỏ khóm không còn là rác thải gây ô nhiễm mà được chuyển hóa thành phân bón hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi. Công nghệ sấy thăng hoa và chiết xuất dược liệu đã biến những nông sản thô thành trà cao cấp, tinh dầu, mỹ phẩm tự nhiên, gia tăng giá trị gấp nhiều lần.
Ngay cả trong các ao nuôi cá tra, cuộc chơi cũng đã thay đổi. Các cảm biến IoT (Internet vạn vật) lặng lẽ nằm dưới đáy ao, đo đạc các chỉ số pH, oxy hòa tan và độ đục, gửi dữ liệu về trung tâm điều hành qua AI. Khi có biến động, hệ thống lập tức báo về điện thoại cho chủ ao. Người nuôi cá giờ đây không cần “nhìn mặt nước đoán bệnh” mà dựa vào biểu đồ dữ liệu, giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tối ưu hóa chi phí thức ăn.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, tỉnh đang hướng tới xây dựng lớp “nông dân chuyên nghiệp” – những người có tư duy thị trường, biết đọc dữ liệu và có trách nhiệm với sinh thái. Khoa học công nghệ không còn là thứ xa xỉ trưng bày, mà là công cụ giúp nông dân thoát nghèo và vươn tầm thế giới.
Cuộc trỗi dậy của nông nghiệp thông minh tại Đồng Tháp là minh chứng cho việc khi tri thức thay thế kinh nghiệm cảm tính, đất đai sẽ nở hoa theo một cách rất khác. Một siêu tỉnh nông nghiệp công nghệ cao đang hình thành trên nền tảng trí tuệ, nơi mỗi mét khối nước, mỗi hạt giống đều được tính toán để mang lại giá trị cao nhất. Đồng Tháp đang thực sự đi trên con đường mới, nơi phù sa không chỉ là bùn đất bồi đắp mà đã được mã hóa bằng khoa học. Đó là cuộc chơi của trí tuệ, nơi sự hợp nhất tạo ra xung lực đủ mạnh để đưa nền nông nghiệp đất sen hồng vươn ra biển lớn.
