Theo báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đưa ra cảnh báo về nguy cơ cao virus lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan nhanh trên các loài gia súc như trâu, bò, lợn, dê, cừu, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi và đe dọa an ninh lương thực.
Diễn biến dịch bệnh trên thế giới
Virus lở mồm long móng có 7 chủng (serotype) khác nhau. Trong nhiều năm qua, Việt Nam chỉ ghi nhận các chủng O, A và Asia1. Tuy nhiên, chủng SAT1 trước đây chủ yếu lưu hành tại châu Phi, nhưng từ năm 2025 đã lan sang Trung Đông, Tây Á và gần đây xuất hiện tại Trung Quốc. Cụ thể, hồi tháng 4/2026, hai ổ dịch đã được phát hiện tại tỉnh Cam Túc và Tân Cương, cho thấy virus đã tiến rất gần khu vực Đông Nam Á.
Nguy cơ đối với Việt Nam
Với đường biên giới dài, hoạt động vận chuyển và buôn bán gia súc qua đường mòn, lối mở còn phức tạp, Việt Nam đối mặt nguy cơ lớn bị xâm nhập dịch bệnh. Hiện tổng đàn gia súc cả nước rất lớn, bao gồm khoảng 31,4 triệu con lợn, hơn 6 triệu con bò, gần 2 triệu con trâu và trên 3 triệu con dê, cừu. Đáng lo ngại, các loại vắc xin lở mồm long móng đang lưu hành trong nước chỉ có tác dụng phòng các chủng O, A và Asia1, hoàn toàn không có khả năng bảo hộ với chủng SAT1. Điều này đồng nghĩa toàn bộ đàn gia súc mẫn cảm hiện chưa có miễn dịch với chủng virus mới.
Hậu quả nếu dịch xảy ra
Trong trường hợp SAT1 xâm nhập, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao, thậm chí lên tới 100% ở quần thể chưa có miễn dịch, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế. Các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, tiêu độc khử trùng, khoanh vùng, tiêu hủy gia súc bệnh tuy cần thiết nhưng không thể thay thế vai trò của vắc xin trong phòng bệnh chủ động.
Giải pháp nhập khẩu vắc xin
Theo thông tin từ các phòng thí nghiệm tham chiếu quốc tế, vắc xin phòng lở mồm long móng serotype SAT1 đã được sản xuất tại nhiều quốc gia như Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Kenya hay Botswana. Các loại vắc xin này có khả năng tạo kháng thể trung hòa với virus thực địa, tuy nhiên mức độ bảo hộ khác nhau tùy theo chủng và nhà sản xuất. Do SAT1 chưa từng lưu hành tại Đông Nam Á, loại vắc xin này chưa được sử dụng phổ biến trong khu vực.
Trước nguy cơ dịch bệnh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã nhận được đề xuất từ nhiều doanh nghiệp chăn nuôi và kinh doanh vắc xin về việc nhập khẩu vắc xin SAT1 để tiêm phòng chủ động. Bộ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép nhập khẩu vắc xin lở mồm long móng serotype SAT1 đã được cấp phép tại các nước, nhằm triển khai tiêm phòng chủ động cho đàn gia súc và sẵn sàng ứng phó khi dịch xảy ra.
“Đây là giải pháp cấp thiết để tạo miễn dịch chủ động, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo đảm an toàn dịch bệnh quốc gia trong bối cảnh nguy cơ ngày càng gia tăng”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.
