Vào mùa sầu riêng chín từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm, hàng trăm lao động tại huyện Đạ Huoai, Lâm Đồng lại tất bật với công việc thu hoạch loại trái cây đặc sản này. Dù phải leo lên những cây cao tới 15-20 mét, đối mặt với nguy cơ té ngã, ong đốt hay rắn cắn, nghề hái sầu riêng vẫn hút lao động nhờ mức thu nhập lên tới hơn 1,5 triệu đồng/ngày.
Công việc leo cây đầy rủi ro
Những người thợ lành nghề thường làm việc từ sáng sớm, trèo lên cây với dây an toàn thô sơ và một cây sào dài để cắt cuống quả. Mỗi quả sầu riêng nặng từ 2-5 kg, họ phải đỡ nhẹ nhàng để tránh rơi vỡ. Anh Nguyễn Văn Hùng, một lao động kỳ cựu ở Đạ Huoai, cho biết: “Mỗi ngày tôi hái được khoảng 1,5 tấn quả, tính công 1.000 đồng/kg, thu nhập ổn định 1,5 triệu đồng. Nhưng leo cây rất nguy hiểm, tôi đã từng bị ngã gãy chân.”
Thu nhập cao – động lực cho lao động thời vụ
So với nhiều nghề nông khác, thu nhập từ hái sầu riêng cao gấp 3-4 lần. Một lao động phổ thông có thể kiếm 40-50 triệu đồng trong suốt vụ kéo dài 3 tháng. Nhiều người từ các tỉnh lân cận như Đắk Lắk, Bình Thuận cũng đổ về Đạ Huoai để làm thời vụ. Chị Trần Thị Mai, một công nhân xa nhà, chia sẻ: “Dù vất vả nhưng có tiền gửi về nuôi con ăn học, tôi cố gắng làm cả mùa.”
Kỹ năng và kinh nghiệm là yếu tố sống còn
Không phải ai cũng có thể làm nghề này. Người hái cần có sức khỏe tốt, thăng bằng tốt và thành thạo cách sử dụng dây an toàn. Họ cũng phải biết chọn quả chín đúng độ, vì hái non hay già đều ảnh hưởng đến chất lượng thương phẩm. Nhiều chủ vườn trong huyện Đạ Huoai – vùng được mệnh danh là “thủ phủ sầu riêng” của Lâm Đồng – sẵn sàng trả lương cao để giữ chân lao động giỏi.
Tác động kinh tế và xã hội
Nghề hái sầu riêng không chỉ mang lại thu nhập cho cá nhân mà còn thúc đẩy kinh tế địa phương. Huyện Đạ Huoai có hơn 10.000 ha sầu riêng, chiếm gần 70% sản lượng toàn tỉnh. Mỗi vụ thu hoạch tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động thời vụ, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp nông thôn. Tuy nhiên, chính quyền địa phương cũng cảnh báo về tai nạn lao động và khuyến cáo người dân trang bị đầy đủ đồ bảo hộ.
Những thách thức và tương lai
Thiếu lao động có tay nghề và nguy cơ tai nạn là vấn đề nổi cộm. Một số chủ vườn đã đầu tư giàn giáo, lưới an toàn, thậm chí dùng máy bay không người lái để rải thuốc, nhưng khâu thu hoạch chính vẫn phụ thuộc vào sức người. Các chuyên gia nông nghiệp đề xuất nghiên cứu giống cây thấp hơn hoặc đào tạo bài bản cho thợ hái để giảm thiểu rủi ro. Dù vậy, với giá sầu riêng xuất khẩu tăng mạnh, nghề “leo cây hái tiền” vẫn là cứu cánh cho nhiều lao động vùng cao.
