Nữ nông dân An Giang khởi nghiệp từ sen với tranh nghệ thuật và trà thơm
Sinh ra và lớn lên tại vùng quê biên giới thuộc tỉnh An Giang, trong một gia đình thuần nông, chị Phạm Thị Diệu Liên đã sớm gắn bó với công việc đồng áng. Cái tên "Diệu Liên" của chị mang ý nghĩa là hoa sen, như một sợi dây kết nối đầu đời với loài hoa thanh khiết này. Sau khi hoàn thành việc học, chị trở về quê hương và bắt đầu tìm tòi, thử nghiệm nhiều phương pháp khác nhau để biến cây sen thành những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Từ lá sen bỏ đi đến những bức tranh độc đáo
Chị Diệu Liên chia sẻ rằng, tại An Giang, nhiều nông dân trồng sen nhưng chủ yếu khai thác theo cách truyền thống như bán hoa, gương, ngó hoặc củ sen. Tuy nhiên, chị nhận thấy giá trị của loài cây này có thể được mở rộng hơn rất nhiều nếu biết tận dụng toàn bộ các bộ phận, bao gồm cả lá sen và tim sen. Từ những chiếc lá sen tưởng chừng bị bỏ đi, chị đã nghiên cứu và sáng tạo nên dòng sản phẩm tranh vẽ trên lá sen khô, mang thương hiệu LienLotus.
Quy trình tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh bắt đầu với việc lựa chọn lá sen kỹ lưỡng, dựa trên các đường gân tự nhiên để tạo nền tảng độc đáo. Thời điểm hái lá phải vào sáng sớm hoặc chiều mát nhằm giữ độ tươi và hạn chế hư hỏng. Sau đó, lá được xử lý để loại bỏ bùn đất, rêu bám và làm chết tế bào, tiếp theo là kỹ thuật tái tạo màu tự nhiên và sắp xếp bố cục trước khi vẽ.
Theo chị Liên, sự độc đáo khi vẽ tranh trên lá sen không có công thức cố định, vì mỗi chiếc lá có hình dạng và màu sắc khác nhau, dẫn đến ý tưởng nghệ thuật luôn thay đổi. Chính sự ngẫu nhiên này tạo nên vẻ đẹp riêng biệt cho từng tác phẩm. Các chủ đề tranh thường gần gũi với đời sống, như cá bơi lội, cảnh đồng quê, hoa sen, hoặc liên quan đến Phật giáo và thư pháp. Nhiều tác phẩm còn được kết hợp với đồng hồ, đèn led hoặc các chi tiết trang trí khác để tăng tính ứng dụng.
Thành công và đóng góp cho cộng đồng
Năm 2025, sản phẩm tranh lá sen khô LienLotus đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao của phường Tịnh Biên, khẳng định chất lượng và giá trị. Chị Liên không ngừng chia sẻ kinh nghiệm với cộng đồng, gần đây tham gia giảng dạy trong lớp tập huấn vẽ tranh lá sen dành cho phụ nữ và lao động nhàn rỗi địa phương. Lớp học này nằm trong khuôn khổ dự án "Phát triển chuỗi giá trị bền vững các sản phẩm từ tơ sen" do Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) Việt Nam triển khai tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Sau khóa tập huấn, nhiều bức tranh lá sen đầu tay của học viên đã nhận được sự quan tâm từ thị trường, mở ra cơ hội việc làm mới. Cùng với tranh nghệ thuật, chị Liên còn sản xuất trà ướp hoa sen, một sản phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ cao. Quy trình bắt đầu với việc lựa chọn những bông sen vừa hé nở vào buổi sớm, khi ánh nắng còn dịu nhẹ, để giữ trọn hương thơm tự nhiên.
Mỗi bông sen có thể chứa từ 10 đến 15 gram trà, sau khi thu hoạch, trà được đặt vào giữa bông và kết hợp thêm nhụy từ các hoa khác để tăng hương vị. Toàn bộ quá trình ướp hoàn toàn thủ công, mất từ 3 đến 4 ngày ủ hương mới cho ra thành phẩm. Trà sen sau đó được hút chân không hoặc sấy khô để bảo quản, khi pha cho nước trong, hương thơm nhẹ nhàng, hòa quyện giữa vị chát dịu của trà và hương sen thanh khiết, để lại hậu vị ngọt dịu.
Kế hoạch phát triển và tầm nhìn tương lai
Ngoài vườn sen của gia đình, chị Liên còn liên kết với nông dân tại xã An Cư, nơi có diện tích trồng sen lớn, để đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định cho sản xuất. Trong thời gian tới, chị dự định xây dựng vùng nguyên liệu sen ổn định, tiếp tục mở các lớp đào tạo cho phụ nữ nhàn rỗi địa phương về kỹ năng chế biến trà sen, xử lý lá sen và làm sản phẩm thủ công.
Chị Diệu Liên bày tỏ: "Tôi tạo dựng thương hiệu trà ướp hoa sen và tranh lá sen LienLotus với mong muốn sen không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho chị em phụ nữ, mà còn góp phần lan tỏa vẻ đẹp văn hóa và tinh thần của quê hương." Những nỗ lực của chị không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho bản thân và cộng đồng, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của cây sen trong đời sống hiện đại.
