Trong bối cảnh chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao và yêu cầu về an toàn sinh học trở thành "vòng kim cô" đối với ngành chăn nuôi toàn cầu, mô hình kinh tế nông nghiệp của Vương quốc Anh đang nổi lên như một hình mẫu về việc gia tăng giá trị thặng dư. Chia sẻ từ bà Susan Steward - Trưởng bộ phận Phát triển Thương mại Quốc tế thuộc Hội đồng Phát triển Nông nghiệp và Trồng trọt Vương quốc Anh (AHDB) - cho thấy chiến lược độc đáo của Anh trong việc cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đặc biệt là tại Việt Nam.
Giá Trị Kinh Tế Của Sự Minh Bạch
Khi được hỏi về cơ sở để ngành chăn nuôi Anh kỳ vọng vào sự bứt phá thị phần, bà Steward nhấn mạnh rằng nền tảng không nằm ở quy mô sản xuất đại trà mà ở giá trị kinh tế của sự minh bạch. Tại Anh, hệ thống chứng nhận toàn diện Red Tractor không chỉ là một nhãn mác vệ sinh thực phẩm, mà là một giao thức quản trị kinh tế nghiêm ngặt bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ kiểm soát giống, thức ăn, đến vận chuyển và chế biến sâu.
Bà giải thích: "Trong kinh tế học thực phẩm, việc giảm thiểu rủi ro chính là cách tiết kiệm chi phí hiệu quả nhất. Với việc mỗi mắt xích trong chuỗi được kiểm chứng độc lập ít nhất 5 lần mỗi năm, chúng tôi loại bỏ được các 'chi phí ẩn' phát sinh từ dịch bệnh hay sự đứt gãy niềm tin của người tiêu dùng." Điều này giúp thịt lợn Anh đứng vững ở phân khúc trung và cao cấp tại các thị trường khó tính, mang lại biên lợi nhuận ổn định cho các nhà nhập khẩu.
Chi Phí Và Lợi Ích Của Phúc Lợi Động Vật
Trước những ý kiến cho rằng các tiêu chuẩn khắt khe về phúc lợi động vật, như nuôi lợn ngoài trời hay lót rơm rạ, sẽ làm tăng giá thành sản phẩm và gây bất lợi trong cạnh tranh giá, bà Steward phản hồi bằng cách nhấn mạnh hiệu quả kinh tế tổng thể. Mô hình nuôi ngoài trời, chiếm 42% đàn lợn sinh sản thương mại và 20% lợn sau cai sữa tại Anh, cùng hệ thống chuồng lót rơm rạ, đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu và chi phí vận hành cao hơn so với nuôi công nghiệp mật độ dày.
Tuy nhiên, bà chỉ ra rằng môi trường ít stress giúp vật nuôi có hệ miễn dịch tự nhiên tốt, giảm thiểu chi phí thuốc thú y và kháng sinh - những yếu tố đang bị thắt chặt bởi các rào cản kỹ thuật quốc tế. Kết quả là sản phẩm thịt nạc có độ đồng nhất cao, giàu vi chất như Vitamin B12, B6 và kẽm. "Trong kinh tế học hành vi, người tiêu dùng hiện đại đang có xu hướng dịch chuyển từ 'ăn no' sang 'ăn sạch và chất lượng'. Do đó, biên lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm của thịt lợn Anh luôn ở mức tối ưu hơn so với các dòng sản phẩm đại trà," bà nói.
Tiềm Năng Thương Mại Của Phụ Phẩm
Việt Nam có đặc thù tiêu thụ phụ phẩm (offal) rất lớn, một phân khúc mà nhiều quốc gia phương Tây thường bỏ qua hoặc coi là phế phẩm. Bà Steward đánh giá đây là "điểm chạm" kinh tế chiến lược mà Anh đang chú trọng. Tại Anh, mọi lò mổ đều được giám sát bởi cơ quan vệ sinh thịt của Chính phủ, đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe nhất ngay cả với phụ phẩm.
Việc xuất khẩu các sản phẩm thịt lợn sang Việt Nam không chỉ giúp tối ưu hóa giá trị thu hồi trên mỗi con lợn cho người nông dân Anh, mà còn cung cấp cho thị trường Việt Nam nguồn nguyên liệu an toàn tuyệt đối, có khả năng truy xuất nguồn gốc. "Chúng tôi không chỉ bán phụ phẩm, chúng tôi đang làm việc với các chuyên gia cắt xẻ để giới thiệu những quy chuẩn mới, giúp các doanh nghiệp chế biến và hệ thống nhà hàng tại Việt Nam đa dạng hóa dòng sản phẩm, từ đó tối đa hóa doanh thu từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu chất lượng cao này," bà chia sẻ.
Vai Trò Của AHDB Như Đòn Bẩy Công
Với vai trò điều phối thương mại quốc tế, bà Steward giải thích cách AHDB hoạt động như một "đòn bẩy công" cho kinh tế tư nhân. AHDB hoạt động dựa trên nguồn ngân sách từ thuế của chính những người nông dân và đơn vị chế biến tại Anh, tạo ra một cơ chế trách nhiệm tương hỗ.
Vai trò của AHDB là xóa bỏ sự bất đối xứng thông tin giữa bên sản xuất tại Anh và bên nhập khẩu tại Việt Nam thông qua các báo cáo phân tích thị trường, chiến dịch marketing mục tiêu và kết nối giao thương trực tiếp. "Chúng tôi không làm thay doanh nghiệp, nhưng chúng tôi tạo ra một 'xa lộ' uy tín và pháp lý thuận lợi nhất để các dòng chảy thương mại diễn ra thông suốt, giảm thiểu chi phí tìm kiếm và tiếp cận thị trường cho các bên," bà kết luận.
Như vậy, mô hình kinh tế nông nghiệp của Vương quốc Anh không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn vào giá trị gia tăng thông qua minh bạch, phúc lợi động vật và tận dụng phụ phẩm, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam.
