Đà Lạt: Hành trình từ cuộc di dân lịch sử đến thương vụ tỷ đô
Khi Hasfarm Holdings – công ty mẹ của Dalat Hasfarm – chính thức hoàn tất việc mua lại 100% Lynch Group, một doanh nghiệp hoa tươi niêm yết trên sàn chứng khoán Úc, vào ngày 9-12-2025, thị trường chứng kiến một con số ấn tượng: khoảng 270 triệu AUD, tương đương hơn 4.500 tỉ đồng. Đằng sau thương vụ tỷ đô này là câu chuyện thâm trầm về vùng hoa Đà Lạt, khởi nguồn từ một cuộc "viễn chinh" của những nông dân Bắc Hà cách đây gần một thế kỷ.
Cuộc di dân lịch sử năm 1936: Những viên gạch đầu tiên
Theo địa chí Đà Lạt, ngành hoa Đà Lạt bắt đầu bằng một cuộc đại di dân vào năm 1936. Dưới sự vận động của Tổng đốc Hà Đông Hoàng Trọng Phu và Quản đạo Đà Lạt Trần Văn Lý, 35 cư dân ưu tú từ các làng nghề nổi tiếng quanh hồ Tây như Quảng Bá, Tây Tựu, Ngọc Hà đã quyết định rời quê hương vào Nam lập nghiệp. Họ mang theo không chỉ hạt giống mà còn cả bí quyết thâm canh nghìn năm của đất Kinh kỳ.
Ông Ngô Văn Ngôn, một cư dân ấp Hà Đông, phường Lâm Viên, Đà Lạt, từng kể lại: "Trước ngày lên đường, người dân quanh Hồ Tây lo lắng khi chính quyền thời bấy giờ tuyển người chặt chẽ. Họ linh cảm đoàn người sẽ đến một nơi rất xa và rất lạ, nằm ngoài mọi tưởng tượng của những nông dân quanh năm không đặt chân ra khỏi lũy tre làng."
Thương tá canh nông tỉnh Hà Đông Lê Văn Định đã tuyển chọn kỹ lưỡng, xem mặt, nắn từng đôi tay rắn chắc, đầy vết chai sạn. Sau khi chọn được 35 người ưng ý, ông Định đưa họ đi tham quan những khu vực trồng hoa, trồng rau theo công nghệ châu Âu của người Pháp tại làng hoa Ngọc Hà và yêu cầu thực hành trên một khoảnh đất xấu nhất tại Hà Nội.
Hình thành làng hoa cổ nhất và sự lan tỏa
Các tư liệu tại nhà văn hóa làng hoa Hà Đông – Đà Lạt ghi lại, những người nông dân như ông Ngô Văn Ngôn đã mang 2.000 củ lay ơn đầu tiên vào Đà Lạt. Ông Nguyễn Văn Dụng, bậc thầy lai tạo màu sắc hoa huệ, cũng đặt những viên gạch đầu tiên để ấp Hà Đông, làng hoa cổ nhất Đà Lạt, chính thức ra đời năm 1938.
Từ "cái nôi" này, nghề trồng hoa lan tỏa dần sang Thái Phiên, Vạn Thành và nhiều vùng phụ cận. Những người đi trước không chỉ "khai hoang" theo nghĩa cầm cuốc mở đất, mà còn là lớp "thực vật học" dân gian, kiên trì thử nghiệm, thuần hóa giống hoa ôn đới, chọn lọc từng vụ để những luống lay ơn, cúc, thược dược bén rễ và trở thành hàng hóa.
Bước ngoặt hiện đại hóa và định hướng phát triển
Bước ngoặt hiện đại hóa đến vào thập niên 1990, khi dòng vốn và công nghệ sản xuất từ các công ty nước ngoài xuất hiện. Cùng với đó là tiêu chuẩn sản xuất mới, tư duy chuỗi cung ứng mới thúc đẩy vùng hoa Đà Lạt chuyển hướng trở thành trung tâm cung ứng danh tiếng của khu vực.
Ông Trần Huy Đường, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt, nhận định: "Doanh nghiệp FDI như Dalat Hasfarm không xây Đà Lạt trở thành vựa hoa từ con số 0. Khi các doanh nghiệp đến, Đà Lạt đã có sẵn một tổ hợp lợi thế: khí hậu – thổ nhưỡng hiếm có ở Đông Nam Á, cùng lực lượng lao động có truyền thống trồng hoa qua nhiều thế hệ."
Theo chiến lược của UBND tỉnh Lâm Đồng, Đà Lạt được định vị đến năm 2030 trở thành trung tâm sản xuất hoa tươi hàng đầu Đông Nam Á. Tỉnh đang xử lý yếu tố "cốt tử" là cây giống, dự kiến sản xuất 200 triệu cây giống mỗi năm bằng công nghệ nuôi cấy mô vào năm 2030, thay vì phụ thuộc giống nhập khẩu.
Thương vụ tỷ đô và tầm nhìn toàn cầu
Khi công bố hoàn tất thương vụ mua lại Lynch Group, Dalat Hasfarm cho biết với sự hợp nhất, công ty sẽ trở thành một trong những công ty hoa tươi lớn nhất thế giới, hoạt động sản xuất tại Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Australia.
Dalat Hasfarm tiến hành hỗ trợ Lynch củng cố sản xuất, phân phối, logistics tại Trung Quốc thông qua lợi thế về chi phí sản xuất quy mô lớn. Kế hoạch phối hợp cũng nhằm ổn định cho nhân viên, khách hàng, nhà cung ứng và bảo đảm nguồn hàng đều cho các nhà bán lẻ Australia.
Hướng tới tương lai: Trung tâm giao dịch hoa hiện đại
Ngoài ra, tỉnh Lâm Đồng đang xúc tiến xây dựng Trung tâm Giao dịch hoa hiện đại cùng hệ thống sàn đấu giá tiêu chuẩn quốc tế ngay chân đèo Prenn. Điều này giúp minh bạch hóa giá cả, đưa hoa Đà Lạt đi thẳng từ trang trại đến các kệ siêu thị ở Úc, Nhật Bản và châu Âu, hạn chế qua nhiều khâu trung gian.
Vị trí đặt trung tâm đấu giá ở vùng lõi sản xuất cũng giúp hoa từ vườn ra thị trường nhanh nhất, củng cố vị thế của Đà Lạt như một trung tâm hoa không chỉ của Việt Nam mà còn của cả khu vực Đông Nam Á.
