Hành trình xây dựng thương hiệu bưởi da xanh BR99 từ giống quý của lão nông Vĩnh Long
Ông Đặng Văn Rô, thường gọi là Ba Rô, 81 tuổi, ngụ phường Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long, vẫn minh mẫn và khỏe mạnh sau hơn nửa đời gắn bó với nghề nông. Không chỉ là một nông dân trồng bưởi giỏi, ông còn là người tiên phong đặt nền móng cho thương hiệu bưởi da xanh Ba Rô, hay còn gọi là BR99, từ hơn hai thập kỷ trước.
Khởi nguồn từ cây bưởi đột biến và bước ngoặt hội thi
Ông Ba Rô chia sẻ: "Năm 1973, gia đình tôi có một cây bưởi đột biến khoảng 20 năm tuổi, cho trái với vỏ xanh, ruột hồng, hạt nhỏ hoặc thậm chí không hạt. Tôi đã chiết ra 30 nhánh để nhân giống. Sau năm 1975, cây mẹ chết dần, nhưng những cây con phát triển mạnh và cho trái rất ngon." Bước ngoặt đến vào đầu năm 1999, khi ông tham gia cuộc thi cây trái ngon Đồng bằng sông Cửu Long tại Tiền Giang (nay là Đồng Tháp) với ba trái bưởi da xanh, ruột hồng. Kết quả bất ngờ đạt giải Nhì, giúp giống bưởi này thu hút sự chú ý rộng rãi.
Mở rộng sản xuất và đăng ký thương hiệu
Từ thành công ban đầu, ông Ba Rô tích cực nhân giống và mở rộng diện tích trồng. Ban đầu, ông trồng 400 gốc bưởi trên 400m², xen kẽ với nhãn và cam sành. Nhận thấy hiệu quả kinh tế vượt trội, ông chuyển sang chuyên canh bưởi da xanh. Đến năm 2003, ông đã nhân giống hàng trăm nhánh bưởi để bán ra thị trường với giá từ 40.000 đến 50.000 đồng mỗi nhánh. Tổng diện tích vườn đạt gần 2.000m², mỗi năm cung cấp hàng chục tấn trái và hàng nghìn cây giống chất lượng.
Không dừng lại ở sản xuất, ông chú trọng xây dựng thương hiệu. Đầu tháng 4/2003, ông đăng ký nhãn hiệu "BR99" cho bưởi da xanh và được Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp từ năm 2004, tạo dấu mốc quan trọng trong việc định danh sản phẩm trên thị trường.
Thành tích nổi bật và đóng góp cho cộng đồng
Nhờ chất lượng vượt trội, bưởi da xanh Ba Rô liên tiếp đạt nhiều giải thưởng. Năm 2005, sản phẩm đoạt Cúp vàng nông nghiệp tại Hội chợ triển lãm nông-lâm-thủy sản quốc tế Việt Nam. Trong giai đoạn 2003 đến 2010, ông giành nhiều giải Nhất tại các hội thi trái ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, ông đã nhận hơn 50 bằng khen và giấy khen từ các cấp, ngành.
Ở tuổi cao, ông Ba Rô hiện chỉ duy trì 40 gốc bưởi hơn 20 năm tuổi để nhân giống cho các cơ sở sản xuất khi có nhu cầu về giống bưởi da xanh chất lượng.
Phát triển vượt bậc và hướng đến xuất khẩu
Từ nền tảng do những người tiên phong như ông Ba Rô gây dựng, bưởi da xanh ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Hiện nay, giống bưởi này không chỉ phổ biến ở Vĩnh Long mà còn được trồng rộng rãi tại nhiều địa phương trên cả nước.
Một dấu mốc quan trọng là vùng trồng bưởi da xanh tại hợp tác xã Hòa Lộc (xã Tân Thành Bình, Vĩnh Long) đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường EU theo tiêu chuẩn TCCS 774:2020/BVTV. Điều này mở ra cơ hội nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Tại hợp tác xã bưởi da xanh Giao Long (xã Giao Long, Vĩnh Long), 95 thành viên với 60ha đạt chuẩn GlobalGAP và OCOP 4 sao, sẵn sàng xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Nhiều hộ dân ở xã Tân Thành Bình, như ông Lê Văn Nhũ (ấp Hòa Hưng), đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng bưởi da xanh theo tiêu chuẩn VietGAP. Ông Nhũ cho biết: "Gia đình tôi chuyển sang trồng 250 cây bưởi da xanh từ năm 2014, chỉ sử dụng phân hữu cơ để đảm bảo cây sống lâu. Từ năm 2019, tôi áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, giúp giá bán cao hơn khoảng 5.000 đồng/kg so với bưởi thường. Năm 2025, tôi thu về gần 500 triệu đồng."
Triển vọng và đánh giá từ chuyên gia
Ông Đàm Văn Hưng, chủ doanh nghiệp chuyên thu mua và chế biến bưởi da xanh tại Vĩnh Long, nhận định: "Hiện nay, hầu hết trái cây Việt Nam còn thua Thái Lan, nhưng bưởi da xanh là ngoại lệ vì chưa có giống bưởi nào của họ ngon hơn. Bưởi da xanh đạt tiêu chuẩn xuất khẩu có giá cao nhất lên đến 45.000 đồng/kg, trong khi các loại bưởi khác giá thấp hơn để phục vụ thị trường nội địa. Sản phẩm này rất được ưa chuộng cả trong và ngoài nước."
Theo ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh hiện có trên 7.200ha bưởi da xanh, ruột hồng, với hơn 5.000ha cho trái ổn định và năng suất khoảng 11,4 tấn/ha. Nhiều nhà vườn đang thực hiện các tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP để phục vụ xuất khẩu.
Từ một giống bưởi đột biến trong vườn nhà, bưởi da xanh đã trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân. Thành công này không chỉ nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi mà còn từ tư duy đổi mới, dám nghĩ dám làm của những người nông dân tiên phong như ông Ba Rô, góp phần "đánh thức" thương hiệu bưởi da xanh Việt Nam trên bản đồ nông sản thế giới.
