Ngày 15/10, tại xã Vĩnh Gia, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, đã diễn ra lễ ra mắt Hợp tác xã Lúa mùa nổi Vĩnh Gia, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc phát triển chuỗi giá trị lúa mùa nổi theo mô hình 4 nhà: chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân. Sự kiện này không chỉ mở ra hướng đi mới cho sinh kế bền vững cho nông dân trồng lúa mùa tại địa phương, mà còn là nỗ lực bảo tồn hệ sinh thái nông nghiệp độc đáo của vùng Tứ giác Long Xuyên.
Lúa mùa nổi Vĩnh Gia – Giá trị truyền thống
Lúa mùa nổi từng được trồng phổ biến ở tỉnh An Giang trong mùa nước nổi, là loại hình canh tác thuận tự nhiên, không sử dụng phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, trước áp lực của lúa cao sản, diện tích lúa mùa ở An Giang hiện nay đã sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn một số ít nông dân ở xã Vĩnh Gia vẫn gắn bó với giống lúa này.
Mục tiêu phục hồi và phát triển
Buổi lễ ký kết đặt mục tiêu khôi phục và phát triển vùng lúa mùa nổi kết hợp với du lịch sinh thái và chuỗi giá trị nông sản tại địa phương. Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Gia cam kết hỗ trợ tối đa về hạ tầng giao thông, điện, nước và kêu gọi đầu tư để tạo bệ phóng cho chuỗi liên kết.
Vai trò của các bên trong mô hình 4 nhà
- Hợp tác xã Lúa mùa nổi Vĩnh Gia: Trực tiếp thực thi canh tác và sản xuất theo các tiêu chuẩn sạch, tập trung vào các sản phẩm OCOP và nông sản chất lượng cao. Hợp tác xã chịu trách nhiệm tổ chức cộng đồng xã viên, quản lý diện tích vùng nguyên liệu và kết hợp phát triển các dịch vụ du lịch sinh thái nông nghiệp ngay trên cánh đồng lúa mùa.
- Nhà khoa học: Trung tâm Nghiên cứu thuần thực vật Việt Nam kết hợp cùng Trường Đại học An Giang – Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh giữ vai trò then chốt trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từ cung cấp giống lúa chất lượng cao đến thiết lập quy trình canh tác chuẩn; tập trung nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, tổ chức tập huấn kỹ năng và đào tạo chuyên môn cho nông dân để tối ưu hóa giá trị hạt gạo thuận thiên.
- Doanh nghiệp: Công ty cổ phần O Plant-Based Food đóng vai trò là “đầu kéo” thị trường, cam kết bao tiêu thu mua lúa gạo và bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. Bên cạnh cung cấp các nguồn lực đầu vào, doanh nghiệp còn chịu trách nhiệm xây dựng thương hiệu, khẳng định vị thế sản phẩm trên thị trường và phối hợp cùng địa phương phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Lợi ích từ vùng lúa mùa nổi
Vùng lúa mùa nổi không chỉ mang lại sản phẩm gạo giàu dinh dưỡng mà còn tạo ra hệ sinh thái đi kèm như phát triển du lịch sinh thái. Việc bảo tồn vùng lúa cũng đồng thời là không gian lưu giữ các giống lúa cổ truyền như Nàng Tây Đùm, Nàng Chồi,... Gạo lúa mùa nổi thường có giá trị kinh tế cao gấp 2-3 lần so với lúa thông thường trên thị trường.
Những nông dân xã Vĩnh Gia tham gia Hợp tác xã lúa mùa đã bày tỏ sự phấn khởi trước cơ hội mới này. Ông Trần Thanh Dũng, một nông dân địa phương, chia sẻ: “Chúng tôi hy vọng mô hình này sẽ giúp bà con có thu nhập ổn định, đồng thời gìn giữ được giống lúa quý của quê hương.”
