Giống lúa BL9 là sản phẩm nghiên cứu và lai tạo của Trung tâm Giống nông nghiệp Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau). Anh Nông Văn Thạch, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình (xã Vĩnh Lộc), cho biết vùng đất xã vốn nhiễm phèn mặn nặng. Nhiều năm qua, chính quyền và nhân dân nỗ lực cải tạo đất để trồng lúa kết hợp nuôi tôm, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trước đó, xã Vĩnh Lộc nổi tiếng với cây lúa Một bụi đỏ Hồng Dân.
Phát huy tính sáng tạo, Ban lãnh đạo Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình đã tích cực thử nghiệm và nhân rộng những giống lúa ưu việt, chất lượng tốt. Sau mấy năm gieo trồng, giống lúa BL9 đã chứng minh sự thích nghi trên vùng đất các xã khu vực Bạc Liêu cũ. Giống lúa BL9 có thời gian sinh trưởng từ 100 đến 105 ngày, chiều cao cây khoảng 95 đến 105 cm, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và tính chịu mặn cao (khoảng 4 phần nghìn), rất phù hợp vùng sản xuất tôm-lúa.
Theo anh Thạch, cơm từ gạo BL9 có mùi thơm, hạt gạo nở theo chiều dài, thon, có độ tơi và đều. Khi ăn, cơm có vị ngọt đằm tự nhiên kéo dài, độ dẻo vừa phải, hạt cơm mềm nhưng không dính. Gạo BL9 được sản xuất theo mô hình lúa-tôm, sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc sinh học, bảo đảm an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu cao.
Nhân rộng mô hình
Mới đây, Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Lương thực Tấn Vương (An Giang) đã ký hợp tác sản xuất lúa hữu cơ năm 2026, có kiểm định và bao tiêu lúa với giá cao. Thời gian tới, giống lúa BL9 sẽ được hợp tác xã sản xuất theo nhu cầu thị trường, theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu dựa trên sự minh bạch về nguồn gốc và chất lượng an toàn được hợp tác xã xác định là lợi thế cạnh tranh.
Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình thành lập năm 2018, ban đầu chỉ có 44 thành viên, nay đã có hơn 300 thành viên, với tổng diện tích gần 1.000 ha đất theo mô hình lúa-tôm. Ngoài ra, hợp tác xã còn cung ứng 16 dịch vụ, bám sát hoạt động nông nghiệp của các hộ nông dân như con giống (tôm, cua), vật tư nông nghiệp (phân, thuốc, thức ăn tôm), bao tiêu tôm đầu ra.
Sự kết hợp chặt chẽ giữa vùng đất tôm-lúa và giống lúa chất lượng cao như BL9 không chỉ là giải pháp sản xuất xanh, giảm tác động tiêu cực đến môi trường, mà còn là tiêu chuẩn vàng để gạo Cà Mau vươn xa, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Anh Thạch cho biết thêm: "Chúng tôi đang hoàn thiện quy trình để đạt chứng nhận OCOP và chứng nhận lúa hữu cơ. Hiện tại, toàn bộ sản phẩm lúa BL9 của hợp tác xã đã được ký bao tiêu với giá gần 8.000 đồng/kg, cao hơn khá nhiều so với các giống lúa truyền thống".
Anh Nông Văn Thái, ở ấp Lộ Xe A, xã Vĩnh Lộc chia sẻ: "Giống lúa BL9 này phát triển tốt, đẻ nhánh mạnh, năng suất đạt khoảng 800 kg/công. Cơm có mùi thơm đặc trưng, vị ngọt, giữ lâu độ dẻo thơm".
Năm 2023, Hợp tác xã Ba Đình áp dụng quy trình hữu cơ trên nhiều diện tích tôm-lúa với giống lúa BL9. Nông dân áp dụng phương pháp cấy mạ thảm, sử dụng 100% phân bón hữu cơ và thuốc sinh học. Quy trình sản xuất được cơ giới hóa bằng drone và thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp. Ngoài ra, việc ứng dụng phần mềm FaceFarm trong quản lý giúp truy xuất nguồn gốc sản phẩm minh bạch, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Phạm Văn Mười, việc xây dựng thương hiệu dựa trên sự minh bạch về nguồn gốc và chất lượng an toàn là lợi thế cạnh tranh lớn. Tỉnh Cà Mau đã có chủ trương tiếp tục hỗ trợ, mở rộng diện tích sản xuất BL9, tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp tác xã tham gia sản xuất theo tiêu chuẩn sạch, hữu cơ để thật sự tạo ra thương hiệu lúa gạo riêng và mang đặc trưng của tỉnh, xứng đáng danh hiệu "Gạo ngon nhất đồng bằng".
