Doanh nghiệp nông nghiệp chủ động ứng phó xung đột Trung Đông, chia sẻ khó khăn với nông dân
Ngày 19 tháng 3 vừa qua, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã có thư ngỏ gửi đến các doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp, kêu gọi chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với tác động và ảnh hưởng từ xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông. Đến thời điểm hiện tại, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đã tích cực hưởng ứng lời kêu gọi này bằng cách triển khai các biện pháp cụ thể, dựa trên tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ".
Nỗ lực kìm giá thức ăn chăn nuôi trong bối cảnh khó khăn
Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi trong nước hiện đang phụ thuộc phần lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu đến từ các quốc gia châu Mỹ. Kể từ khi xung đột Trung Đông bùng nổ, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu đã chịu tác động mạnh mẽ do các tàu biển chở đậu nành, ngô và các mặt hàng khác buộc phải tránh tuyến đường qua Biển Đỏ, thay vào đó phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng để về đến Việt Nam, làm tăng chi phí vận chuyển đáng kể.
Mặc dù phải đối mặt với áp lực lớn về chi phí sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhiều công ty vẫn đang thực hiện những hành động thiết thực để chia sẻ khó khăn với người chăn nuôi. Ông Chamnan Wangakkarangkul, Phó tổng giám đốc điều hành của C.P. Việt Nam, cho biết doanh nghiệp này đang nỗ lực tối đa để kìm giữ giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm. Tuy nhiên, nếu chi phí nguyên liệu, chi phí sản xuất và vận chuyển tiếp tục tăng cao và kéo dài, buộc phải điều chỉnh giá thì doanh nghiệp sẽ cố gắng thực hiện việc tăng giá ở mức chậm nhất và thấp nhất có thể.
Đại diện của Công ty Japfa Comfeed Việt Nam, ông Nguyễn Minh Trí, khẳng định công ty vẫn đang tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và con giống cho người chăn nuôi, nhằm giúp họ đạt được hiệu quả kinh tế ngay cả trong bối cảnh giá thức ăn có xu hướng tăng. Japfa hiện đang đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ về kỹ thuật và dinh dưỡng, tập trung vào việc tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn, cải thiện hiệu quả chăn nuôi, triển khai các chương trình hỗ trợ con giống, đồng thời tăng cường đào tạo và tư vấn kỹ thuật cho nông dân.
Chủ động thu mua lúa dự trữ và tìm kiếm thị trường mới cho ngành lúa gạo
Xung đột Trung Đông đang đặt ngành lúa gạo vào "thế khó", nhưng từ góc nhìn của ông Phạm Hoàng Lâm, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Lam Rice Group Inc (TP.HCM), thời điểm này lại chính là "cơ hội lịch sử của ngành gạo Việt Nam". Ông Lâm phân tích rằng các quốc gia trên thế giới ngày càng quan tâm đến nguồn cung ổn định và dài hạn, đây chính là cơ hội để Việt Nam trở thành đối tác chiến lược về lương thực. Các thị trường lớn như Mỹ, Canada và EU đang chuyển hướng mạnh mẽ sang phân khúc gạo thơm, sạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc, tạo điều kiện thuận lợi cho các giống gạo chất lượng cao như ST25 của Việt Nam. Giá trị của gạo hiện nay không chỉ nằm ở khâu sản xuất mà còn ở thương hiệu, hệ thống phân phối và kênh bán lẻ.
Ông Lâm nhấn mạnh rằng để Việt Nam có thể trở thành quốc gia dẫn dắt thị trường, cần phải xây dựng một thương hiệu gạo quốc gia thực sự, không chỉ dừng lại ở "Vietnam Rice" mà phải là "Vietnam Premium Rice" với định vị rõ ràng, tiêu chuẩn cao và câu chuyện thương hiệu hấp dẫn, từ đó tạo ra sự đột phá cho ngành hàng lúa gạo. Ngoài ra, ngành lúa gạo cần phát triển từ 5 đến 10 doanh nghiệp đủ mạnh để có thể cạnh tranh trên trường quốc tế. Những doanh nghiệp này phải đảm bảo về vốn, có chiến lược bài bản và hệ thống toàn cầu, không chỉ đóng vai trò xuất khẩu mà còn phải chủ động xây dựng thị trường. Đặc biệt, họ cần xây dựng được hệ thống phân phối tại nước ngoài để làm chủ thị trường.
Ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (tỉnh Đồng Tháp), một trong những nhà xuất khẩu gạo lớn vào thị trường Trung Quốc, cho biết từ đầu năm nay, Trung Quốc đã tăng cường nhập khẩu gạo Việt Nam, hiện đã tiêu thụ hơn 60% hạn ngạch nhập khẩu gạo năm 2026, và dự kiến sẽ còn khoảng 500.000 tấn từ nay đến cuối năm. Trong khi đó, thị trường châu Phi vẫn duy trì nhu cầu cao, dự báo sẽ tiếp tục tăng mua trong những tháng tới.
Ông Trọng nhận định rằng trong thời gian tới, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm dư địa tăng trưởng, đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và thu mua tạm trữ cho nông dân. Ông Trương Văn Chính, Giám đốc Công ty Chơn Chính, chia sẻ doanh nghiệp này đang nỗ lực mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, với mục tiêu "nếu tắc đường này sẽ đi đường khác". Trong vụ đông xuân 2025 - 2026, doanh nghiệp đang đẩy mạnh thu mua khoảng 200.000 tấn lúa. Một phần sản lượng gạo được giao dịch thông qua đối tác tại châu Phi, sau đó chuyển đến trung tâm giao dịch tại Dubai.
Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An (TP.Cần Thơ), khẳng định doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường để giữ ổn định sản xuất và thị trường lúa gạo. Hiện tại, doanh nghiệp này đang tích cực thu mua lúa tạm trữ cho nông dân trong các cánh đồng liên kết.
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho biết để ứng phó với "bão giá", hiệp hội đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước có chính sách ưu đãi lãi suất (từ 5% đến 7%) cho các doanh nghiệp có hợp đồng thu mua tạm trữ, nhằm giúp ổn định giá lúa và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua sức ép từ thị trường ngoài nước.
Cam kết duy trì nguồn cung ổn định và giá bán hợp lý
Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, các doanh nghiệp hội viên đang tích cực hưởng ứng lời kêu gọi của Bộ trưởng Trần Đức Thắng về tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". Nhiều doanh nghiệp lớn như C.P. Việt Nam, Dabaco Việt Nam, De Heus Việt Nam, Hùng Nhơn, Công ty CP Thú y Xanh (Greenvet), Công ty CP Dược và vật tư Thú y (Hanvet) đã cam kết duy trì nguồn cung ổn định, giá bán hợp lý, đồng thời hạn chế tối đa việc chuyển toàn bộ áp lực chi phí logistics sang giá thành sản phẩm. Các doanh nghiệp này cũng cam kết duy trì việc thu mua gia cầm thương phẩm cho các hộ liên kết ngay cả khi thị trường biến động hoặc cung vượt cầu.
Để giúp ngành gia cầm trụ vững trước các cú sốc từ xung đột địa chính trị và chi phí đầu vào tăng cao, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai gói vay ưu đãi lãi suất, thấp hơn từ 2% đến 3% so với mặt bằng chung, dành riêng cho hộ chăn nuôi và doanh nghiệp gia cầm để duy trì sản xuất. Đồng thời, cho phép gia hạn nợ và giữ nguyên nhóm nợ đối với các doanh nghiệp đang gặp khó khăn tạm thời do chi phí logistics và thức ăn tăng vọt, nhằm tránh đứt gãy dòng vốn sản xuất.
Tăng giá phân bón rất tội cho nông dân, chấp nhận giảm lợi nhuận
Trong ngành phân bón, một số doanh nghiệp hàng đầu đã có những hành động thiết thực để chia sẻ khó khăn với nông dân. Ông Phan Văn Tâm, Phó tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho biết mặc dù nhiều loại phân bón trên thị trường đã tăng giá, nhưng doanh nghiệp vẫn giữ nguyên giá so với cuối năm 2025, dù từ ngày 26 tháng 3, nguồn nguyên liệu cũ đã cạn và phải chuyển sang sản xuất từ nguồn nguyên liệu mới với giá tăng khá nhiều do ảnh hưởng của xung đột Trung Đông.
Để chia sẻ cùng nông dân, Bình Điền chỉ tăng giá phân bón từ 5% đến 10%, trong khi giá nhiều loại nguyên liệu đã tăng rất mạnh, ví dụ như giá urê từ khoảng 12.000 đồng/kg tăng lên 18.000 đồng/kg, tức là tăng tới 50%. Ông Vũ Đình Tuấn, Trưởng phòng kinh doanh Đạm Cà Mau, khẳng định doanh nghiệp sẽ phải có những điều chỉnh giá bán cho phù hợp, nhưng nếu đưa mặt bằng giá của doanh nghiệp theo mặt bằng giá thế giới thì "rất tội cho người nông dân".
Ông Trần Xuân Định, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội thương mại giống cây trồng Việt Nam (VSTA), cho biết biến động tỷ giá, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng do xung đột Trung Đông có thể làm đội giá thành hạt giống khi đến tay nông dân. Điều này đáng lưu ý đối với nhóm hạt giống rau, vì Việt Nam phải nhập khẩu khoảng 75% đến 85% lượng hạt giống này.
Để ứng phó với tình hình khó khăn hiện nay, ông Định khẳng định các doanh nghiệp hội viên của VSTA sẽ chủ động tiết giảm chi phí, tối ưu hóa ở tất cả các khâu trong chuỗi sản xuất nhằm ổn định giá thành, đồng thời chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ ổn định thị trường.
