Nghịch lý tài chính xanh: Doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận vốn ưu đãi
Một báo cáo công bố ngày 20/3 của Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) đã làm nổi bật những nghịch lý đáng lo ngại trong việc thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam. Báo cáo có tiêu đề “Hướng tới nông nghiệp bền vững: Thực hành khung Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) và tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị nông nghiệp” chỉ ra rằng, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể trong lĩnh vực nông nghiệp, khi chuyển hướng sang sản xuất bền vững, thường bắt đầu với các mô hình thử nghiệm nhỏ lẻ và phải điều chỉnh liên tục. Điều này khiến họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay ngân hàng với ưu đãi từ tài chính xanh, đặc biệt là các chương trình giảm lãi suất.
Khoảng cách giữa thực hành và tài chính
Theo báo cáo, nguồn vốn chủ yếu mà các tác nhân nhỏ sử dụng hiện nay vẫn đến từ tín dụng truyền thống (chiếm 57%) và vay mượn từ người thân (55%). Thực tế này phản ánh một khoảng cách lớn giữa việc thực hành sản xuất bền vững và khả năng tiếp cận nguồn tài chính phù hợp. Không chỉ trong lĩnh vực nông nghiệp, các đơn vị sản xuất công nghiệp và công nghệ theo hướng bền vững cũng đối mặt với điểm nghẽn tương tự về vốn xanh.
Thách thức từ thị trường và chính sách
Bên cạnh đó, lực đẩy từ chính sách tiêu dùng xanh trong nước còn hạn chế, dẫn đến việc các sản phẩm bền vững, với giá thành cao hơn đáng kể so với sản phẩm thông thường cùng loại, gặp khó khăn trong cạnh tranh. Ví dụ điển hình là Công ty TNHH Nhựa sinh học Buyo tại Hà Nội, với sản phẩm ống hút bằng nhựa sinh học có giá cao gần gấp đôi so với ống hút nhựa thông thường, và túi không chứa nhựa gốc dầu mỏ, dễ phân hủy, có giá cao gấp 2-3 lần. Do đó, các sản phẩm này hầu như chỉ được xuất khẩu hoặc phân phối trong phạm vi hẹp tại một số chuỗi bán lẻ.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm công nghiệp bền vững có nguồn gốc từ phụ phế phẩm nông nghiệp như thân, vỏ cây trái và hoa màu. Tuy nhiên, sự thiếu kết nối và đồng bộ giữa các chính sách nền tảng và thành phần trong hệ sinh thái nông nghiệp bền vững được xem là rào cản lớn, cản trở nỗ lực hiện thực hóa nguồn lực tài chính xanh.
Giải pháp khơi thông dòng vốn
Để thúc đẩy phát triển bền vững, việc khơi thông điểm nghẽn này là cần thiết, giúp dòng vốn xanh có thể chảy mạnh mẽ hơn vào vòng tuần hoàn của sản xuất nông nghiệp và công nghiệp bền vững. Các chuyên gia khuyến nghị cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa chính sách, ngân hàng và doanh nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận vốn ưu đãi, từ đó thúc đẩy nền kinh tế xanh phát triển bền vững và toàn diện hơn.
