Dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc, sử dụng vốn ODA không hoàn lại từ Chính phủ Nhật Bản thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện trong 4 năm (từ tháng 4/2022 đến tháng 4/2026), đã đạt được nhiều kết quả ấn tượng. Dự án triển khai tại các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh và Sơn La, nhằm tăng lợi nhuận từ cây trồng an toàn và mở rộng kênh bán hàng cho các hợp tác xã. Đồng thời, dự án hướng đến nâng cao năng lực và hỗ trợ 70 hợp tác xã nông nghiệp, thúc đẩy sản xuất an toàn, cải thiện quản lý chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Kết quả nổi bật sau 4 năm triển khai
Sau 4 năm thực hiện, dự án đã góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững và gia tăng giá trị. Đặc biệt, dự án chú trọng tăng cường liên kết chuỗi giá trị, tổ chức các hoạt động kết nối giữa người sản xuất với thị trường. Việc xây dựng kế hoạch sản xuất dựa trên nhu cầu thị trường và thu thập phản hồi từ khách hàng đã trở thành quy phạm của các hợp tác xã. Nhiều hợp tác xã chủ động đa dạng hóa kênh bán hàng thông qua khảo sát thị trường, ứng dụng công nghệ số, bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới sản xuất.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng, bà Lương Thị Kiểm, cho biết: “Trong quá trình triển khai dự án, thành phố đã tổ chức 10 lớp tập huấn chuyên sâu cho các hợp tác xã về marketing và GAP, góp phần nâng cao năng lực cán bộ khuyến nông, hợp tác xã và nông dân. Đặc biệt, dự án đã hỗ trợ các hợp tác xã chuyển từ sản xuất theo thói quen sang sản xuất theo nhu cầu thị trường. Trong đó, 10 hợp tác xã tham gia dự án được hướng dẫn khảo sát thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất và tiếp thị sản phẩm. Ngoài ra, các mô hình trình diễn áp dụng GAP được triển khai hiệu quả, giúp nông dân tiếp cận trực quan các quy trình sản xuất an toàn. Nhiều hợp tác xã chủ động nâng cấp, đầu tư trang thiết bị phục vụ thu hoạch, sơ chế, kiểm soát an toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống nhận diện sản phẩm như bao bì, nhãn mác, góp phần nâng cao giá trị thương mại. Hiệu quả kinh tế của người sản xuất được cải thiện rõ rệt, mối liên kết giữa sản xuất - tiêu thụ - thị trường được củng cố”.
Đánh giá từ JICA và định hướng nhân rộng
Tại kỳ họp lần thứ 4 nhằm đánh giá kết quả triển khai và thảo luận định hướng nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thời gian tới, Phó Trưởng đại diện Văn phòng JICA tại Việt Nam, ông Fukuda Chihiro, nhận xét: Kết quả khảo sát cuối kỳ của dự án cho thấy nhiều chỉ tiêu đã đạt và vượt mục tiêu đề ra. Cụ thể, lợi nhuận tăng 14,1%; tỷ lệ hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng đạt 71,8%, cao hơn mục tiêu ban đầu là 50%; diện tích áp dụng GAP cơ bản và VietGAP tăng 44,4%. Những kết quả này phản ánh dự án đã giúp thay đổi tư duy sản xuất theo hướng “trồng để bán”, từ đó các hợp tác xã và nông dân chủ động hơn trong khâu tiêu thụ.
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, sau những thành công đó, các địa phương đang có kế hoạch mở rộng diện tích sản xuất an toàn, tăng doanh số bán hàng và tiếp cận thị trường. Tỉnh Sơn La đặt mục tiêu tăng 30% diện tích áp dụng GAP trong 3 năm sau khi dự án hoàn thành; thành phố Hải Phòng tăng 25% diện tích sản xuất an toàn vào năm 2029; các tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình mở rộng diện tích GAP từ 10 đến 15%.
Kế hoạch phát triển trong tương lai
Bà Lương Thị Kiểm thông tin, giai đoạn tới, Hải Phòng tiếp tục mở rộng mô hình chuỗi giá trị cây trồng an toàn, lấy hợp tác xã làm trung tâm, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và tiêu chuẩn chất lượng. Trên cơ sở đó, thành phố sẽ nhân rộng các mô hình hiệu quả, mở rộng phạm vi áp dụng GAP trong sản xuất; tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực cho các hợp tác xã về kỹ thuật, quản trị, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại, để các hợp tác xã trở thành cầu nối giữa nhà nước, nông dân và thị trường; đẩy mạnh liên kết chuỗi, kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã và nông dân nhằm ổn định đầu ra sản phẩm.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, ông Lê Quốc Thanh, nhấn mạnh: “Kết quả của dự án đã nâng cao năng lực sản xuất an toàn của các hợp tác xã và hình thành những chuỗi giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn, diễn đàn khuyến nông và các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm nhằm nhân rộng mô hình”.
