Cần Thơ đối mặt với đỉnh điểm xâm nhập mặn, đẩy mạnh giải pháp nông nghiệp thích ứng
Theo thông tin từ Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, tình trạng xâm nhập mặn tại Cần Thơ và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long hiện đang ở giai đoạn cao điểm nhất trong năm. Mặn từ các cửa sông và kênh rạch đã xâm nhập sâu vào đất liền với khoảng cách từ 45 đến 60 km, đặc biệt nghiêm trọng tại các xã như Long Phú, Trần Đề và Cù Lao Dung. Tại đây, độ mặn vượt quá hai phần nghìn, gây thiệt hại đáng kể cho cây trồng, nhất là các loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao. Dự báo cho thấy, tình hình này sẽ còn kéo dài và diễn biến phức tạp hơn trong những tháng tới, đặt ra thách thức lớn cho sản xuất nông nghiệp.
Kế hoạch sản xuất linh hoạt và thành tựu ban đầu
Trước mối đe dọa từ hạn mặn, thành phố Cần Thơ đã chủ động triển khai kế hoạch sản xuất linh hoạt để giảm thiểu rủi ro. Tính đến thời điểm hiện tại, toàn thành phố đã xuống giống được 312.615 ha lúa cho vụ đông xuân 2025-2026. Các giống lúa chất lượng cao, có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khắc nghiệt chiếm ưu thế, bao gồm Đài Thơm 8 (44% diện tích), các giống OM (24% diện tích) và ST25 (hơn 16% diện tích). Hơn 90.000 ha lúa đã được thu hoạch với năng suất đạt 69,29 tạ/ha, tuy nhiên, vẫn còn hàng trăm ngàn héc-ta đang trong giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng và trổ chín, cần được bảo vệ nghiêm ngặt trước tác động của mặn.
Khuyến cáo kỹ thuật tưới tiết kiệm và bảo vệ cây trồng
Để ứng phó với tình trạng thiếu nước ngọt, nông dân Cần Thơ đang áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm nước trong canh tác rau màu. Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ, khuyến cáo nông dân nên sử dụng biện pháp tưới ngập-khô xen kẽ ở giai đoạn cuối vụ để tiết kiệm nước hiệu quả. Ngành nông nghiệp cũng yêu cầu các địa phương tăng cường công tác thông tin, dự báo tình hình dịch hại và cảnh báo mặn kịp thời đến từng khu vực cụ thể, nhằm giúp người dân chủ động phòng ngừa.
Rủi ro cao đối với vườn cây ăn trái và giải pháp ứng phó
Trong khi cây lúa có thể thích ứng nhờ lịch thời vụ, các vườn cây ăn trái đặc sản lại đứng trước rủi ro lớn hơn. Thống kê cho thấy, Cần Thơ có hơn 100.000 ha cây ăn trái, với khoảng 8.000 ha có nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi hạn mặn, tập trung chủ yếu tại các khu vực giáp ranh như Kế Sách và Long Phú. Đối với những loại cây nhạy cảm như sầu riêng, chôm chôm và măng cụt, ngành chức năng đưa ra cảnh báo nghiêm ngặt: tuyệt đối không tưới nước có độ mặn trên 0,5‰. Với các loại cây trồng khác, giới hạn độ mặn cho phép là dưới 1‰.
Ông Trần Văn Chính, một nông dân trồng 8 công sầu riêng tại xã Kế Sách, chia sẻ: "Để chủ động thích ứng với hạn mặn và bảo vệ vườn cây, ngoài việc gia cố bờ bao, cống và bọng để trữ nước ngọt, tôi áp dụng các kỹ thuật canh tác theo khuyến cáo của ngành nông nghiệp. Cụ thể, tôi sử dụng màng phủ nông nghiệp, rơm rạ và cỏ khô để phủ gốc, hạn chế bốc hơi nước; cắt tỉa cành, tỉa bớt nụ và hoa để giảm sự thoát hơi nước của cây; đồng thời tăng cường bón phân hữu cơ, kali, silic và các chế phẩm sinh học để nâng cao sức đề kháng cho cây trước áp lực hạn mặn." Ngoài ra, việc nạo vét kênh nội đồng cũng được thực hiện để tạo nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp vào mùa khô.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và ứng dụng công nghệ tiên tiến
Không chỉ dừng lại ở các biện pháp tình thế, thành phố Cần Thơ đang đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng để thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu. Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, cho biết: "Ngành chức năng và chính quyền địa phương đã hướng dẫn nông dân chuyển sang các loại cây trồng sử dụng ít nước như rau màu, đậu, cây mè và cây công nghiệp ngắn ngày. Sau khi kết thúc vụ lúa đông xuân, những vùng đất lúa kém hiệu quả hoặc có nguy cơ thiếu nước cao được khuyến khích chuyển sang trồng rau màu hoặc cày ải phơi đất để tiêu diệt mầm bệnh, chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo khi nguồn nước ổn định trở lại."
Ngành nông nghiệp thành phố cũng khuyến cáo người dân không xuống giống tại các vùng có nguy cơ mặn cao và thiếu nước tưới. Đồng thời, các công nghệ tưới tiết kiệm như phun mưa và nhỏ giọt đang được ứng dụng rộng rãi để tối ưu hóa nguồn tài nguyên nước quý giá, giúp nông dân thích ứng hiệu quả hơn với hạn mặn trong sản xuất nông nghiệp.
