Nông dân Vĩnh Phúc, Phú Thọ chuyển đổi số thành công với thanh long, rau sạch và chuối xuất khẩu
Anh Nguyễn Đắc Thành, một nông dân năng động tại thôn Hồng Thái, xã Lập Thạch (tỉnh Vĩnh Phúc cũ), đã chứng minh rằng đam mê và sự học hỏi có thể biến những vùng đất kém hiệu quả thành khu vực sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Không có nền tảng học thuật về nông nghiệp, nhưng khi nhìn thấy những đồi bạch đàn trơ trụi ở quê hương, anh cảm thấy thật lãng phí vì diện tích đất không phát huy được giá trị kinh tế, trong khi cây bạch đàn bán không ai mua.
Hành trình chuyển đổi từ đồi trọc sang vườn thanh long số hóa
Qua quá trình nghiên cứu và học hỏi không ngừng, anh Thành quyết định đấu thầu thuê 5 hecta đất đồi và bắt đầu cải tạo đất mỗi ngày để trồng cây thanh long ruột đỏ. Nhờ sự chăm chỉ và kiên trì, vườn thanh long của anh đã đơm hoa kết trái, tạo nên một mô hình thành công. Tại thôn Hồng Thái, bảy hộ dân khác cũng học theo anh Thành, cùng nhau hình thành vùng thanh long ruột đỏ trên vùng đất trung du, biến khu vực này thành điểm sáng trong sản xuất nông nghiệp.
Nhận thấy tiềm năng từ vùng trồng chuyên canh thanh long tại xã Lập Thạch, cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Phúc cũ (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ) đã tích cực tư vấn và chọn vườn thanh long của anh Thành làm mô hình điểm cho chuyển đổi số. Từ đây, mọi hoạt động trồng trọt và chăm sóc cây đều tuân thủ chặt chẽ tiêu chuẩn VietGAP và được cấp mã số vùng trồng, đảm bảo chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp
Không dừng lại ở đó, cán bộ chuyên môn thường xuyên giám sát và hỗ trợ chủ vườn. Chi cục đã hỗ trợ lắp đặt trạm khí hậu với bán kính phủ sóng 5 km để theo dõi thời tiết, độ ẩm, tốc độ gió một cách chính xác. Hệ thống tưới nước và tưới phân tự động được kết nối với trạm khí hậu, cho phép xác định chính xác lô nào, luống nào cần nước tưới hoặc điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ, đồng thời tích hợp cả việc bón phân và phun thuốc chống sâu bệnh.
Hiện nay, 70 hecta thanh long tại Lập Thạch đã xây dựng được thương hiệu và có giá trị cao trên thị trường. Một số nông dân còn bày tỏ mong muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp thông minh.
Mô hình rau sạch Đà Bắc và chuối xuất khẩu Bản Nguyên
Tại xã Đà Bắc (tỉnh Hòa Bình cũ), với sự hỗ trợ hiệu quả của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các loại rau màu, dưa lưới, ớt chuông và rau cải của Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ-cung ứng thực phẩm Đà Bắc đều được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Dữ liệu khí hậu được thu thập trực tiếp tại ruộng nhờ hệ thống quan trắc tự động, tính toán nhiệt độ, độ ẩm không khí, lượng mưa và các yếu tố khí hậu khác.
Mô hình này được triển khai ngay sau khi sáp nhập tỉnh vào tháng 8/2025, với quy mô 1,5 hecta gồm 15 nhà màng và nhà lưới. Đến nay, nhiều khâu trong quy trình sản xuất rau an toàn đã được tự động hóa dựa trên thông số đo được, nước và dinh dưỡng được cung cấp đúng thời điểm và liều lượng, giúp giảm thiểu nguy cơ phát sinh sâu bệnh.
Bà Nguyễn Việt Xuân, Phó Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, chia sẻ: "Mô hình rau Đà Bắc và thanh long Lập Thạch đạt được thành công nhờ ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có chuyển đổi số. Cách làm này không những giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, uy tín vùng trồng mà còn giúp tiết kiệm nước, phân bón, nhân công và chi phí thuốc bảo vệ thực vật."
Từ vùng đất bãi ven sông thuộc thôn Quỳnh Lâm, xã Bản Nguyên (tỉnh Phú Thọ cũ), cây chuối tiêu hồng đã tham gia vào chuỗi giá trị xuất khẩu. Vùng trồng chuối rộng 6 hecta đã được Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khu vực Phú Thọ hỗ trợ, giám sát, hướng dẫn đúng quy trình, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, ghi chép nhật ký sản xuất và lấy mẫu trước vụ thu hoạch.
Ông Hán Văn Bình, người trồng hơn 3 hecta chuối tiêu xanh truyền thống và chuối tây trong nhiều năm qua, so sánh: "Từ khi được cấp mã số vùng trồng, khách hàng biết đến chúng tôi nhiều hơn. Bây giờ không còn phải bán lẻ như trước mà thương lái đưa ô-tô tải đến lấy tại ruộng, giá cả cũng ổn định hơn. Chúng tôi cũng ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với nhà máy chế biến chuối tại xã Bản Nguyên."
Nhà máy chế biến và triển vọng xuất khẩu
Nhà máy chế biến nông sản mà ông Bình nhắc tới là Công ty cổ phần công nghệ chế biến xuất khẩu BANACO, chỉ cách vùng trồng chuối vài cây số. Nhà máy lấy nguyên liệu từ hai giống chuối chính là chuối tiêu xanh và chuối tiêu hồng. Chuối nguyên liệu có giấy chứng nhận vùng trồng, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để xuất khẩu.
Bà Lê Thị Minh Khanh, Giám đốc kinh doanh của Công ty, cho biết: "Cả hai giống chuối đều được trồng tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Các sản phẩm được sản xuất theo dây chuyền hiện đại, chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Sản phẩm chuối sấy dẻo được các nước xứ lạnh như Nga rất ưa chuộng."
Thống kê và định hướng phát triển của tỉnh Phú Thọ
Theo thống kê, đến nay, tỉnh Phú Thọ có 684 mã số vùng trồng nội địa với tổng diện tích hơn 7.895 hecta và 109 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích 946 hecta. Vùng trồng lúa năng suất, chất lượng cao được triển khai tại 81 xã; riêng vùng sản xuất rau các loại triển khai tại 38 xã, phường.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng phát triển vùng trồng bưởi, cam tại 40 xã; vùng nguyên liệu chè tại 31 xã; vùng nguyên liệu chuối tại 29 xã; vùng sản xuất mía tím, mía trắng tại 12 xã. Trên địa bàn tỉnh có 23 doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư, liên kết tổ chức sản xuất trồng trọt hữu cơ với diện tích 282,4 hecta.
Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, nhấn mạnh: "Một số mô hình vùng trồng phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong nông nghiệp. Hiệu quả kỹ thuật và kinh tế bước đầu cho thấy các mô hình có tính khả thi cao, hoàn toàn có thể nhân rộng tại các vùng sản xuất tập trung."
Những thành công từ mô hình thanh long Lập Thạch, rau sạch Đà Bắc và chuối xuất khẩu Bản Nguyên đang mở ra triển vọng tươi sáng cho nông nghiệp tỉnh Phú Thọ, khẳng định vai trò quan trọng của chuyển đổi số trong việc nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp Việt Nam.
