Một vườn sầu riêng rộng 1 ha của gia đình ông Trần Bảo Long tại xã Phong Điền, thành phố Cần Thơ, đã được chọn làm điểm triển khai mô hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả. Theo ông Long, ngoài việc được hỗ trợ vật tư nông nghiệp, các hộ dân còn được các chuyên gia chuyển giao quy trình kỹ thuật canh tác cây trồng hiện đại, cách sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “bốn đúng” (đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách) cùng phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp.
Kết quả khả quan sau 6 tháng
Sau 6 tháng thực hiện, mô hình đã mang lại kết quả rất tích cực. Cây sầu riêng sinh trưởng tốt, bộ rễ khỏe mạnh, đất tơi xốp và ít sâu bệnh hơn. Đáng chú ý, số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đã giảm gần 50%, lượng phân bón vô cơ cũng giảm đáng kể. Nhờ đó, gia đình ông Long tiết kiệm được gần 8,3 triệu đồng chi phí đầu vào trên mỗi héc-ta.
Thời gian qua, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với Hội Doanh nghiệp Sản xuất và Kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam (VIPA) cùng các đơn vị liên quan triển khai nhiều chương trình tập huấn và xây dựng các mô hình thực tiễn ứng dụng vật tư nông nghiệp đúng quy trình, kỹ thuật trên các loại cây trồng chủ lực như lúa, sầu riêng, chè, cà-phê, rau màu...
Nâng cao năng lực cho đại lý và nông dân
Chủ tịch VIPA Nguyễn Văn Sơn cho biết: “Trọng tâm của các hoạt động này là trang bị kỹ năng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) cho cả người nông dân và hệ thống đại lý. Chúng tôi xác định các đại lý vật tư nông nghiệp là “cầu nối” đưa kỹ thuật ra đồng ruộng, cho nên việc phổ biến các quy định pháp luật và chuyên môn giúp đại lý tư vấn chính xác hơn cho bà con, góp phần đưa việc sử dụng vật tư nông nghiệp đi vào nề nếp và có trách nhiệm”.
Các mô hình canh tác kết hợp hài hòa giữa phân hữu cơ và vô cơ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “bốn đúng” đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc cải thiện chất lượng đất và quản lý dịch hại cây trồng. Theo ông Sơn, bằng cách bổ sung phân hữu cơ đầu vụ để nuôi dưỡng bộ rễ cây và lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật đúng kỹ thuật, nhà nông có thể giảm số lần phun thuốc mà vẫn kiểm soát tốt sâu bệnh hại. Thay vì canh tác theo lối mòn, các hộ dân đã chủ động hơn trong việc áp dụng IPHM và cơ giới hóa vào đồng ruộng. Cách làm này đã làm tăng lợi nhuận vượt trội so với cách làm truyền thống, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, bảo đảm thời gian cách ly và mở ra triển vọng nhân rộng mô hình trên diện rộng.
Khó khăn và giải pháp nhân rộng mô hình
Tuy đạt được những kết quả tích cực, nhưng trên thực tế việc nhân rộng các mô hình còn gặp một số khó khăn. Nhiều hộ nông dân đã quen sử dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học bởi tác dụng nhanh, hiệu quả tức thì. Do vậy, việc chuyển sang ứng dụng IPHM đòi hỏi sự tỉ mỉ, theo dõi sát sao đồng ruộng và kiên trì trong cải tạo đất. Đối với các đại lý vốn là đơn vị kinh doanh đơn thuần, việc tư vấn nông dân sẽ giảm số lần phun thuốc, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số; do đó cần sự cam kết tự nguyện từ phía doanh nghiệp cùng sự giám sát, động viên kịp thời từ chính quyền địa phương để họ thật sự đồng hành, chia sẻ vì trách nhiệm cộng đồng.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, thời gian tới sẽ tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn về IPHM. Đối tượng hướng đến là các hộ nông dân và cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp, nhằm xây dựng đội ngũ tư vấn viên am hiểu chuyên môn ngay tại cơ sở. Cùng với đó, tiếp tục triển khai các mô hình trình diễn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả trên cây trồng chủ lực của địa phương. Thông qua lớp học ngay tại khu vực sản xuất, các hộ dân sẽ có cơ hội kiểm chứng hiệu quả thực tế và trực tiếp được trao đổi kinh nghiệm canh tác. Đây được xem là bước đi quan trọng, hướng tới một cộng đồng sản xuất có trách nhiệm, bảo đảm an toàn cho cả môi trường sinh thái lẫn người tiêu dùng.
