Hiện nay, nhiều cơ sở nuôi tôm thẻ chân trắng đã chuyển từ phương pháp truyền thống sang công nghệ lọc tuần hoàn (RAS). Công nghệ này giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế dịch bệnh và hóa chất. Tuy nhiên, RAS có nhược điểm là nước nghèo dinh dưỡng, trong khi tôm thẻ cần mùn bã hữu cơ để phát triển. Trong khi đó, công nghệ Biofloc (BFT) tạo bông sinh học giàu protein và khoáng chất, cải thiện chất lượng nước và khắc phục hạn chế của RAS. Nhưng sự lệch chuẩn giữa các công nghệ và thức ăn chưa khoa học khiến hiệu quả nuôi chưa cao.
Dự án Bio RAS: Kết hợp ưu điểm hai công nghệ
Tiến sĩ Đỗ Mạnh Hào, Viện Hải dương học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), cùng đồng nghiệp đã triển khai dự án “Hoàn thiện và thử nghiệm quy trình công nghệ Biofloc - lọc sinh học (Bio RAS) để nuôi tôm thẻ chân trắng trong môi trường có độ muối thấp”. Đây là sự kết hợp giữa RAS và Biofloc, tạo hạt sinh học giàu vi sinh và dinh dưỡng ngay trong bể nuôi. Mục tiêu là hoàn thiện hệ thống nuôi tôm trong môi trường độ mặn thấp, đạt năng suất và chất lượng cao hơn phương pháp truyền thống.
Cốt lõi của Bio RAS
Theo Tiến sĩ Hào, Bio RAS không phải là ghép cơ học hai công nghệ, mà là thiết kế lại hệ thống để lọc tuần hoàn và biofloc bổ trợ lẫn nhau, tạo hệ sinh thái nuôi ổn định. Biofloc hình thành từ tảo, vi sinh vật và phân tôm, cung cấp thức ăn tự nhiên cho tôm, giúp tôm phát triển nhanh, giảm chi phí, cải thiện môi trường và hạn chế bệnh truyền nhiễm. Vi khuẩn nitrate hóa trong biofloc xử lý ammonia và nitrite hiệu quả hơn RAS.
Kết quả thử nghiệm khả quan
Nhóm nghiên cứu đã nuôi bốn mẻ tôm theo quy trình hai giai đoạn, kết hợp nuôi gối vụ tại bể 50m2 và 300m2. Hệ thống vận hành tốt trong nhiều điều kiện thời tiết. Tôm đạt trọng lượng 68-80 con/kg, tỷ lệ sống trên 85%, năng suất ổn định. Nuôi tôm độ mặn thấp tận dụng đất bỏ hoang, đất chua phèn, hạn chế bệnh và ô nhiễm môi trường.
Khó khăn và triển vọng
Ứng dụng Bio RAS gặp khó khăn về nguồn nước khan hiếm, yêu cầu kiểm soát nước thải tránh mặn hóa, chất lượng nước cao hơn do độc tính chất ô nhiễm tăng. Dự án được Hội đồng nghiệm thu Viện Hàn lâm đánh giá cao về giá trị khoa học và thực tiễn, có thể ứng dụng rộng rãi nuôi tôm thẻ trong môi trường độ muối thấp, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Thành công này kế thừa các nghiên cứu khoa học, mang lại giá trị kỹ thuật, vận hành ổn định, chi phí thấp, giảm áp lực môi trường và dịch bệnh, mở hướng sử dụng hiệu quả vùng đất nhiễm mặn.
