Tại tọa đàm với chủ đề “Giai cấp nông dân Việt Nam - 40 năm đổi mới: Từ khát vọng trên đồng ruộng tới kỷ nguyên vươn mình” do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 28.5 tại Hà Nội, GS-TS Phạm Hồng Tung (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định rằng phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đang đối mặt với bài toán khó về sinh kế của người nông dân.
Thực trạng ruộng đất bỏ hoang và ly nông
GS-TS Phạm Hồng Tung chỉ ra rằng chưa bao giờ có nhiều ruộng đất bị bỏ hoang như hiện nay, đặc biệt tại Nam Định, Thái Bình, Hải Dương. Người nông dân không ly hương nhưng đã bắt đầu ly nông. Nguyên nhân là do thu nhập từ nông nghiệp quá thấp: làm cả năm, nếu được mùa cũng chỉ tích lũy được vài chục triệu đồng, trong khi làm công ty có thể tiết kiệm nhiều hơn mỗi tháng.
Sinh kế nông dân: Từ sở hữu ruộng đất đến tầm nhìn toàn cầu
Theo ông Tung, sinh kế không chỉ còn là vấn đề quan hệ sở hữu ruộng đất hay kỹ thuật “trồng cây gì, nuôi con gì”, mà là tầm nhìn để nông dân trở thành chủ thể sinh kế nông thôn trong tư duy toàn cầu. Họ phải sản xuất ra sản phẩm có thể bán ra thị trường toàn cầu, có truy xuất nguồn gốc, tham gia chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu và cạnh tranh ở phân khúc giá trị cao nhất.
Những người bắt nhịp chậm sẽ không thể tồn tại
TS Đặng Kim Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, nhấn mạnh rằng sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ hiện không thể chống chọi với những thay đổi nhanh chóng trên thế giới. Yêu cầu bắt buộc là phải sản xuất quy mô lớn, theo chuỗi giá trị, và những người bắt nhịp chậm sẽ không thể tồn tại.
Vai trò của Hội Nông dân Việt Nam
Bà Bùi Thị Thơm, Phó chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, khẳng định Hội sẽ phát huy mạnh mẽ vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân. Hội không chỉ là “cánh tay nối dài” về chính sách mà còn phải cung cấp quyền lợi, dịch vụ công cho nông dân về đào tạo, vốn, khuyến nông…
Chính sách cần hướng vào nông dân
TS Lê Doãn Hợp, nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, cho rằng thời gian tới chính sách phải hướng vào nông dân và nông nghiệp nhiều hơn. Cần đưa vốn vay, kỹ thuật, cán bộ khuyến nông xuống với nông dân; vận động doanh nghiệp về với nông dân để giúp sản xuất và tiêu thụ hàng hóa.
Nông dân cần am hiểu chuyển đổi số và thị trường
Bà Bùi Thị Thơm nhìn nhận rằng nông dân hiện nay không chỉ cần kiến thức sản xuất mà còn phải am hiểu chuyển đổi số, thị trường, quản trị, khoa học - công nghệ và kinh doanh. Cần thay đổi tư duy sản xuất theo hướng liên kết, hợp tác, phát triển bền vững và có trách nhiệm với cộng đồng, sức khỏe người tiêu dùng. Hội Nông dân các cấp sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, doanh nghiệp, nhà khoa học để phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững.
Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX
Từ ngày 7 đến 8.6, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ được tổ chức với chủ đề: “Đoàn kết - Dân chủ - Đột phá - Hợp tác - Phát triển”. 600 đại biểu chính thức sẽ tập trung thảo luận, cho ý kiến vào các văn kiện quan trọng như Báo cáo chính trị, Báo cáo kiểm điểm, dự thảo Điều lệ Hội (bổ sung, sửa đổi) và chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội. Đại hội cũng sẽ quyết định phương hướng, mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ cho cả nhiệm kỳ và bầu Ban Chấp hành nhiệm kỳ 2026 - 2031.
