Tại tỉnh An Giang, tập quán đốt rơm rạ ngoài đồng vẫn còn phổ biến, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Tuy nhiên, nhiều nông dân và chuyên gia đang thúc đẩy việc tái sử dụng rơm rạ, biến chúng thành nguồn tài nguyên quý giá, góp phần phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.
Thực trạng đốt rơm và hệ lụy
Sau mỗi vụ thu hoạch lúa, nhiều cánh đồng ở An Giang lại bị bao phủ bởi khói đen từ việc đốt rơm rạ. Nguyên nhân chính là do giá rơm thấp (chỉ khoảng 60.000 đồng/công), thiếu máy cắt rơm, và khó khăn trong bảo quản. Việc đốt rơm không chỉ gây ô nhiễm không khí mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy lan, mất an toàn giao thông, và tiêu diệt các loài thiên địch có lợi.
Chuyển đổi sang mô hình tái sử dụng rơm rạ
Nhiều nông dân như ông Đinh Thừa Tự (xã Vĩnh Trạch) đã thay đổi cách làm, sử dụng rơm ủ để làm phân bón hữu cơ cho cây trồng. Tại ấp Hòa Hạ, xã Chợ Mới, anh Nguyễn Văn Dương cũng tận dụng rơm ủ để trồng rau màu, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Theo ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, hiện hơn 26% lượng rơm rạ vẫn bị đốt trực tiếp, trong khi tỷ lệ thu gom còn thấp. Việc vùi rơm xuống ruộng cũng gây phát thải khí methane, một loại khí nhà kính mạnh.
Tiềm năng kinh tế từ 'mỏ vàng carbon'
Rơm rạ được xem là nguồn tài nguyên carbon lớn, có thể tạo ra giá trị gia tăng thông qua sản xuất Bio-Ethanol, viên nén sinh khối, biogas, hoặc làm thức ăn chăn nuôi. Tiến sĩ Bùi Tân Yên từ Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế cho biết, chi phí đầu tư máy cuộn rơm còn cao, nhưng với Nghị định 112/2026/NĐ-CP về tín chỉ carbon, nông dân có thể tham gia thị trường này để tăng thu nhập.
Định hướng phát triển bền vững
Tỉnh An Giang đặt mục tiêu đến năm 2030 tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp với diện tích 352.787 ha. Nông dân tham gia đề án cam kết không đốt rơm, thay vào đó thu gom và tái sử dụng. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế xây dựng bản đồ tiềm năng thu gom rơm, đầu tư máy móc và phát triển chuỗi logistics. Theo ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở, việc quản lý rơm rạ hiệu quả sẽ giúp giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho nông dân, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.
