Gần 34.800 công nhân Hyundai Motor tại Hàn Quốc đã bỏ phiếu ủng hộ đình công nhằm phản đối chiến lược đưa robot nhân hình vào dây chuyền sản xuất, theo công đoàn Kim khí Hàn Quốc chi nhánh Hyundai. Cuộc bỏ phiếu với tỷ lệ 87% trong số gần 40.000 thành viên đã đẩy tổ chức công đoàn vào cuộc đối đầu trực diện với hãng xe lớn thứ ba thế giới tính theo doanh số.
Nguyên nhân đình công: Lo ngại robot cướp việc
Tâm điểm tranh chấp là yêu cầu của công đoàn về tiếng nói lớn hơn trong việc triển khai AI và tự động hóa, sau khi Hyundai công bố kế hoạch thử nghiệm robot Atlas do Boston Dynamics phát triển tại các nhà máy ở Mỹ. Công đoàn tuyên bố: “Nếu không có sự đồng thuận giữa ban lãnh đạo và người lao động, không một thế hệ robot sử dụng công nghệ mới nào được phép bước chân vào nhà máy”. Một thành viên công đoàn giấu tên chia sẻ: “Chúng tôi lo ngại về sự an toàn thích đáng của công việc dưới áp lực từ robot. Những bản tin và video cho thấy robot ngày càng khéo léo hơn đang khiến công nhân bất an về tương lai”.
Yêu cầu về lương thưởng và tuổi nghỉ hưu
Bên cạnh quyền kiểm soát công nghệ, công đoàn đòi mức tiền thưởng hiệu suất tương đương 30% lợi nhuận ròng của Hyundai, ước tính khoảng 42 triệu Won (27.150 USD) cho mỗi người trong số 73.000 công nhân. Họ cũng yêu cầu nâng tuổi nghỉ hưu từ 60 lên 65 và tăng lương cơ bản hàng tháng. Trong những năm gần đây, công đoàn thường xuyên bỏ phiếu đình công vì lương thưởng và tuổi hưu, nhưng ngoại trừ một vài đợt ngừng việc cục bộ vào năm 2025, các bất đồng thường được dàn xếp trước khi đình công quy mô lớn xảy ra. Cuộc tổng đình công toàn nhà máy gần nhất diễn ra từ năm 2018.
Áp lực tài chính và tham vọng robot của Hyundai
Nỗ lực thắt chặt chi phí diễn ra trong bối cảnh tỷ suất sinh lời của Hyundai chịu áp lực từ thuế quan Mỹ, chi phí chuỗi cung ứng tăng và thị trường xe điện giảm tốc. Quý I, lợi nhuận ròng của hãng giảm 23,6% xuống 2,6 nghìn tỷ Won (khoảng 1,68 tỷ USD). Bất chấp khó khăn, Chủ tịch điều hành Euisun Chung vẫn theo đuổi tham vọng đưa Hyundai thành đối trọng của Tesla trong cuộc đua robot nhân hình và xe tự lái. Tại CES ở Las Vegas, Hyundai công bố kế hoạch sản xuất 30.000 robot Atlas mỗi năm và triển khai tại nhà máy xe điện ở Georgia (Mỹ) vào năm 2028. Dù các nhà điều hành trấn an rằng robot chỉ làm việc lặp đi lặp lại hoặc độc hại, công đoàn cảnh báo những cỗ máy này gây ra cú sốc lớn về việc làm.
So sánh với ngành bán dẫn và quan điểm chuyên gia
Yêu cầu chia sẻ lợi nhuận của công đoàn Hyundai nổ ra sau khi công nhân Samsung Electronics và SK Hynix thương lượng thành công các thỏa thuận tương tự. “Sau khi tận mắt chứng kiến những khoản tiền thưởng kếch xù trong ngành bán dẫn, chúng tôi kỳ vọng sẽ nhận được mức đãi ngộ xứng đáng hơn”, thành viên công đoàn cho biết. Ông Kim Pil-soo, giáo sư kỹ thuật ô tô tại Đại học Daelim, nhận định: “Tôi nghĩ công đoàn hiểu rằng nhiều yêu cầu của họ là thiếu thực tế. Tuy nhiên, người lao động đang rơi vào trạng thái tâm lý bị bỏ rơi khi thấy các đồng nghiệp tại Samsung nhận được những khoản thưởng quá lớn”. Đại diện Hyundai cho biết hãng sẽ nỗ lực đối thoại chân thành với công đoàn trên tinh thần thiện chí.
Hệ lụy kinh tế và chuỗi cung ứng
Theo các chuyên gia, cuộc tổng đình công nếu xảy ra sẽ tạo ra hệ lụy dây chuyền sâu sắc đối với nền kinh tế Hàn Quốc và chuỗi cung ứng toàn cầu. Một lệnh ngừng việc quy mô lớn từ hãng xe chiếm thị phần chi phối sẽ làm tê liệt hàng ngàn doanh nghiệp vệ tinh, nhà cung ứng linh kiện vừa và nhỏ, đe dọa mục tiêu tăng trưởng GDP của Seoul. Trên bình diện quốc tế, đứt gãy chuỗi cung ứng xe ô tô truyền thống lẫn xe điện sẽ làm trầm trọng thêm thế khó của hãng tại thị trường Mỹ vốn đang lao đao vì rào cản thuế quan mới.
