Theo số liệu mới nhất từ hãng phân tích Kpler, hiện có 21 tàu chở phân bón đang bị mắc kẹt tại khu vực eo biển Hormuz, với tổng khối lượng hàng hóa ước tính lên tới 980.000 tấn. Các loại phân bón này bao gồm urê, lưu huỳnh, phosphat và nhiều sản phẩm khác, chủ yếu đang trên đường vận chuyển tới các thị trường châu Á.
Nguy Cơ Thiếu Hụt Nguồn Cung Toàn Cầu
Các quốc gia vùng Vịnh hiện đóng vai trò là nguồn cung hàng đầu cho ngành công nghiệp phân bón hóa học toàn cầu, với sản lượng hàng năm dao động từ 22 đến 30 triệu tấn lưu huỳnh và 30 đến 38 triệu tấn urê. Đáng chú ý, hơn một nửa nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu và hơn 30% lượng urê xuất khẩu của thế giới đều phải đi qua eo biển Hormuz.
Tình hình trở nên nghiêm trọng khi 3 trong số 10 nước xuất khẩu urê lớn nhất thế giới, bao gồm Qatar, Ả Rập Xê Út và Iran, gần như bị chặn lại phía sau eo biển này. Sự gián đoạn này đang làm gia tăng đáng kể nguy cơ thiếu hụt nguồn cung phân bón trên thị trường toàn cầu, đe dọa đến an ninh lương thực của nhiều quốc gia.
Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Việt Nam Và Khu Vực
Trung Quốc, quốc gia xuất khẩu lượng lớn phân bón cho Việt Nam, đã phải đưa ra các biện pháp khẩn cấp để ứng phó với tình hình. Nước này quyết định giải phóng kho dự trữ phân bón thương mại nhằm chuẩn bị cho mùa gieo trồng sớm trong năm nay, đồng thời tạm ngừng xuất khẩu do chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn các dòng chảy thương mại toàn cầu.
Nhiều doanh nghiệp sản xuất phân bón tại Việt Nam đã xác nhận thông tin này và bày tỏ lo ngại sâu sắc về nguy cơ đứt gãy nguồn cung trong nước. "Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đa số các nhà máy đều chủ quan và chưa chuẩn bị nguyên liệu đầy đủ. Khi chiến sự bất ngờ nổ ra, nhiều công ty mới hốt hoảng đi mua nguyên liệu, dẫn đến giá phân bón tăng phi mã", một giám đốc nhà máy phân bón tại Gia Lai chia sẻ.
Giá Phân Bón Tăng Cao Và Những Hệ Lụy
Hiện tại, giá các loại phân bón phổ biến tại Việt Nam đang ở mức cao:
- Phân Urê Cà Mau và Phú Mỹ: 610.000 - 660.000 đồng/bao 50 kg
- Phân DAP Hồng Hà: 1.250.000 - 1.300.000 đồng/bao 50 kg
- Kali miểng: 500.000 - 530.000 đồng/bao 50 kg
- Phân NPK 16-16-8: 600.000 - 760.000 đồng/bao 50 kg
- Phân bón lá: 130.000 đồng/kg
Mặc dù giá đã phần nào ổn định trong những ngày gần đây, nhưng vẫn được neo ở mức cao, gần sát với đỉnh giá trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Ông Vũ Duy Hải, Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Phân bón Vinacam, cảnh báo thị trường phân bón trong nước có thể sẽ leo thang từ tháng 4 trở đi, khi nguồn dự trữ trong dân đã cạn dần và nhu cầu sử dụng tăng cao hơn.
Nguy Cơ Phân Bón Giả Và Giải Pháp Quản Lý
Một giám đốc công ty phân bón tại khu vực miền Trung nhận định: "Với tình hình giá phân bón tăng cao, các loại phân bón kém chất lượng sẽ thừa cơ nở rộ. Do đó, cần sự quan tâm tăng cường quản lý của cơ quan chức năng để bảo vệ quyền lợi người nông dân và các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc".
Thực tế, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đắk Lắk vừa hoàn tất hồ sơ chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một vụ việc có dấu hiệu sản xuất hàng giả, liên quan đến gần 90 tấn phân bón với giá trị hơn 1 tỉ đồng.
Tác Động Đến Sản Xuất Nông Nghiệp
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN-MT), hiện nay các vùng sản xuất trên cả nước đang trong vụ mùa thu hoạch đông xuân nên nhu cầu sử dụng phân bón của nông dân chưa cao. Tuy nhiên, vụ hè thu 2026 mới chỉ xuống giống sớm tại vùng ĐBSCL và Đông Nam bộ với diện tích 81.283 ha/1.764.140 ha.
Các loại cây ăn quả và cây công nghiệp dài ngày trên cả nước vẫn tiếp tục sinh trưởng, phát triển bình thường. Đáng chú ý, giá bán các loại nông sản như hồ tiêu, cà phê, hạt điều… hiện vẫn đang ở mức cao, mang lại lợi nhuận lớn cho người trồng.
Giải Pháp Ứng Phó Và Triển Vọng
Hầu hết các doanh nghiệp được hỏi đều cho rằng giải pháp bình ổn giá phân bón trong thời gian tới phụ thuộc lớn vào việc tình hình chiến sự sớm kết thúc. Nếu diễn biến giao tranh kéo dài, ngành sản xuất lương thực, trong đó có chuỗi cung ứng phân bón, sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn nghiêm trọng hơn.
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung phân bón hiện nay có thể dẫn đến việc nông dân canh tác các loại nông sản có giá trị thấp như gạo và cây ngắn ngày sẽ giảm đầu tư phân bón, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sản lượng thu hoạch.
