Số dư tài khoản thanh toán cá nhân vượt 1,3 triệu tỷ đồng, phản ánh xu hướng thanh toán không tiền mặt
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa cập nhật số liệu về tài khoản tiền gửi thanh toán của cá nhân tại thời điểm cuối quý 4/2025. Theo đó, số lượng tài khoản thanh toán cá nhân đã lên tới 232.551 tài khoản, với tổng số dư tiền gửi đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Đây là những tài khoản tiền gửi không kỳ hạn đang hoạt động, được mở tại ngân hàng để sử dụng các dịch vụ thanh toán như thẻ, chuyển tiền, quét mã QR, và các phương tiện thanh toán không tiền mặt khác.
Nguồn tiền phục vụ giao dịch hàng ngày, lãi suất thấp
Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán chủ yếu được người dân duy trì trong tài khoản để phục vụ nhu cầu chi tiêu và thanh toán hàng ngày. Vì vậy, phần lớn khách hàng không gửi tiền vào các tài khoản này với mục đích hưởng lãi. Trên thực tế, lãi suất tiền gửi không kỳ hạn hiện ở mức rất thấp, tại nhiều ngân hàng chỉ dao động khoảng 0,1–0,2%/năm. Chẳng hạn, Vietcombank niêm yết lãi suất ở mức 0,1%/năm, gần như không đáng kể so với lãi suất tiền gửi có kỳ hạn.
Do đó, số dư tiền gửi thanh toán hơn 1,3 triệu tỷ đồng chủ yếu phản ánh lượng tiền phục vụ giao dịch trong nền kinh tế, gắn với xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt và sự phát triển của ngân hàng số, thay vì là khoản tiền nhàn rỗi mà người dân gửi vào ngân hàng để tìm kiếm lợi tức.
Xu hướng tăng trưởng và bối cảnh lịch sử
Trước đó, số dư tài khoản thanh toán lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỷ đồng vào quý 1/2022, nhưng sau đó giảm do lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tăng mạnh. Đến quý 4/2023, số dư này đã trở lại trên mốc 1 triệu tỷ và duy trì tăng trưởng ổn định cho đến nay. Sự gia tăng này đi kèm với sự phổ biến ngày càng rộng rãi của các phương thức thanh toán điện tử.
Sự phát triển của thanh toán điện tử và ngân hàng số
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho biết, hiện gần 87% người trưởng thành ở Việt Nam đã có tài khoản ngân hàng. Nhiều ngân hàng ghi nhận tỷ lệ giao dịch trên kênh số chiếm hơn 95%. Trong giai đoạn 2021-2025, giao dịch qua các kênh số tăng trưởng mạnh mẽ:
- Giao dịch qua Internet tăng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị hàng năm.
- Giao dịch qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị hàng năm.
- Giao dịch qua mã QR tăng 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị hàng năm, vượt các mục tiêu đề ra.
Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) cho hay, các phương thức thanh toán điện tử đang thay thế tiền mặt trong đời sống hàng ngày. Năm 2025, giao dịch thanh toán trực tuyến tăng hơn 25% về số lượng so với năm 2024. Trong khi đó, giao dịch rút tiền ATM tiếp tục giảm, với mức giảm 29% về số lượng và 26% về giá trị, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang các phương thức tiện lợi hơn như chuyển tiền nhanh NAPAS247 và thanh toán bằng mã VietQR.
Ý nghĩa đối với hoạt động ngân hàng
Đối với các ngân hàng, nguồn tiền gửi thanh toán tăng trưởng mạnh có ý nghĩa quan trọng vì đây là nguồn vốn chi phí thấp. Tỷ lệ CASA (tiền gửi thanh toán/tổng tiền gửi khách hàng) càng cao thì ngân hàng càng có lợi thế tối ưu chi phí vốn, cải thiện biên lãi ròng (NIM) và gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ CASA sụt giảm, nó có thể gây áp lực lên NIM của ngân hàng.
Bên cạnh tiền gửi thanh toán của cá nhân, hệ thống ngân hàng còn ghi nhận tiền gửi thanh toán của doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nguồn tiền từ khách hàng cá nhân thường ổn định hơn, trong khi tiền gửi của doanh nghiệp có thể biến động mạnh theo chu kỳ sản xuất – kinh doanh hoặc yếu tố mùa vụ.
