Ngân hàng Nhà nước sửa đổi quy định cấp tín dụng vượt hạn mức cho dự án trọng điểm
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hiện đang tiến hành lấy ý kiến công chúng về dự thảo sửa đổi, bổ sung Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg, được ban hành vào ngày 1/7/2024 bởi Thủ tướng Chính phủ. Quyết định này quy định cụ thể về điều kiện, hồ sơ, và thủ tục đề nghị chấp thuận mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn của các ngân hàng.
Chi tiết dự thảo sửa đổi
Dự thảo mới quy định chi tiết về điều kiện, hồ sơ, trình tự và thủ tục chấp thuận cấp tín dụng vượt giới hạn đối với một khách hàng và người có liên quan. Các quy định này được xây dựng dựa trên khoản 1, 2 và 7 Điều 136 của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, đồng thời đảm bảo phù hợp với cơ chế thí điểm được quy định tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội.
Theo nội dung sửa đổi, đối tượng được xem xét cấp tín dụng vượt hạn mức bao gồm các khách hàng có nhu cầu vốn để triển khai dự án, phương án sản xuất – kinh doanh gắn liền với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia. Cụ thể, các dự án này phải có ý nghĩa quan trọng, cấp thiết, và phục vụ nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế cũng như đời sống người dân.
Phạm vi áp dụng mở rộng
Dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng cho nhiều loại hình dự án khác nhau, bao gồm:
- Các dự án trong các lĩnh vực trọng điểm như điện, than, dầu khí, xăng dầu, giao thông và vận tải công cộng.
- Các lĩnh vực khác theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trong từng giai đoạn cụ thể.
- Các chương trình, dự án đã được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư.
- Các lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích theo các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội.
- Các dự án lớn, có tính chất động lực trên địa bàn Thủ đô Hà Nội.
Đối với nhóm dự án tại Thủ đô, điều kiện bắt buộc là phải được Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định chủ trương đầu tư hoặc được Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận theo đúng quy định hiện hành.
Mục tiêu của việc sửa đổi
Việc bổ sung các tiêu chí này nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và minh bạch, giúp các tổ chức tín dụng dễ dàng xem xét cấp vốn cho các dự án trọng điểm. Đồng thời, nó vẫn đảm bảo kiểm soát rủi ro tín dụng và tuân thủ các giới hạn an toàn trong hoạt động ngân hàng, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
Quy định về cấp tín dụng hợp vốn
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về cấp tín dụng hợp vốn theo hướng kiểm soát chặt chẽ nhưng vẫn tạo dư địa cho các dự án lớn. Cụ thể:
- Tổng mức cấp tín dụng của một tổ chức tín dụng, bao gồm cả phần vượt giới hạn đang đề nghị, không được vượt quá 4 lần vốn tự có của ngân hàng đó.
- Mức cấp tín dụng tối đa đề xuất đối với một khách hàng riêng lẻ không vượt quá 38% vốn tự có.
- Đối với một khách hàng cùng người có liên quan, mức tối đa không vượt quá 52% vốn tự có.
Những quy định này áp dụng cho các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo Nghị quyết 258/2025/QH15.
Bối cảnh và thực tiễn áp dụng
Quy định mới được đặt trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 định hướng giảm dần giới hạn cấp tín dụng đến năm 2030 xuống còn 10% đối với một khách hàng và 15% đối với một khách hàng cùng người có liên quan. Mục tiêu là hạn chế rủi ro tập trung và phân tán dòng vốn hiệu quả hơn trong nền kinh tế.
Tuy nhiên, đối với các dự án quy mô lớn với nhu cầu vốn cao, cơ chế hợp vốn được xác định là giải pháp chủ đạo. Cơ chế này cho phép nhiều tổ chức tín dụng cùng tham gia tài trợ, qua đó vừa nâng cao quy mô cấp tín dụng, vừa tăng cường kiểm soát rủi ro nhờ vào cơ chế thẩm định và giám sát chung.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép áp dụng cơ chế vượt giới hạn tín dụng đối với nhiều dự án trọng điểm quốc gia. Các ví dụ điển hình bao gồm Thủy điện Sơn La, Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4, và gần đây là Nhiệt điện Quảng Trạch II. Điều này khẳng định tính cần thiết của việc linh hoạt trong cấp tín dụng đối với các công trình có ý nghĩa đặc biệt về kinh tế - xã hội.
Phân tích số liệu và khả năng áp dụng
Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2025, vốn tự có của một số ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank và VietinBank đạt trên 220.000 tỷ đồng. Với ngưỡng đề xuất 38% và 52%, hạn mức cấp tín dụng tối đa cho một khách hàng có thể lên tới khoảng 87.000 tỷ đồng, và cho một khách hàng cùng người có liên quan khoảng 119.000 tỷ đồng.
Trong khi đó, nhiều dự án trọng điểm tại Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 300.000 tỷ đồng, với nhu cầu vay vốn lên tới 85%, tương đương 255.000 tỷ đồng. Do đó, việc phối hợp cấp tín dụng hợp vốn giữa các ngân hàng là hoàn toàn khả thi. Cách tiếp cận này không chỉ đảm bảo đáp ứng nhu cầu vốn lớn cho các dự án trọng điểm mà còn tuân thủ chặt chẽ các giới hạn an toàn theo quy định, góp phần ổn định hệ thống tài chính.
Thông tin này được cập nhật dựa trên dự thảo đang lấy ý kiến, phản ánh nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa hỗ trợ phát triển kinh tế và kiểm soát rủi ro ngân hàng.
