Ngân hàng Nhà nước siết chặt định danh và xác thực giao dịch để bảo vệ thanh toán số

Ngân hàng Nhà nước siết chặt định danh và xác thực giao dịch để bảo vệ thanh toán số

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, với ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Theo ông Lê Văn Tuyên - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), cơ quan này đã chủ động nghiên cứu, tham mưu và trình ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời tăng cường các quy định bảo mật.

Hoàn thiện pháp lý và siết chặt định danh giao dịch

Trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý, Ngân hàng Nhà nước đã bổ sung nhiều quy định mới, đặc biệt là yêu cầu bảo đảm định danh chính chủ đối với các giao dịch thanh toán trực tuyến. Cụ thể, khách hàng chỉ được phép thực hiện rút tiền hoặc thanh toán điện tử trên tài khoản thanh toán sau khi đã đối chiếu, xác thực đầy đủ giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện.

Việc xác thực này không chỉ dừng ở dữ liệu mà còn yêu cầu gặp mặt trực tiếp đối với khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng áp dụng các giải pháp xác thực sinh trắc học đối với giao dịch trực tuyến nhằm tăng cường lớp bảo mật.

—

Các quy định này bao trùm nhiều lĩnh vực then chốt như: hoạt động đại lý thanh toán; quản lý, vận hành và sử dụng Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng quốc gia; cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức tín dụng; hoạt động thẻ ngân hàng; cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng; cũng như việc cấp phép tham gia hệ thống thanh toán quốc tế của các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Làm sạch dữ liệu và kết nối liên ngành để ngăn chặn gian lận từ sớm

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Ngân hàng Nhà nước đặc biệt chú trọng đến giải pháp làm sạch dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn gian lận từ sớm. Theo ông Lê Văn Tuyên, Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai Kế hoạch phối hợp số 01/KHPH-BCA-NHNNVN ngày 24/4/2023, tập trung vào việc khai thác và kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Thông qua việc sử dụng căn cước công dân gắn chip và ứng dụng định danh điện tử VNeID, các tổ chức tín dụng có thể nhận diện, xác minh chính xác thông tin khách hàng, qua đó hạn chế tình trạng giả mạo danh tính. Tính đến hết ngày 20/3/2026, toàn ngành Ngân hàng đã có hơn 151,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,82 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Hệ thống SIMO: Giải pháp đột phá trong giám sát và phòng ngừa rủi ro

Một trong những giải pháp mang tính đột phá được Ngân hàng Nhà nước triển khai là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Hệ thống này cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác.

Trên cơ sở dữ liệu tập trung này, các tổ chức tín dụng có thể nhanh chóng đưa ra quyết định ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu khách hàng thực hiện xác thực, định danh bổ sung trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến. Tính đến ngày 12/4/2026, SIMO đã gửi cảnh báo tới hơn 3,7 triệu lượt khách hàng, trong đó có trên 1,2 triệu lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch lên tới gần 4,17 nghìn tỷ đồng.

Những bước hoàn thiện pháp lý, làm sạch dữ liệu và ứng dụng công nghệ giám sát hiện đại đã tạo nên một “hệ sinh thái phòng vệ” đa tầng cho hoạt động thanh toán. Trong bối cảnh thanh toán số tiếp tục phát triển mạnh mẽ, các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro gian lận mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng, qua đó thúc đẩy mục tiêu phát triển thanh toán không dùng tiền mặt một cách an toàn, bền vững.