Cuộc đua lãi suất huy động ngân hàng nóng lên, nhiều ngân hàng tăng mạnh
Thời gian gần đây, thị trường tài chính chứng kiến một cuộc đua lãi suất huy động sôi động khi nhiều ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất, đẩy mặt bằng lên những mức cao mới. Đặc biệt, bốn ngân hàng quốc doanh lớn đã nâng lãi suất tiết kiệm lên mức sát 7%, góp phần định hình xu hướng tăng mạnh sau thời gian dài đi ngang.
Ngân hàng quốc doanh tăng lãi suất mạnh
Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, BIDV ghi nhận mức tăng lãi suất mạnh nhất, thiết lập mặt bằng mới cao nhất và ngang bằng với một số ngân hàng tư nhân. Cụ thể, với khách hàng gửi tiết kiệm qua ứng dụng, lãi suất kỳ hạn ngắn 1-3 tháng của BIDV tăng mạnh 1,8-2,4% lên mức trần 4,75%/năm. Lãi suất kỳ hạn 6-9 tháng tăng hơn 2% lên 6,6%/năm, trong khi kỳ hạn từ 12 tháng trở đi cũng tăng lên 6,8%/năm.
Tuy nhiên, lãi suất gửi tại quầy của BIDV thấp hơn đáng kể so với hình thức trực tuyến và chỉ được điều chỉnh ở kỳ hạn 12 tháng trở đi, với mức cao nhất là 6,5%.
Tương tự, Vietcombank và VietinBank cũng nâng lãi suất với các kỳ hạn từ 6 tháng trở đi. Hiện tại, lãi suất gửi tại quầy và trực tuyến của hai ngân hàng này áp dụng cho kỳ hạn 12 tháng là 5,9% và kỳ hạn 24 tháng là 6,5%.
Tại Agribank, với kỳ hạn 6-11 tháng, lãi suất được niêm yết đồng loạt ở mức 4%/năm, tăng rõ rệt so với giai đoạn trước khi nhiều kỳ hạn chỉ quanh 3-3,5%/năm. Đáng chú ý, nhóm kỳ hạn dài 12-18 tháng được nâng lên 5,9%/năm, trong khi kỳ hạn 24 tháng đạt 6,5%/năm, mức cao nhất trong biểu lãi suất hiện hành. Đây là mức tăng mạnh nhất, với biên độ lên tới hơn 1 điểm phần trăm so với đầu năm.
Ngân hàng tư nhân không kém cạnh
Trước đó, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần đã điều chỉnh lãi suất trong tháng 3. Cụ thể, ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) vừa tăng lãi suất tiền gửi lần thứ hai trong tháng 3, nâng mức cao nhất lên 8%/năm nhờ cộng thêm ưu đãi cho tiền gửi trực tuyến. Theo đó, lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 6-11 tháng tăng lên 7,05%/năm, kỳ hạn 12 tháng đạt 7,25%/năm (chưa gồm ưu đãi), trong khi khách hàng có thể được cộng thêm đến 0,8-1%/năm tùy chương trình.
Một "ông lớn" trong khối ngân hàng tư nhân là VPBank cũng tăng lãi suất huy động 0,1-0,2%/năm với các kỳ hạn tiền gửi 12-36 tháng. Sacombank triển khai chương trình ưu đãi lãi suất tiết kiệm dành cho khách hàng cá nhân, với mức lãi suất cao nhất lên tới 8,8%/năm. Khách hàng gửi tiết kiệm được hưởng mức lãi suất 8,2%/năm cho kỳ hạn 15 tháng, 8,6%/năm cho kỳ hạn 24 tháng và 8,8%/năm cho kỳ hạn 36 tháng, áp dụng hình thức nhận lãi cuối kỳ.
Tính từ đầu tháng 3 đến nay, đã có nhiều ngân hàng tăng lãi suất huy động, bao gồm VPBank, Sacombank, VietBank, MB, SHB, NCB, Techcombank, VietinBank, BIDV, BVBank, Vietcombank, Agribank, Saigonbank, OCB, MBV, Bac A Bank, TPBank, VCBNeo. Trong đó, VPBank, MB, VietinBank, Sacombank, Agribank đã có 2 lần tăng lãi suất tiết kiệm trong thời gian này.
Nguyên nhân dẫn đến xu hướng tăng lãi suất
Theo Chứng khoán MB (MBS), nhu cầu vốn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, đặc biệt là nhu cầu vốn dài hạn cho các dự án đầu tư công và hạ tầng. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng áp lực huy động vốn đối với hệ thống ngân hàng.
Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng chỉ ra một trong những nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng là do chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn ở mức cao. Tính đến cuối tháng 2, tín dụng tăng 1,4% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,36% so với cuối năm trước.
Tương tự, trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô, Công ty Chứng khoán Ngân hàng Vietcombank (VCBS) dự báo lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng do áp lực cân đối nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng. Nguyên nhân đến từ tăng trưởng tín dụng cao, trong khi nhu cầu giải ngân đầu tư công dự kiến tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2026. Áp lực này đặc biệt lớn đối với các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, vốn phụ thuộc nhiều vào tiền gửi khách hàng.
Chứng khoán ACB (ACBS) cũng cho rằng, xu hướng tăng lãi suất có thể tiếp diễn cho đến khi tỷ giá ổn định hơn và các yếu tố địa chính trị hạ nhiệt. Dù lãi suất đã tăng khoảng 1-1,5 điểm phần trăm so với năm 2025, thị trường vẫn chưa đạt trạng thái cân bằng. Áp lực sẽ tiếp tục đè nặng lên các ngân hàng thương mại quy mô vừa và nhỏ, vốn phụ thuộc nhiều vào tiền gửi và có cơ cấu huy động kém linh hoạt hơn so với các ngân hàng lớn.
Giải pháp để hạ lãi suất cho vay
Lãi suất huy động tăng kéo theo mặt bằng lãi suất cho vay cũng tăng. Theo ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB, để kiềm chế điều này thì cần kiểm soát chặt chẽ 3 yếu tố chính.
Đầu tiên là chi phí quản lý của các ngân hàng, tỷ lệ chi phí quản lý trên tổng doanh thu (CIR) của những ngân hàng quản trị tốt chỉ ở mức khoảng 25%, trong khi có những đơn vị lên tới 50%, nên còn dư địa để tối ưu hoạt động.
Bên cạnh đó là kiểm soát chi phí vốn đầu vào, cụ thể là lãi suất huy động, phụ thuộc trực tiếp vào tính thanh khoản và khả năng luân chuyển vốn thông thoáng trong nền kinh tế. Khi dòng vốn được lưu thông thuận lợi, chi phí đầu vào của ngân hàng sẽ giảm xuống.
Ngoài ra, phải kiểm soát chi phí rủi ro nợ xấu, hiện chiếm khoảng 18-20% tổng chi phí của ngành ngân hàng. Nếu đảm bảo được sự cân bằng quyền lợi và trách nhiệm giữa bên vay và bên cho vay trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì chi phí rủi ro sẽ giảm, từ đó có điều kiện kéo lãi suất cho vay xuống mức thấp hơn.
Trong khi đó, lãnh đạo BIDV cũng đưa ra loạt kiến nghị mang tính nền tảng. Trước hết, cần nâng cao năng lực tài chính cho các ngân hàng theo hướng bền vững, tạo dư địa mở rộng tín dụng. Đồng thời, cần tháo gỡ "điểm nghẽn" nợ xấu thông qua cơ chế cho phép mua bán theo giá thị trường, đảm bảo minh bạch để giải phóng nguồn lực.
Về dài hạn, vị lãnh đạo cho biết, việc phát triển đồng bộ thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sẽ là giải pháp then chốt để giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng. Đồng thời, cần đẩy mạnh hạ tầng số, kết nối dữ liệu quốc gia và hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
