Cảnh xếp hàng rút tiền trước Tết biến mất, thanh toán số bùng nổ
Những hình ảnh người dân chen chúc, xếp hàng dài trước cây ATM để rút tiền mặt mỗi dịp giáp Tết Nguyên đán giờ đây đã trở thành dĩ vãng. Thay vào đó, thao tác chạm màn hình điện thoại, quét mã QR đã trở nên quen thuộc từ chợ truyền thống đến siêu thị, quán ăn. Chuyển đổi số đang từng bước thay đổi thói quen thanh toán, mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng và an toàn, giúp người dân đón Tết nhẹ nhàng hơn.
ATM “ế khách”, giao dịch số tăng vọt
Theo ghi nhận, chiều 10/2 (23 tháng Chạp), nhiều điểm đặt ATM trên địa bàn Hà Nội khá vắng vẻ. Cảnh tượng từng phổ biến cách đây vài năm giờ hầu như không còn. Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy, năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 17,3% về số lượng và 6,02% về giá trị so với năm 2024, phản ánh xu hướng sử dụng tiền mặt đang thu hẹp.
Ngược lại, thanh toán không dùng tiền mặt lại tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, tổng giá trị thanh toán gấp khoảng 28 lần GDP. So với năm 2024, số lượng giao dịch không dùng tiền mặt tăng 42,21% và giá trị tăng 22,65%. Đáng chú ý:
- Giao dịch qua Internet tăng 53,95% về số lượng và 35,75% về giá trị.
- Giao dịch qua điện thoại di động tăng lần lượt 36,62% và 20,07%.
- Thanh toán bằng mã QR bứt phá mạnh nhất, với mức tăng 50,94% về số lượng và 124,06% về giá trị.
Ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng Giám đốc CTCP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), cho biết trong vòng 5 năm gần đây (2020-2025), lượng rút tiền mặt tại ATM qua hệ thống NAPAS đã giảm hơn một nửa, chỉ còn khoảng 40-45% so với năm 2020. Tốc độ giảm ngày càng nhanh qua từng năm. Trong khi đó, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt qua NAPAS tăng hơn 11 lần, bao gồm chuyển khoản, thanh toán thẻ và chi tiêu trực tuyến.
Hiện nay, trung bình mỗi ngày có trên 40 triệu giao dịch được xử lý qua hệ thống NAPAS, với giá trị khoảng hơn 200 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 9 tỷ USD/ngày. Đặc biệt, trong dịp Tết, lưu lượng giao dịch thanh toán số chỉ tăng khoảng 30-40% so với ngày thường, thấp hơn nhiều so với mức tăng gấp nhiều lần của nhu cầu rút tiền mặt trước đây. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi số đang diễn ra thực chất và liên tục trong đời sống hằng ngày.
Đảm bảo thanh toán thông suốt, an toàn dịp Tết
Dịp Tết Nguyên đán luôn là thời điểm nhu cầu rút tiền, chuyển tiền, thanh toán mua sắm, chi trả lương, thưởng và an sinh xã hội tăng cao, đặt ra yêu cầu lớn đối với toàn hệ thống ngân hàng trong việc bảo đảm vận hành an toàn, ổn định và thông suốt. Việc nâng cao nhận thức sử dụng tiền văn minh, tiết kiệm và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là nhiệm vụ của ngành Ngân hàng mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1, ngành Ngân hàng trên địa bàn đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp vừa đáp ứng nhu cầu thanh toán cao điểm dịp Tết, vừa thúc đẩy mạnh mẽ thanh toán không dùng tiền mặt, gắn với bảo đảm an toàn, an ninh hệ thống.
Hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được đầu tư, mở rộng. Đến cuối năm 2025, số lượng thiết bị POS đạt gần 400.000, trong khi số máy ATM giảm dần, phản ánh xu hướng thanh toán số ngày càng phổ biến. Thanh toán điện tử, chuyển khoản, mã QR hiện đã được sử dụng rộng rãi từ chợ truyền thống, dịch vụ nhỏ lẻ đến chi trả lương hưu, trợ cấp an sinh xã hội, giúp giảm chi phí xã hội, minh bạch dòng tiền và hạn chế rủi ro liên quan đến tiền mặt.
Ở cấp độ tổ chức tín dụng, các ngân hàng thương mại cũng chủ động chuẩn bị nguồn lực từ sớm. Ông Trần Hoài Nam, Giám đốc Trung tâm Ngân hàng số TPBank, cho biết khoảng 99,5% giao dịch của TPBank hiện được thực hiện qua kênh số. Ngân hàng đã chuẩn bị đầy đủ hạ tầng công nghệ, nhân sự và phương án giám sát để bảo đảm thanh toán an toàn, thông suốt trong dịp Tết Nguyên đán.
Cùng với sự chủ động của các tổ chức tín dụng, về phía cơ quan điều hành, ông Nguyễn Quốc Huy cho biết NHNN Khu vực 1 sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng bảo đảm cung ứng tiền mặt hợp lý, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, phối hợp với các sở, ngành, nhất là Sở Văn hóa, để khuyến khích sử dụng mã QR tại các cơ sở tín ngưỡng, lễ hội. Qua đó, từng bước hình thành thói quen sử dụng tiền mặt văn minh, thanh toán an toàn, hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế số, xã hội số và bảo đảm thuận tiện cho người dân.
Những giải pháp đồng bộ này cho thấy sự chủ động của ngành Ngân hàng trong bảo đảm hoạt động thanh toán an toàn, thông suốt, góp phần để người dân, doanh nghiệp yên tâm giao dịch và đón Tết thuận lợi, an toàn, văn minh.
